'Wil de echte vervuiler nu betalen?'

Het nieuwe kabinet is net beëdigd en stikstofdeskundige Jan Willem Erisman pleit voor een voortvarende aanpak van het stikstofdossier en natuurlijk dat 'de vervuiler betaalt'. In één adem wordt ook benoemd dat de landbouw veel stikstof uitstoot. Met andere woorden: de landbouw moet nu maar eens echt gaan betalen. Maar is dat terecht of is het ijdele hoop? Ik noem drie praktijkvoorbeelden.

Recent werd ontdekt dat vervuiling van het oppervlaktewater in Nederland in veel mindere mate door de landbouw wordt veroorzaakt dan in het Compendium voor de Leefomgeving staat. Doordat vervuiling die niet door de landbouw komt gemakshalve wel op het conto van die sector wordt geschreven, is het aandeel opgepoetst tot ruim 50 procent. Wageningen University & Research heeft aangetoond dat het 23 procent moet zijn.

Toch blijft het Planbureau voor de Leefomgeving, de maker van het compendium, deze onjuiste cijfers publiceren. En op basis van die cijfers wordt beleid gemaakt, met als gevolg dat in de praktijk de landbouw nu al een te hoge rekening betaalt.

Wat is het reële effect van stikstof op de natuur? Overheden, natuurorganisaties en milieuclubs beweren dat het erg slecht gaat met de natuur en dat komt door een teveel aan stikstof. In andere landen in West-Europa wordt met een integrale blik naar de stand van de natuur en het natuurbeheer gekeken. In die landen gaat het veel beter, terwijl daar ook stikstof wordt uitgestoten. In Nedersaksen is de conditie van de heide goed, terwijl daar de stikstofemissies van de landbouw vergelijkbaar zijn met die in Nederland.

Ecologisch naïef argument

Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer beheren 380.000 hectare natuur en dat kost jaarlijks 400 tot 500 miljoen euro, ongeveer 1.200 euro per hectare. Dat zijn forse getallen en toch gaat het slecht met de natuur. Zou dat ook aan het beheer kunnen liggen? Het is ecologisch naïef om de stand van de natuur volledig te koppelen aan stikstof. Maar dit is wel het argument om de rekening grotendeels bij de landbouw neer te leggen.

Ten slotte: als de voedselproductie in Nederland stopt en de mensen willen toch blijven eten, dan zul je voedsel moeten importeren. De CO2-voetafdruk van geïmporteerd voedsel is per definitie groter dan van nationaal geproduceerd voedsel. En dan laat ik slechtere scores op het gebied van dierenwelzijn, medicijngebruik, het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en arbeidsomstandigheden nog buiten beschouwing.

Andersom: als de hele wereld voedsel zou gebruiken uit Nederland, zou dat een geweldige verbetering zijn voor de leefbaarheid wereldwijd. Onder meer omdat de Nederlandse landbouw volgens officiële metingen methaanneutraal is.

Methaanemissie

Toch moet de methaanemissie van de landbouw omlaag. Want wat blijkt het geval: dan hoeft minder CO2 te worden gereduceerd om aan de afspraken in het akkoord van Parijs te voldoen. Met andere woorden: als de landbouw de rekening betaalt, hoeven het (vlieg)verkeer en de industrie dat niet te doen.

Samenvattend lijkt het mij goed om het nieuwe kabinet te vragen de echte vervuiler te laten betalen en de gerealiseerde resultaten vanaf 1990 te belonen. Het zal mij niet verbazen als de landbouw geld toe krijgt.