‘Extensieve boeren’ willen van norm per fosfaatrecht af

De brief is ondertekend door Caring Farmers, Biohuis, Demeter, Netwerk GRONDig, het Groenboerenplan en de Federatie van Agro-ecologische Boeren. De organisaties benadrukken dat zij de ambities uit de stikstofbrief van eind juni ondersteunen. Ze zijn positief over de aandacht voor natuurherstel, grondgebondenheid en het transitiefonds van 20 miljard euro. Toch zien zij aanleiding voor een brandbrief omdat zij vrezen dat de uitwerking van de plannen een averechts effect krijgt.

De kern van de kritiek richt zich op de manier waarop stikstofemissies worden berekend. Volgens de boeren maken huidige rekensystemen, waaronder de KringloopWijzer, de prestaties van extensieve bedrijven onvoldoende zichtbaar. Zij stellen dat bedrijven die weinig kunstmest, krachtvoer en fossiele brandstoffen gebruiken soms slechter uit de bus komen dan bedrijven met meer dieren per hectare en een hogere melkproductie.

Rekenmodellen

Volgens de opstellers van de brief komt dat doordat de rekenmodellen uitgaan van een intensieve bedrijfsvoering. Daardoor worden maatregelen zoals voeradditieven, hoge melkproducties en mestvergisting relatief gunstig gewaardeerd, terwijl voordelen van weidegang, kruidenrijk grasland en een laag gebruik van externe inputs onvoldoende meetellen.

‘Wat er niet in gaat, komt er ook niet uit’, schrijven de organisaties. Volgens hen zou dat eenvoudige principe veel meer centraal moeten staan in de beoordeling van bedrijven. Wanneer weinig stikstof via voer wordt aangevoerd, kan er volgens hen ook weinig stikstof via mest worden uitgescheiden.

Hectares grond

De ondertekenaars van de brandbrief plaatsen ook vraagtekens bij de voorgenomen koppeling van emissienormen aan fosfaatrechten. In plaats daarvan pleiten zij voor een systeem waarbij de emissie wordt gekoppeld aan het aantal hectares grond.

Volgens de organisaties zegt een lage uitstoot per liter melk, dier of fosfaatrecht weinig over de daadwerkelijke belasting van natuur en leefomgeving. Wanneer de uitstoot per liter daalt maar tegelijkertijd de productie stijgt, levert dat volgens hen niet automatisch milieuwinst op. Een norm per hectare zou beter aansluiten bij de maatschappelijke doelen rond natuur, waterkwaliteit en grondgebondenheid.

Uitzondering onvoldoende

Dat het kabinet mogelijk uitzonderingen wil maken voor biologische bedrijven, vinden de organisaties onvoldoende. Volgens hen gaat het niet alleen om biologische ondernemers, maar om de vraag of alle veehouders worden gestimuleerd om integraal te werken aan minder emissies, biodiversiteit, schoon water en dierwaardigheid.

De organisaties pleiten daarom voor een rekenmodel dat niet alleen kijkt naar stikstofuitstoot, maar ook naar andere maatschappelijke doelen. In de brief noemen de organisaties vijf maatregelen die volgens hen meer effect hebben op natuurherstel dan de huidige rekenmethodiek: afbouw van stikstofkunstmest, vermindering van krachtvoer, minder gebruik van bestrijdingsmiddelen, chemie en voeradditieven, meer weidegang, dierwaardigheid en ruimte per dier en aanleg en beheer van landschapselementen.

Voldoende tijd

De organisaties erkennen dat de omslag naar een meer extensieve bedrijfsvoering voor veel boeren ingrijpend is. Daarom vragen zij het kabinet duidelijke doelen te stellen, maar boeren ook voldoende tijd te geven voor de transitie. Daarnaast vinden zij dat de verantwoordelijkheid niet uitsluitend bij boeren moet worden neergelegd.

Volgens de ondertekenaars van de brandbrief moeten ook supermarkten, verwerkers, horeca, cateraars en consumenten bijdragen aan de omslag via ander voedselbeleid en betere marktvoorwaarden voor duurzame producten.