'Supermarkt misbruikt marktpositie, het moet dus anders'

Column Paddenstoelen Tom van Wijk 09 maa 2026 om 09:53uur

Tijdens de formatie spraken de coalitiepartijen met vertegenwoordigers van het agrobedrijfsleven en de supermarkten. Naar aanleiding van dat gesprek vertelde de toen aanstaande minister-president Rob Jetten dat hij de partijen had aangesproken op hun verantwoordelijkheid om boeren en tuinders een fatsoenlijke prijs te geven voor het voedsel dat zij produceren en agrariërs die verduurzamen een extra beloning te geven.

Tom van Wijk, voorzitter LTO-vakgroep Paddenstoelen

'Duurzaamheid en goed werkgeverschap vragen om een evenwichtige benadering, waarin prijs niet het enige uitgangspunt kan zijn.' Dit staat in een persbericht van LTO Nederland en de LTO-vakgroep Paddenstoelen dat eind 2025 naar buiten kwam. Aanleiding was een forse verlaging van de winkelprijzen van champignons, waarbij champignons onder de kostprijs werden verkocht.

Daar waar voorheen werd gewerkt met een vorm van openkostprijscalculatie, zijn er nu weer enkele inkooporganisaties van supermarkten die naar het instrument van tenderen grijpen. Het doel om tot een zo laag mogelijke inkoopprijs te komen staat hierbij centraal. En duurzaamheid in de breedste zin van het woord wordt daaraan ondergeschikt gemaakt.

Dit kan voor geen van de ketenpartijen de bedoeling zijn, want de uiteindelijke consequentie zal het einde van een mooie sector zijn. Het moet dus anders.

Het zijn vele kleine producenten tegen enkele grote inkooporganisaties

Tom van Wijk, voorzitter LTO-vakgroep Paddenstoelen

De Nederlandse champignon is aantoonbaar de meest duurzame champignon in Europa; de gehele keten is daarop ingericht en georganiseerd, van de verschillende grondstoffen tot en met de uiteindelijke champignon. Dat er dan toch wordt geprobeerd de producenten uit de tent te lokken met een zo laag mogelijke inschrijving op een tender tot onder de kostprijs, is misbruik maken van de ontstane marktpositie. Want het zijn vele kleine producenten tegen enkele grote inkooporganisaties.

En de paddenstoel is niet het enige product dat hiermee te maken heeft, blijkt uit een rondgang langs meerdere sectoren. Het moet dus anders.

De Europese Commissie heeft met de herziening van Richtlijn (EU) 2019/633 een belangrijke stap gezet om het evenwicht in de keten structureel te versterken. En om de randvoorwaarden te scheppen voor een toekomstbestendig Europees landbouw- en voedselsysteem.

• Lees ook: Prijzenslag supermarkten bedreigt paddenstoelensector

Het doel is het herstellen van eerlijke onderhandelingsverhoudingen. Structurele en éénzijdig afgedwongen prijsafspraken die producenten langdurig onder hun gemiddelde kostenniveau dwingen, tasten het verdienvermogen aan en verstoren investeringsprikkels.

De nieuwe Europese richtlijn moet misbruik van economische afhankelijkheid voorkomen. Het moet dus anders.