‘De overheid moet veel sterker inzetten op vraagontwikkeling’

Biologische landbouw vormt een belangrijk onderdeel van de stikstofplannen van het kabinet. Landbouwminister Jaimi van Essen wil boeren bijvoorbeeld stimuleren om om te schakelen naar biologische landbouw. De aandacht voor de sector is in beginsel goed nieuws voor de vereniging van biologische boeren en tuinders Biohuis. Toch plaatst directeur Sander van Diepen enkele kanttekeningen.

‘Veel budget gaat nu naar technische oplossingen, terwijl biologische bedrijven juist veel winst boeken met bedrijfsvoering en management. Daarnaast moet er voldoende geld beschikbaar zijn om de vraag naar biologische producten te vergroten. Daar ligt uiteindelijk de basis voor een gezond verdienmodel.’

Hoe zijn de plannen van het kabinet in de biologische sector ontvangen?

‘Vrij rustig. Er waren geen grote schokreacties. Wel zijn er ondernemers die zich afvragen wat de gevolgen zijn voor hun bedrijf. Logisch, want veel plannen staan nog op hoofdlijnen en de details moeten nog worden uitgewerkt. We hebben in de afgelopen maanden veel gesprekken gevoerd met ministeries, politici en andere partijen. Niet al onze zorgen zijn weggenomen, maar op verschillende punten zijn oplossingen of handreikingen gekomen.’

Welke zorgen heeft Biohuis bij de plannen?

‘Onze grootste zorg is dat de aanbodkant harder groeit dan de vraagkant. Als duizenden bedrijven zouden omschakelen naar biologisch, dan kan de markt dat niet zomaar opnemen. Dan raken vraag en aanbod uit balans. Daarom hebben wij vanaf het begin benadrukt dat groei van het areaal alleen verantwoord is als tegelijkertijd de consumptie van biologische producten toeneemt. In de bijlagen bij de Kamerbrief zien we gelukkig maatregelen die daarop gericht zijn.’

In hoeverre bieden deze plannen perspectief voor biologische boeren?

‘Voor ondernemers die willen omschakelen naar biologisch bieden de plannen zeker perspectief. Biologisch wordt nadrukkelijk genoemd als een route binnen de landbouwtransitie. Voor bestaande biologische boeren ligt dat iets anders. Daar leeft vooral de vraag of de markt de groei kan bijhouden.’

Hoe wordt voorkomen dat de markt overspoeld raakt?

‘De overheid moet veel sterker inzetten op vraagontwikkeling. Wij zijn blij dat het kabinet zelf het goede voorbeeld wil geven door meer biologische producten in te kopen. Daarbij vinden wij het belangrijk dat het ook gaat om producten van Nederlandse bodem. Daarnaast worden gesprekken gevoerd met supermarkten over het vergroten van het aandeel biologische producten. Hoe dat wordt ingevuld is nog niet duidelijk, maar het laat wel zien dat er aandacht is voor de vraagkant.’

Het kabinet trekt 43 miljoen euro uit voor de biologische sector. Wat vindt u daarvan?

‘Dat bedrag is te laag. Wij hebben eerder gepleit voor 100 miljoen euro per jaar. Dan kun je echt investeren in marktontwikkeling, kennis en omschakeling. Nu gaat het omgerekend om slechts enkele miljoenen per jaar. Daarmee kun je niet de ambities realiseren die de overheid zelf uitspreekt. Wel wordt gezegd dat binnen bredere regelingen mogelijk nog extra middelen beschikbaar komen, maar hoeveel dat wordt, is nog onduidelijk.’

Kan verplichte bijmenging van biologische melk helpen?

‘Dat kan een tijdelijke oplossing zijn, maar daar zitten ook risico's aan. Het belangrijkste is dat biologische melkveehouders een eerlijke prijs blijven ontvangen. Bovendien moet je voorkomen dat de sector afhankelijk wordt van een regeling die later weer kan verdwijnen. Uiteindelijk moet de markt op eigen kracht kunnen functioneren. Een eventuele bijmengverplichting zou daarom vooral een overgangsinstrument moeten zijn.’

Vindt u dat biologische bedrijven voldoende worden beloond voor hun lagere milieubelasting?

‘Nog onvoldoende. Biologische ondernemers hebben vaak al investeringen gedaan en financiële risico's genomen om te verduurzamen. Nu zien zij dat nieuwe omschakelaars mogelijk subsidie krijgen voor stappen die zij jaren geleden al hebben gezet. Dat voelt soms wrang. Daarom vinden wij dat ook bestaande bedrijven toegang moeten krijgen tot ondersteuning wanneer zij hun bedrijf verder willen extensiveren of verduurzamen.’

Wat betekenen de voorgestelde grondgebondenheidsnormen voor biologische melkveehouders?

‘Voor de meeste biologische melkveebedrijven vormen de normen geen groot probleem. Zij zitten vaak al ruim onder de voorgestelde grenzen. Wel speelt de vraag welke gronden mogen meetellen en hoe wordt omgegaan met mestafzet. Vooral de voorgestelde afstandsnorm voor mesttransport kan lastig zijn. Gelukkig heeft de minister aangegeven naar uitzonderingen te willen kijken.’

Het kabinet wil boeren meer laten sturen op doelen dan op middelen. Wat vinden jullie daarvan?

‘Wij hadden doelsturing bij melkvee liever gezien op basis van hectares dan via fosfaatrechten, zoals is voorgesteld. En verder: de biologische sector werkt juist met veel middelvoorschriften vanuit Europese regelgeving. In die zin zijn biologisch en doelsturing eigenlijk twee verschillende systemen. Sommige biologische ondernemers willen wel met doelsturing werken, maar voor veel bedrijven geldt dat de bestaande biologische regels al een duidelijke route geven. Daarom vinden wij dat biologische bedrijven niet automatisch in hetzelfde systeem hoeven te worden geduwd als gangbare bedrijven.’

Vereniging van 1.100 bioboeren
Biohuis is de landelijke vereniging van biologische boeren en tuinders in Nederland. De organisatie behartigt de belangen van ruim 1.100 leden en zet zich in voor een sterke en toekomstbestendige biologische landbouw. Biohuis werkt aan betere marktkansen, passende regelgeving en kennisontwikkeling voor de sector. Daarnaast brengt de vereniging biologische ondernemers met elkaar in contact, stimuleert zij samenwerking en vertegenwoordigt zij de sector bij overheden en andere organisaties. In de biologische voedselketen werkt Biohuis samen met BioNederland (handel en verwerking) en de Biowinkelvereniging (biospeciaalzaken). Deze drie verenigingen vormen samen de ketenorganisatie Bionext.