Veel groene blaadjes geven minder methaan

Achtergrond Melkvee Pieter Stokkermans 16 maa 2026 om 06:30uur

De Ierse landbouwsector staat voor een enorme uitdaging: een reductie van 25 procent in broeikasgasemissies tegen 2030. Volgens onderzoeker Ben Lahart is deze doelstelling onhaalbaar zonder de uitstoot van methaan door grazend vee direct aan te pakken.

Volgens de Ierse onderzoeker Ben Lahart is methaanwinst te behalen met begrazing.

Lahart is onderzoeker bij Teagasc, oftewel 'the Agriculture and Food Development Authority'. Dat is de nationale instantie die geïntegreerde onderzoeks-, advies- en opleidingsdiensten levert. Lahart ziet dat in Ierland de landbouwsector verantwoordelijk is voor een groot deel van de nationale broeikasgas-emissies, net als in Nederland.
De Ier heeft onderzoek gedaan naar de link tussen methaanuitstoot en voeding. Hij wilde kijken of de broeikasgasuitstoot te reduceren is via het rantsoen van de koeien. Bij rundvee komt de meeste methaan immers vrij in de pens.

De methaanuitstoot door spijsvertering beslaat in Ierland ongeveer 63 procent van de totale agrarische broeikasgasuitstoot. Teagasc-onderzoeker Lahart benadrukt dat oplossingen niet alleen wetenschappelijk moeten zijn onderbouwd. Ze moeten volgens hem met name praktisch uitvoerbaar zijn voor de agrarisch ondernemer, zonder de kosten of arbeidsintensiteit drastisch te verhogen.

Rantsoen

Uit onderzoek van Teagasc blijkt dat de methaanuitstoot van koeien erg afhankelijk is van het rantsoen. De samenstelling heeft een directe impact op de 'vreettijd' en de daarmee samenhangende emissies. Als koeien meer graskuil eten, stijgt de uitstoot per kilo droge stof.

Jersey-kruislingen zijn efficiënt; ze hebben een vrij lage aanleg voor vlees

Ben Lahart, onderzoeker bij Teagasc

Bij beweiding volgt een sterk seizoensgebonden patroon. Opmerkelijk genoeg is de uitstoot per eenheid product het laagst in de lente, wanneer koeien vers gras van hoge kwaliteit vreten. In het voorjaar is het gras op zijn best. Het is jong, mals, bevat minder vezels en is extreem goed verteerbaar.

Terwijl de koeien in die voorjaarsperiode het meest productief zijn en het meest vreten, is hun methaanuitstoot per kilo voer juist dan het laagst. Naarmate de zomer vordert en het gras ouder en stugger wordt, stijgt de uitstoot weer.

'Magisch' voorjaarsgras

In Ierland wordt gewerkt met een veestapel die in het voorjaar afkalft. 'Door koeien al in februari te laten kalven, kunnen de dieren optimaal profiteren van dat 'magische' voorjaarsgras', redeneert Lahart. 'Bovendien moet de veehouder het gras jong houden: een korte rotatie van 24 dagen zorgt voor veel beter verteerbaar voer dan gras dat 40 dagen de tijd krijgt om stengelig te worden.'

Dit heeft ook effect op de melksamenstelling. Bij stengelig gras dalen de gehaltes, doordat het gras minder verteerbaar is. 'We zien dat de kwaliteit van het gras, met minder vezels en een hogere verteerbaarheid, de pensflora gunstig beïnvloedt', stelt de Teagasc-onderzoeker. Door het graasseizoen te maximaliseren en te investeren in goede infrastructuur, zodat koeien ook bij regen kunnen grazen, kunnen boeren de uitstoot per kilo melk aanzienlijk verlagen, weet Lahart.

Witte klaver

Net als in Nederland hebben ook de Ieren witte klaver ontdekt: 'Opvallend is dat witte klaver de methaanuitstoot per koe juist licht kan verhogen. Dit komt doordat koeien klaver erg lekker vinden en meer gaan eten. Een hogere voeropname leidt tot meer spijsverteringsgassen', legt de onderzoeker uit.

De stikstofbindende eigenschappen compenseren dit ruimschoots, doordat er minder kunstmest nodig is, licht Lahart toe. Omdat de productie en het gebruik van kunstmest een hoge CO2-voetafdruk hebben, verlaagt witte klaver de totale ecologische impact van de boerderij aanzienlijk.

De onderzoekers hebben ook naar het verband tussen melkproductie en methaan gekeken. Opvallend genoeg zag Lahart geen verschil in methaanemissie tussen koeien met een hoge melkproductie en koeien die minder produceren. 'Per kilo vet en eiwit scoren koeien met een hoge melkproductie dus beter dan die met een lage productie. Verder gingen hoogproducerende dieren vaak efficiënter met voer om.'

Holstein en Jersey

Een dergelijk effect komt ook naar voren bij agrarisch ondernemers die hun Holstein-koeien inkruisen met Jersey's. Dat laatste ras staat volgens Lahart bekend om het feit dat de dieren efficiënt omgaan met voer en gras. Ze zijn ook iets lichter.

'Deze kruislingen, met gemiddeld 70 procent Holstein en 30 procent Jersey, hadden niet alleen een lagere methaanemisie, maar ook een hogere productie van vet en eiwit uit het voer. Dat zorgde voor een lage methaanemissie per kilo vet en eiwit', stelt Lahart.

'Deze Jersey-kruislingen hebben genetisch gezien een lagere aanleg voor vlees', vervolgt de Ierse onderzoeker. 'Gezien de discussies op het gebied van methaan is het goed om bij de kringloop ook te kijken naar de rol van vleesproductie in relatie tot methaan.'

'De werking van additieven in de weideperiode is beperkt'

Volgens de Ierse onderzoeker Ben Lahart is de grootste innovatie te vinden bij methaanreductie. Met middelen als Bovaer of rood zeewier (asparagopsis) is 30 procent uitstoot te reduceren. Toch denkt Lahart dat de werking van dergelijke middelen voor koeien die continu weiden beperkt is. 'Het effect van additieven is vaak kortstondig. Bij tweemaal daagse toediening in de melkstal zagen we de uitstoot over de hele dag slechts met 5 procent dalen', legt hij uit. De focus van het Ierse onderzoek verschuift daarom naar 'slow release'-methodes, zoals met een bolus (pil) of via het drinkwater.