Vezelhennep in de lift als circulair alternatief

Binnen het Interreg-project Hemp2Comp bundelen het Proef- en Vormingscentrum voor de Landbouw (PVL), PIBO Campus en Compas Agro hun krachten met boeren en bedrijven om een lokale, circulaire keten uit te bouwen waarin vezelhennep een volwaardig alternatief vormt voor klassieke materialen.

De zoektocht naar teelten die zowel ecologisch als economisch interessant zijn, brengt steeds meer telers bij vezelhennep. Het gewas groeit snel, heeft weinig bemesting of gewasbescherming nodig en past goed binnen bestaande rotaties. Dankzij de snelle bodembedekking maken onkruiden amper kans, wat de teelt van vezelhennep ook bijzonder onderhoudsvriendelijk maakt.

Daarnaast biedt hennep interessante mogelijkheden op percelen met verontreiniging, zoals PFAS of PFOS. Via fytoremediatie kan het bijdragen aan herstel van de bodemkwaliteit. En ook op klimatologisch vlak scoort het gewas sterk: het legt grote hoeveelheden koolstof vast, die bij verwerking in duurzame producten langdurig opgeslagen blijven.

Lees ook: Hennepscheven bieden telers perspectief op hoger saldo

Een succesvolle teelt begint met het juiste zaaimoment. Vezelhennep wordt doorgaans ingezaaid tussen eind april en half mei, wanneer de bodemtemperatuur minstens 8 à 10 graden Celsius bedraagt en het risico op nachtvorst beperkt is. Jonge planten zijn immers gevoelig voor kou, wat bij te vroege zaai tot groeivertraging kan leiden.

Fijn zaaibed

Een goed doorlatende, niet-verdichte bodem en een fijn zaaibed zijn essentieel bij de teelt. De zaaidiepte blijft best beperkt tot 1 à 2 centimeter. Om onkruidgroei te onderdrukken, wordt een smalle rijafstand (bijvoorbeeld 12,5 centimeter) gecombineerd met een voldoende hoge zaaidichtheid, doorgaans vanaf 50 kilo per hectare.

De teelt van industriële hennep is in België gebonden aan duidelijke regels. Enkel rassen met een THC-gehalte van maximaal 0,3 procent zijn toegelaten. Telers moeten zich vooraf registreren bij het Agentschap Landbouw en Zeevisserij, de teelt opnemen in de verzamelaanvraag en gebruikmaken van gecertificeerd zaaizaad. Deze spelregels verzekeren een gecontroleerde en legale productie.

Lees ook: Vezelhennepdeal borgt afzet en goede prijs voor akkerbouwer

Na ongeveer honderd dagen, rond de bloei, is vezelhennep oogstklaar. Afhankelijk van de toepassing kan worden gekozen voor lange of korte vezels. Lange vezels zijn geschikt voor hoogwaardige toepassingen, zoals textiel, terwijl korte vezels eerder worden gebruikt in isolatiemateriaal of stalstrooisel. Na de oogst volgt het roten: een natuurlijk proces waarbij dauw en micro-organismen de vezels losmaken van het houtige deel van de stengel. Vervolgens worden de stengels opgeraapt en verder verwerkt.

Proefpercelen

Binnen Hemp2Comp werden in 2024 de eerste proefpercelen aangelegd in Bocholt, Stevoort en Venlo. Deze praktijkproeven zijn belangrijk voor de verdere uitrol van de teelt. Belangrijk ook is de rassenkeuze. In de proef werden vijf variëteiten getest, met duidelijke verschillen in opkomst en groei. Zo viel het Hongaarse ras Kompolti al vroeg af door een lage opkomst, veroorzaakt door verouderd zaaizaad. Het Italiaanse Carmagnola deed het beter, al bleef het verschil relatief beperkt.

Opvallend is dat het opkomstpercentage een grote invloed heeft op de plantmorfologie: lagere opkomst leidt tot dikkere en langere stengels, terwijl een hogere plantdichtheid resulteert in fijnere stengels. De uiteindelijke vezelkwaliteit bleek echter tussen de rassen nauwelijks te verschillen.

Ook de zaaidichtheid is cruciaal. Proeven met dichtheden van 40, 80 en 200 kilo per hectare tonen aan dat hogere dichtheden zorgen voor meer, maar dunnere stengels. Aangezien dunnere stengels doorgaans betere vezelkwaliteit opleveren, is een hogere zaaidichtheid aan te raden. In de praktijk blijkt circa 80 kilo per hectare een goed evenwicht te bieden.

Wat bemesting betreft tonen de resultaten aan dat vezelhennep goed gedijt bij een gerichte stikstofgift. Hoewel het gewas vaak als weinig veeleisend wordt beschouwd, blijkt een basisbemesting van 80 eenheden stikstof noodzakelijk voor een optimale groei en opbrengst. Percelen zonder bemesting blijven duidelijk achter in ontwikkeling.

Circulaire economie

Naast de teelttechnische inzichten richt Hemp2Comp zich op de verwerking en toepassing van hennepvezel. Binnen het project worden diverse biocomposietproducten ontwikkeld, waaronder verkeersborden, akoestische panelen en uitvaartkisten. Ook toepassingen als verkeerspalen, fietsrekken en raamprofielen worden onderzocht.

Deze innovaties tonen het potentieel van vezelhennep als duurzaam alternatief voor kunststof en tropisch hout. Hoewel het nog om proeven gaat, wordt wel duidelijk hoe de sector zich ontwikkelt. Vezelhennep lijkt zo niet alleen een interessante teelt voor landbouwers, maar ook een sleutelgewas op weg naar meer duurzaamheid.