‘Van perspectief kan een boer zijn rekeningen niet betalen’

Vaak werden ze gevolgd door de ultieme metafoor, zo hol dat hij door bijna iedereen van stal werd gehaald: ‘Zo komt er weer perspectief’. Voormalig PvdA-politicus Jan Schaefer zei ooit: ‘In geouwehoer kun je niet wonen’. Welnu: van perspectief kan een boer of tuinder de rekeningen niet betalen.

Het stikstofdebat was één grote retorische beeldenshow. Ik heb me daaraan gestoord. Want wie gaat spreken in metaforen, verbergt dat dit beleid over mensen gaat. Over gezinnen. Gezinnen die soms al generaties lang op het familiebedrijf wonen en werken. Gezinnen die op vrijdag 26 juni ’s avonds met angst en onzekerheid op kaarten keken of hun bedrijf in een aangewezen zone ligt.

In de afgelopen twee weken sprak ik in zalen verspreid over het land met bijna 1.500 boeren en tuinders. Boeren en boerinnen die regelmatig hun (jonge) kinderen meenamen. Mensen die boos zijn, onzeker over de toekomst. Iedere avond zagen wij de door Johan Remkes zo treffend omschreven ‘wanhoop in de ogen van redelijke mensen’. Daar is niets metaforisch aan.

Tijdens een Kamerdebat krijgen grote woorden snel applaus. Maar grote woorden bieden zelden oplossingen. Op een aantal onderdelen kán en móet de stikstofaanpak beter. Wij werken aan die voorstellen. En roepen de politiek op om ze mogelijk te maken. Niet om aan doelen te tornen, maar wel omdat diezelfde doelen op een veel betere manier kunnen worden gehaald.