Eerst tellen, daarna pas spuiten tegen trips

Trips is een klein warmteminnend insect dat zich voedt met de celinhoud van een blad en zilvergrijze schade kan veroorzaken. In uien wordt vooral tabakstrips aangetroffen. Bij warm en droog weer kan de druk van trips snel toenemen. Voor uientelers is dat geen theoretisch probleem, maar een kwestie van timing, gewasgezondheid en rendement.

Projectleider Bart Jan Wulfse van de AgroProeftuin Noordoost-Brabant ziet dat juist daar de nieuwe aanpak begint. ‘Het gaat niet alleen om het aantal tripsen, maar ook om het aantal rooftripsen. Oftewel: het aantal natuurlijke bestrijders’, zegt hij. ‘Er kunnen weliswaar tripsen zijn, maar als er ook veel biologische bestrijders zijn, dan is het risico op een doorbraak van de plaag betrekkelijk klein.’

In de afgelopen jaren heeft Felix Wäckers, Director Research & Development bij Biobest, een biologische strategie ontwikkeld om trips in uien beter te beheersen. Die aanpak bestaat uit vier bouwstenen: de aanleg van bloemenranden, monitoring, het bijvoeren van natuurlijke vijanden met pollen en het uitzetten van rooftrips. ‘De bloemenrand zorgt ervoor dat natuurlijke vijanden, rooftrips en andere insecten zich kunnen vestigen in de omgeving van het uienperceel.’

Lees ook: ‘In de bestrijding van trips hangt alles met elkaar samen’

Op het moment dat er een populatie natuurlijke vijanden is, dan kun je die een boost geven door ze bij te voeren, gaat Wäckers verder. ‘Een grotere populatie natuurlijke bestrijders zorgt voor een weerbaar systeem. Daarmee ontstaat echter geen wondermiddel, alleen een pakket aan mogelijkheden.’ Wulfse blijft voorzichtig. ‘Chemie verdwijnt niet automatisch uit beeld. Als je geen natuurlijke bestrijders hebt, dan is er geen alternatief om trips te bestrijden.’

Concrete afweging

Tijdens een praktijkbijeenkomst in Vredepeel werd die afweging heel concreet. Telers, adviseurs van Agrifirm en projectpartners bekeken verschillende percelen. Op één locatie leek de conclusie aanvankelijk duidelijk. ‘Toen we in het veld stonden, zagen we dat de tripsdruk hoog was’, licht Wulfse toe. ‘Telers en adviseurs waren allemaal overtuigd om te gaan spuiten.’

Toch volgde die bespuiting niet. De groep, onder leiding van Wäckers, keek breder in het perceel en telde ook de natuurlijke bestrijders. ‘Op de betreffende locatie waren inderdaad veel tripsen, maar er waren ook natuurlijke bestrijders. Op een ander deel van het perceel was de druk van trips lager. Na overleg met de teler viel het besluit om een deel van het perceel met de hoge tripsdruk niet te bespuiten, maar om rooftripsen uit te zetten, te voeden en af te wachten.’

Wäckers benadrukt dat telers naar de verhouding in het perceel moeten kijken. ‘Het draait bij wel of niet chemisch ingrijpen niet alleen om hoeveel trips je ziet, maar vooral om de verhouding tussen trips en natuurlijke bestrijders’, legt hij uit. ‘Als natuurlijke bestrijders in voldoende mate aanwezig zijn, kunnen zij de populatie onder controle houden. Dan is geduld en vertrouwen in de aanpak een goede strategie. Een bespuiting op het verkeerde moment kan averechts uitpakken. Als er voldoende natuurlijke vijanden aanwezig zijn, kan een chemische bespuiting de opgebouwde biologische balans verstoren.’

Het Brabantse project bevindt zich nog in de leerfase. Dit seizoen lopen proeven op vijf à zes percelen, met stroken waarop biologisch wordt gewerkt en stroken met een gangbare aanpak. In november evalueren telers, adviseurs en projectpartners de resultaten. Wulfse is al positief: ‘Mijn beeld is dat we nog een jaar nodig hebben voordat we kunnen starten met grootschalige uitrol. Het zijn vooral de praktische vragen die nog scherper moeten worden beantwoord: hoe intensief moet een teler monitoren, welke schadedrempels horen daarbij en hoe komen telers makkelijk aan pollen en rooftrips?’

Andere manier van kijken

Van telers vraagt de biologische bestrijdingsmethode vooral een andere manier van kijken. ‘Op het moment dat de druk door trips toeneemt, moet je bijvoorbeeld één keer per week of één keer per tien dagen door je perceel gaan’, licht Wulfse toe. ‘Niet even lokaal, maar op een aantal plaatsen. En dan moet je ook kijken: zijn er natuurlijke bestrijders, en in welke mate?’

De businesscase hoeft volgens de projectleider van de AgroProeftuin Noordoost-Brabant geen grote rem te zijn. ‘In grote lijnen kost deze strategie net zoveel als chemisch ingrijpen. De winst zit in minder milieubelasting en een sterker verhaal richting omgeving. Zeker wanneer je uien verbouwt nabij een dorpskern of langs een fietsroute is dat uiteindelijk ook heel belangrijk.’

Bloemenrand is pas het begin
Een biologische aanpak van trips in uien draait om vier bouwstenen. De bloemenrand langs het perceel biedt leefruimte aan natuurlijke bestrijders, zoals rooftrips. Door pollen bij te voeren, krijgen de insecten extra voeding en kan hun populatie sneller groeien. Wanneer er te weinig natuurlijke bestrijders aanwezig zijn, kunnen telers rooftrips uitzetten.
Monitoring vormt de vierde bouwsteen. Daarbij tellen telers niet alleen trips, maar ook de natuurlijke vijanden in het gewas. ‘Als je een probleem in het gewas hebt en je beschikt al over de biologische bestrijder van dat probleem, dan lost die bestrijder dit eerste probleem op’, licht projectleider Bart Jan Wulfse van AgroProeftuin Noordoost-Brabant toe. Met deze benadering wordt niet alleen gestreefd naar een verlaging van het middelengebruik. Ook ‘beter kijken’ krijgt volop aandacht, want in een perceel met trips kan de oplossing soms gewoon rondlopen.