Hagel treft telers hard in heel Nederland

‘In vijf minuten is het klaar en is ineens een perceel appels compleet verhageld’, betreurt de getroffen fruitteler Jan van Olst in het Gelderse Andelst. Onlangs kreeg hij op een deel van zijn bedrijf te maken met een fikse hagelbui, waardoor onder meer 5 hectare appels verloren is gegaan. Dit perceel is niet overdekt met een hagelnet. Vanwege de ontstane schade moet hij deze appels straks als fabrieksappels verkopen. ‘In iedere vrucht zitten gaatjes.’

Van Olst heeft ervoor gekozen niet al zijn percelen te beschermen met hagelnetten. ‘Een hagelnet kost zo’n 30.000 euro per hectare, dus dat is niet goedkoop. Anderzijds is het verzekeren van de onbeschermde percelen ook duur. Zo probeer ik op twee paarden te wedden en aan risicospreiding te doen.’

Verder heeft de Betuwse teler ook hagelschade in een perenperceel. Voordeel van deze vruchten is dat ze harder zijn en daardoor beter tegen hagel kunnen. ‘We halen nu met dunnen de slechte eruit en dan blijft er hopelijk nog een redelijke oogst over. Al met al hebben we nog het geluk gehad dat de hagelbui niet over ons volledige bedrijf is getrokken’, zegt Van Olst. In de nabije omgeving is bijvoorbeeld ook het Fruit Research Centre in Randwijk flink getroffen, weet hij.

In iedere provincie hagel

‘We hebben meldingen kregen uit heel Nederland. Ik kan niet één provincie noemen waar geen hagel is geweest’, stelt directeur Jan Schreuder van Vereinigte Hagel. De verzekeraar kreeg tot dusver 350 meldingen van schade door hagel of wateroverlast, bijvoorbeeld vanuit Groningen vanwege plensbuien. ‘Nu al zoveel meldingen in deze tijd van het jaar is veel. Juli en augustus moeten nog komen. Dat zijn normaal gesproken de maanden met de meeste schade.’

Volgens Schreuder komen de meeste meldingen van appel- en perentelers. Maar ook telers van zaaiuien, suikerbieten en peen hebben schade gemeld. Hij bevestigt dat het in de fruitteelt soms om zware schade gaat, waardoor complete percelen niet meer kunnen worden geoogst. Sommige fruitbedrijven hebben meerdere keren schade gemeld. In de akkerbouw is de schade erg wisselend.

Bij de leden-fruittelers in Nederland en België van verzekeraar AgriVer heeft al meer dan 50 procent schade door hagelbuien opgelopen. De schade varieert volgens Gert Jan van Dijk van AgriVer van licht tot lokaal zwaar en uit vrijwel alle regio’s met fruitgewassen heeft het bedrijf hagelschademeldingen ontvangen.

‘Het is afwachten of lichtere hagelschade op Conference-peren nog wat zal herstellen. Dat is afhankelijk van de groeiomstandigheden tijdens de resterende teeltperiode’, zegt Van Dijk. Schade aan appels en overige perenrassen herstelt niet en leidt vaak tot forse financiële opbrengstderving voor telers.

Honderd meldingen bij AgriVer

Ook diverse leden-akkerbouwers van AgriVer zijn geconfronteerd met hagelschade. ‘De meest getroffen gewassen zijn aardappelen en uien. De teller staat nu op honderd bedrijven. Ook in deze teelten is sprake van lichte, maar vooral matige tot zware schade’, meldt Van Dijk. Volgens hem voeren taxateurs momenteel vooropnames uit en volgt definitieve taxatie later in de tijd.

Bij verzekeraar Interpolis zijn sinds eind mei enkele tientallen schademeldingen binnengekomen. Het betreft volgens woordvoerder Annemarie van Dam vooral schade in uien, suikerbieten en in mindere mate aardappelen en granen. Ook kwamen er enkele meldingen uit de glastuinbouw. Het betreft hagelschade aan gewassen en daken, inductie- en brandschade door blikseminslag en waterschade door plensbuien.

Van Dam constateert dat de toepassing van gehard glas in de glastuinbouw werkt. Dit glas is vele malen sterker dan standaardglas en is daardoor beter bestand tegen hagel en storm. ‘Het blijft belangrijk maatregelen te nemen omdat onstuimig weer met veel regen steeds vaker voorkomt. Hierbij valt meer regenwater dan je afvoerleidingen aankunnen’, legt ze uit.

Vooral schade in zuiden en zuidwesten

De woordvoerder van Interpolis zegt dat het nog te vroeg is om te spreken over volledig verlies van oogst, ondanks dat er enkele signalen zijn van grote schade. ‘Voor wat betreft de locatie zien we een concentratie van schades in het zuiden en zuidwesten van Nederland.’ Pas wanneer verzekeraars hun inventarisatie hebben gedaan, kan een compleet beeld worden gemaakt van de exacte impact op de komende oogst.

Volgens het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) komt zware neerslag steeds vaker voor in Nederland. Er is sprake van zware neerslag als er meer dan 50 millimeter in één dag valt. Volgens het KNMI waren er in de tweede helft van de vorige eeuw gemiddeld ongeveer vijf dagen per jaar met zware neerslag op minstens een van de ruim driehonderd KNMI-neerslagstations. In deze eeuw zijn dat er ongeveer negen per jaar. Dat is een toename van 70 procent. Zuid-Limburg wordt het meest getroffen door zware neerslag.

Het weerinstituut stelt dat de toename van zware neerslag kan komen door klimaatverandering. Warme lucht bevat meer waterdamp, waardoor buien meer regen kunnen geven. Ook kan het zijn dat er door toeval of door klimaatverandering deze eeuw meer buien waren dan vroeger.