‘Deze connectie zorgt voor nieuwe inzichten’

Het landbouwakkoord in Denemarken omvat onder meer dat 10 procent van de landbouwgrond wordt omgezet in natuur, een forse reductie van stikstofemissie en een CO2-heffing voor de agrarische sector. Deelnemer Janine Huntjens zag tijdens de reis dat ook de Denen wachten op duidelijkheid over normen waaraan ze moeten voldoen en welke maatregelen daarvoor meetellen. ‘Het gras is daar in elk geval niet groener’, concludeert ze. ‘Deense boeren zijn nog erg onzeker over de te nemen stappen.’

Niettemin vond Huntjens het reisprogramma zeer inspirerend. ‘Wanneer je andere bedrijven bezoekt, zijn er altijd verschillen en overeenkomsten waar je zelf lering uit kunt trekken’, zegt ze. Huntjens voelde bijvoorbeeld een connectie met Gram Slot, een Deense onderneming die melkvee, akkerbouw en groenteteelt combineert. ‘De eigenaren van dit bedrijf zetten ook in op de ontwikkeling van agroforestry, waarbij bomen bewust worden gecombineerd met akkerbouw of veeteelt’, vertelt de deelnemer. ‘Met dit concept willen wij dit najaar starten.’

Samen met haar partner Felix Huntjens boert Janine tussen de heuvels van Schin op Geul en in het Geuldal in Zuid-Limburg. Bij Natuurlijk Felix is veel aandacht voor biodiversiteit, bodemgezondheid en kringlopen. Dat leidt op den duur tot een combinatie van activiteiten, net als bij Gram Slot.

Regeneratieve landbouw

Felix en Janine Huntjens willen hun bedrijf blijven ontwikkelen. Vorig jaar zijn ze al gestart met directzaai, een onderdeel van regeneratieve landbouw. ‘En binnenkort beginnen we met de voorbereidingen voor notenteelt’, voegt Janine Huntjens toe. ‘Met agroforestry houden we het water op de hellingen vast, bieden we schaduw aan het vee en hopen we een nieuw product te kunnen leveren. Daarnaast is het een plus voor de biodiversiteit. Zo grijpen onze activiteiten steeds meer in elkaar.’

Huntjens vindt het mooi om diezelfde werkwijze in Denemarken te zien. Ze noemt de trip dan ook geslaagd. ‘Je leert altijd van andere omgevingen en ondernemers. Ook de verschillende visies van reisgenoten trekken je uit de bubbel van je eigen bedrijf. Het zet je aan het denken. Op die manier blijven we onszelf uitdagen en opnieuw uitvinden.’

Lees ook: Deense regering wil de allergroenste zijn

De reis naar Denemarken werd georganiseerd vanuit het project Climate Farm Demo. De in Denemarken bezochte bedrijven zijn aangesloten bij dit project. ‘Omdat de aard van zowel de Deense als de Nederlandse deelnemers verschillend is, was er sprake van een interessante uitwisseling van kennis’, aldus projectexpert Sam Wisse van ZLTO. ‘Dat zorgde voor diepgang op een aantal belangrijke thema’s. Zo was er vanuit Nederlandse ondernemers veel interesse voor de toegepaste diervriendelijke systemen en materialen in Denemarken.’

Uitdagingen komen overeen

Ondanks de verschillen in bedrijfsvoering en beleid komen veel uitdagingen rondom klimaat en emissies in Nederland en Denemarken overeen. Dit constateert projectexpert Pim Heeman van belangenvereniging ZLTO. ‘Onderwerpen als droogte, hevige neerslag en het vasthouden van water in de bodem kwamen bij de meeste bedrijven voorbij.’

Wisse zag, net als Huntjens, dat Deense ondernemers nog met veel vragen zitten over de invulling van het gepresenteerde landbouwakkoord. ‘Ze voelen zich niet echt gesteund door de regering, maar zijn wel bezig met het zoeken naar verdienmodellen’, legt hij uit. ‘Omdat Nederland en Denemarken wat betreft landschap en cultuur erg op elkaar lijken, kunnen boeren veel van elkaar leren. Daarom was deze reis ook zo waardevol.’