‘Droogteschade niet langer uitzonderlijk risico maar structureel probleem’

De Algemene Rekenkamer concludeert dat de uitvoering van het Deltaprogramma Zoetwater fors achterloopt en vindt dat het kabinet onvoldoende regie hierop neemt. Voor de landbouwsector zorgde droogte tussen 1998 en 2023 jaarlijks gemiddeld voor een opbrengstderving tussen de 0,9 tot 2,7 procent. Per gewas, regio en grondsoort zijn grote verschillen merkbaar. Vooral op de hogere zandgronden zijn bedrijven kwetsbaar.

Als voorbeeld rekent de Algemene Rekenkamer voor dat een jaarlijkse opbrengstdaling van 2,1 procent bij consumptieaardappelen neerkomt op ongeveer 962 kilo minder opbrengst per hectare. Dat betekent landelijk 70,5 miljoen kilo minder aardappelen en in totaal een financieel verlies van 14 tot 35 miljoen euro, afhankelijk van de aardappelprijs.

Daarnaast verwijst de Algemene Rekenkamer naar eerdere berekeningen van Ecorys over de extreme droogte van 2018. Daarbij werd de landbouwschade geschat op 375 miljoen euro tot 1,9 miljard euro, doordat boeren hun land niet konden beregenen en oogsten mislukten.

Extreem droog wordt gemiddeld

Volgens de Algemene Rekenkamer wordt een extreem droge zomer zoals die van nu richting 2050 ongeveer een gemiddelde zomer. Dat betekent vaker neerslagtekorten, hogere verdamping, grotere kans op watertekorten, toenemende verzilting en een grotere vraag naar zoet water voor de landbouw.

De Algemene Rekenkamer concludeert dat het Deltaprogramma Zoetwater geen concrete, meetbare doelen kent. Daarbij liep bijna driekwart van de onderzochte maatregelen gemiddeld 2,4 tot 3 jaar vertraging op, waardoor de kosten 40 procent hoger zijn uitgevallen dan oorspronkelijk begroot. Dat leidt er volgens de Algemene Rekenkamer toe dat de maatschappelijke schade, waaronder landbouwschade, langer blijft voortduren.

Om het tij te keren, adviseert de Algemene Rekenkamer de minister van Infrastructuur en Waterstaat onder meer om droogte structureel te monitoren, duidelijke tussendoelen en meetbare doelen vast te stellen en de regie op het Deltaprogramma Zoetwater te versterken. Daarbij is het noodzakelijk om regio’s financieel te blijven ondersteunen bij maatregelen om de zoetwaterbeschikbaarheid te vergroten en de urgentie van zoet water nadrukkelijker mee te nemen bij de verdeling van geld en capaciteit.

Blijf op de hoogte van de situatie rondom de droogte via onze themapagina