‘Rendement van Krullvarkens komt van de overkant’

Wanneer je de veerdienst tussen Den Helder en Texel verlaat op weg naar De Cocksdorp, ontvouwt zich direct een polderachtig landschap. Bruingroene weilanden met schapen, koeien en her en der wat paarden. Het is kurkdroog. Toch is nergens een regenhaspel te bekennen. Desondanks staan de akkers met aardappelen, graan, mais, suikerbieten en bloembollen er half juli op het oog goed bij.

Het is goed uitkijken met de hordes fietsende toeristen langs de Postweg en afslaand verkeer bij Texel International Airport. Een paar honderd meter verderop, omringd door groen, bevindt zich het akkerbouw- en varkensbedrijf Bland & Berg van de familie Wijtten. Marcel Wijtten en zijn zoon Robin en schoondochter Yvonne zitten buiten in het zonnetje. De ochtendronde bij de varkens is achter de rug en het is tijd voor een bakkie en een praatje.

Hun hoofdtak is de 90 hectare akkerbouw met de teelt van voornamelijk pootaardappelen. Gerst zit ook in hun teeltplan. De gerstoogst wordt verkocht, het stro blijft op het eigen bedrijf. ‘Zelf granen malen voor 1.260 vleesvarkens is te kostbaar’, licht Marcel Wijtten toe. ‘Het stro hakselen en mengen we met zaagsel als strooisel in onze wroetstal. De Krullvarkens rusten op een laag strooisel en wroeten het richting de put. Dagelijks voeren de schuiven het mengsel van strooisel, mest en urine af naar de opslag voor vaste mest. Schoonmaakwater met mestresten gaat in de opslag voor drijfmest.’

Kostprijsverhogende plek

Vrijwel alles wat Wijtten nodig heeft voor zijn varkens met één ster van het Beter Leven-keurmerk in het Krullconcept komt van de overkant. De vleesvarkens moeten retour om aan vaste wal te worden geslacht. ‘Alleen al het tarief voor de overtocht maakt elke vracht met voer, biggen, vleesvarkens en zaagsel duurder, evenals iedere visite van de varkensdierenarts’, vertelt de ondernemer. ‘Bouwkosten liggen hier 10 tot 15 procent hoger dan op het vasteland en arbeidskosten zijn vanwege de extra reistijd hoger. Het enige grote kostprijsvoordeel is de nul aan mestafzetkosten.’

Lees ook: Vijftien varkenshouders kiezen voor Krullvarken

De varkensmest, rijk aan organische stof, is een prima bodemverbeteraar voor hun eigen percelen. Die ondersteunt de schrale, 99 procent afstuifbare zandgrond op het windrijke Texel. ‘De windinvloed is ook de reden dat we de van oorsprong natuurlijk geventileerde Canadese strooiselstal alsnog hebben voorzien van mechanische ventilatie’, verklaart Wijtten. ‘Om het risico op luchtwegaandoeningen te beperken, is het een vereiste dat de aangekochte biggen vrij zijn van Actinobacillus pleuropneumoniae (APP), dat eenzijdige longontsteking veroorzaakt.’

Het lukt de ondernemer goed om de varkens gezond te houden. Al vijf jaar is het antibioticagebruik nul. ‘Natuurlijk zit er weleens een varken tussen dat moeilijker loopt of achterblijft in groei’, zegt hij. ‘Als het welzijn van zo’n dier in het geding dreigt te komen, verplaatsen we het naar een resthok.’

De varkens gedijen prima op droogvoer op maat en kaaswei via de drinknippel. ‘Die melkzuur-, energie- en eiwitrijke restroom van een kaasboerderij stimuleert de darmgezondheid’, licht Wijtten toe. ‘Omdat de dieren strooisel vreten en we optimale groei nastreven en met de voerconversie niet uit de bocht willen vliegen, zetten we wat luxer samengestelde voersoorten in.’

Bedrijfsgegevens
Marcel Wijtten (61) heeft een akkerbouw- en varkensbedrijf in De Cocksdorp op Texel. Het bedrijf is 90 hectare groot. Wijtten is tweedegeneratieboer op Texel. Sinds begin 2026 zit hij met zijn zoon Robin (34) en schoondochter Yvonne (34) in een vennootschap onder firma. Naast de akkerbouwtak hebben ze 1.260 Krullvarkens die worden geleverd in het ketenconcept Varken op z’n Best van Van Loon Group, onderdeel van Van Rooi Meat. De dieren worden nu nog geslacht bij Compaxo.

Met grote koppels en efficiënt werken is nodig om de kostprijs te beheersen. De stal is opgedeeld in drie afdelingen, elk met veertien hokken voor 420 varkens. Om de vijf tot zes weken arriveert een koppel biggen. Om de twee tot drie weken vertrekt een volle vrachtwagen met slachtrijpe varkens van het erf. Het laden verloopt vlot en zonder al te veel stress, omdat Wijtten 160 tot 200 geblikte dieren al heeft klaargezet in de speciale afleverruimte.

‘Om de kans op gedoe te beperken, gaat het diertransport mee met de laatste overtocht van die dag’, verklaart de Texelaar. ‘Daarnaast verwerkt een lokaal slachtbedrijf zo’n vijf varkens per week en diverse slagers op het eiland verkopen het als Texels varkensvlees.’

Boer, burger en toerist verbinden

De uitdaging voor de Texelse boeren is goed verbonden te blijven met de 14.000 bewoners en de bijna 50.000 toeristen in het hoogseizoen. Zo is er een routeplan opgesteld voor de komende twee decennia. Schapen laten grazen op percelen nabij bebouwing in plaats van bollen of aardappelen telen. ‘Bij het bespuiten van de gewassen houden we zoveel mogelijk rekening met de burgers’, zegt Robin Wijtten. ‘Maar de factor wind kunnen we nooit helemaal uitschakelen.’
De varkensstal is landschappelijk prima ingepast. Het bouwwerk uit 2003 staat tientallen meters van de Postweg, omringd door een hoge groenrand met ervoor kort gemaaid gras en een poel met rietkraag. ‘De windrichting is vrijwel altijd van de openbare weg af, zodat passanten vrijwel nooit de geur van varkens of mest opmerken’, benadrukt Marcel Wijtten. ‘Helaas weten vliegen wel de weg naar onze stal te vinden.’

Varkens hebben toekomst

Op de vraag of er over tien jaar nog varkens op Texel zijn, antwoordt Marcel Wijtten ja. ‘De stal is degelijk gebouwd en Yvonne heeft de ambitie om de varkens te verzorgen’, stelt hij. ‘Ook zijn onze ervaringen met het houden van varkens met lange staarten positief.’

Toekomstplannen heeft zijn schoondochter, die per 2026 in de vennootschap onder firma is gekomen, volop. Zo is een aanvraag voor een boerencamping ingediend bij de gemeente. ‘We zijn zowat de laatste boer op Texel die zo’n toeristische tak heeft naast een werkend bedrijf’, merkt ze op. ‘De vijftien kampeerplekken komen aan de kant van De Cocksdorp. Met uitstekende sanitaire voorzieningen, wifiverbinding en persoonlijke service willen we kampeerders verleiden om op Texel te kiezen voor deze unieke locatie met blije varkens.’

Zomerserie Boeren op een unieke plek
Geen twee boerenbedrijven zijn hetzelfde. Niet alleen de ondernemer, maar ook de plek maakt het verschil. In deze zomerserie bezoeken we agrarische bedrijven op bijzondere locaties: van eiland tot natuurgebied en van grensgeval tot de rand van de stad. Hoe beïnvloedt de omgeving de keuzes op het erf? En welke kansen en uitdagingen brengt zo’n plek met zich mee? Bekijk ook de videoreportages van onze zomerserie.