Een aantal infectieziekten kan leiden tot een abortusstorm

5 vragen Schapen Sandra Kuiper-Hoekstra 13 feb 2026 om 11:51uur

De aflamperiode staat voor de deur of is al in volle gang. Schapen- en geitenhouders hopen op een probleemloze dracht, maar onderweg kunnen problemen ontstaan. Dit kan leiden tot aborterende dieren. Hoe zat dit ook alweer en welk gevaar brengt dit met zich mee voor dier en mens? Een webinar van Vakblad Het Schaap, de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) en GGD gaf antwoord.

Endogene en exogene factoren spelen een belangrijke rol. Zo kunnen infectieziekten tot onherstelbare schade leiden en kan de dracht onder meer worden afgebroken door onjuiste voeding, ondervoeding, voeding van onvoldoende kwaliteit of stress.

Aan welke infectieziekten valt te denken?

De bacteriële infectieziekten listeriose en chlamydiose en de infectieziekte Toxoplasmose Gondii, dat veroorzaakt wordt door een parasiet, werden als de drie meest besmettelijke abortusverwekkers genoemd. Ook was er aandacht voor campylobacter, een bacterie die voorkomt in de darmen van dieren.

Hoe raken de dieren hiermee besmet?

De besmettingsroute loopt per infectieziekte anders. Zo is Listeria Monocytogenes, dat leidt tot listeriose, volgens GD-dierenarts Nienke Snijders-van de Burgwal veelal een grondbacterie en raken de kleine herkauwers vooral via ruwvoer van onvoldoende kwaliteit besmet.

Zijn er nog meer veroorzakers?

Ja, dat bacterie kan ook worden verspreid via melk en mest. Bij chlamydiose raken dieren via de verspreiding van gecontamineerde uitscheidingsproducten besmet. De bacterie vermenigvuldigd zich in levende cellen en is lastig uit het koppel te krijgen. De ontlasting van katten in ruwvoer is de belangrijkste besmettingsbron van Toxoplasmose Gondii.

In welke fase kan abortus optreden?

Listeriose leidt veelal tot late abortus. Datzelfde geldt voor chlamydiose. Bij campylobacter aborteren dieren vaak in de laatste zes weken van de dracht of geven ze zwakke tot normale lammeren bij de geboorte. Toxoplasmose kan leiden tot abortus, mummificatie, doodgeboorte of de geboorte van slappe lammeren. Bij een aantal infectieziekten, zoals campylobacter en chlamydiose, kan een abortusstorm optreden.

Welk gevaar brengt dit met zich mee?

Mensen met een verminderde afweer en zwangere vrouwen lopen rond de aflamperiode extra risico om besmet te raken. Om besmetting in je koppel en van dier op mens te voorkomen, is het belangrijk om voorzorgsmaatregelen te nemen.

Neem hygiënemaatregelen, laat geen publiek in de kraamstal, verwijder de vrucht en nageboorte van een aborterend dier, verwijder het dier uit de koppel en ontsmet de locatie van de abortus. Ga zorgvuldig om met het abortusmateriaal en het moederdier en houdt deze gescheiden.