Veel zorgen om stop op stroomaansluitingen

Nieuws Economie Tys Hallema 23 apr 2026 om 14:43uur

Zowel vanuit agrarische hoek als de Tweede Kamer is veel zorg over de aangekondigde stop voor nieuwe stroomaansluitingen in een deel van provincie Utrecht. Tweede Kamerleden willen weten of de stop die in juli ingaat echt tijdelijk blijft en hoe het kabinet voorkomt dat ook andere regio’s hiermee te maken krijgen.

Naast een varkenshouderij staan batterijen voor opslag van de opgewekte energie.

Staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei maakte dinsdag 21 april bekend dat de stad Utrecht en omliggende plaatsen geen nieuwe of zwaardere stroomaansluitingen kunnen krijgen. Het is voor het eerst in Nederland dat er zo’n regionale stop komt. Dat komt door netcongestie; het stroomnet in en om Utrecht is al te vol. ‘De ultieme oplossing is het uitbreiden van hoogspanningsstations in Breukelen en Utrecht-Noord’, zei de CDA-bewindsman.

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat stelt dat dankzij een crisisaanpak van het kabinet en de betrokken netbeheerders en provincies een grotere aansluitstop is voorkomen. Die stop zou ook de provincies Flevopolder en Gelderland raken.

De crisisaanpak behelst onder meer een versnelde uitbreiding van het stroomnet. Ook wordt gekeken naar afspraken om minder stroom te gebruiken op piekmomenten. De situatie in de drie genoemde provincies blijft volgens het ministerie kwetsbaar.

‘Pennenlikken’

Tweede Kamerlid Pieter Grinwis (ChristenUnie) vroeg een dag na de aankondiging in een Kamerdebat over netcongestie waarom het zo lang duurt voordat die nieuwe stations worden gebouwd. ‘Kunnen wij alleen nog maar pennenlikken? Het is toch onacceptabel om met droge ogen te beweren dat het station pas in 2031 wordt opgeleverd?’

Bijna alle partijen vinden dat de regeldruk moet worden verminderd om het stroomnet sneller te kunnen uitbreiden. In eerste instantie in het getroffen gebied in Utrecht, maar uiteindelijk in het hele land. Onder meer André Flach (SGP) zei dat De Bat ‘haast moet maken’ met een crisiswet om de netcongestie aan te pakken. VVD'er Alisha Müller sloot zich daarbij aan: ‘We kunnen met een crisiswet niet wachten tot 2028.’

Lees ook: Regeerakkoord: meer aandacht voor arbeidsmigranten en oplossen netcongestie

Henk Jumelet (CDA) en Sjoukje van Oosterhout (GroenLinks-PvdA) waren benieuwd naar de verdeling van de regio rond Utrecht in vijf gebieden. De Bat zei dat dit is gedaan, zodat niet de hele regio – die ook deels in Flevoland en Gelderland ligt – wordt afgesloten, maar alleen het gebied rond Utrecht.

Volgens voorzitter Olof van der Gaag van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie hoeft het uitbreiden van het Nederlandse stroomnet niet zo lang te duren. Zijn organisatie liet een juridische verkenning uitvoeren naar het verkorten van energieprojecten. Hij bood deze rondom het Tweede Kamerdebat over netcongestie aan De Bat aan.

Tijdsprobleem

‘Netcongestie is geen technisch probleem, maar een tijdsprobleem. We hebben de oplossingen, maar we verliezen tijd in procedures. Met deze voorstellen kunnen projecten voor netuitbreiding die nu vijf tot tien jaar duren, in potentie met meerdere jaren worden verkort, zonder zorgvuldigheid los te laten’, aldus Van der Gaag.

Ton van Schie, themahouder Energie bij LTO Noord, is blij dat de tijdelijke aansluitstop niet voor de hele provincie of hele regio geldt. Dat betekent dat ondernemers in elk geval een kleine aansluiting kunnen aanvragen of binnen een bepaalde marge kunnen vergroten.

Wachtlijsten

Tegelijkertijd blijft het probleem bestaan voor agrarische bedrijven die een aansluiting groter dan 3 x 80 ampère nodig hebben. Die komen op een wachtlijst en zijn zo tien jaar verder, weet Van Schie. En dit speelt niet alleen in Utrecht. Ook op andere plekken in het land zijn wachtlijsten.

Juist deze zwaardere aansluitingen voor bedrijven zijn om meer dan één reden cruciaal voor de sector, stelt Van Schie. ‘Ondernemers willen hun bedrijf verduurzamen. Ze willen elektrificeren voor bijvoorbeeld de warmtevoorziening, elektrische beregening of een stikstofkraker. Om als bedrijf van het gas te gaan en de bedrijfsvoering te elektrificeren, heb je een grote aansluiting nodig. ’

Wie toch zo’n verduurzamingsslag wil maken, stapt over op een alternatief. Van Schie ziet het in de praktijk: ‘Agrarisch ondernemers zoeken nu hun heil in energieopslag, bijvoorbeeld door een joekel van een accu op het erf te plaatsen. Die accu zetten ze in om de piekmomenten in hun elektriciteitsverbruik op te vangen. Dat is een kostbare oplossing, maar zo kunnen ze met hun kleine aansluiting toch nog aan de gang blijven.’