Melkprijzen omhoog, ondanks gespannen situatie

De gangbare melkprijs van FrieslandCampina komt voor april uit op 41,50 euro per 100 kilo. De verhoging heeft te maken met het aantrekken van de marktvraag, geeft de coöperatie aan. In de verhoging heeft het bedrijf ook een 'positieve correctie' over de afgelopen periode verwerkt. Bij A-ware komt de basisprijs uit op 39,92 euro. De gewogen gemiddelde prijs staat op 44,09 euro. Arla houdt de prijs voor gangbare melk op gelijk niveau met maart.

De aantrekkende vraag was in de afgelopen weken vooral zichtbaar aan de eiwitkant van de markt. Aan de vetkant, met verse boter en room, heeft de markt alweer een veer moeten laten. Deze week levert de ZuivelNL-notering van verse boter bijvoorbeeld 24 euro in. Maar ook de grote stijging bij de mageremelkpoeders en weipoeder is er inmiddels uit.

Nederlandse markt

'De zuivelmarkt heeft op dit moment meer potentie om naar beneden te gaan dan naar boven', stelt zuivelspecialist Tom Booijink van RaboResearch. Een kleine stijging van de melkprijzen had ik wel verwacht, omdat de commodityprijzen omhoog zijn gegaan. Kennelijk is de Nederlandse zuivel positiever en dat is mooi.'

De Nieuw-Zeelandse zuivelonderneming Fonterra heeft de melkprijs in maart met 20 cent verhoogd: van 9,50 naar 9,70 Nieuw-Zeelandse dollar per kilo melkbestanddelen. Booijink: 'Aan de melkprijzen van FrieslandCampina en Fonterra wordt vaak een voorspellende waarde toegekend, als een soort graadmeter. Ook de Nieuw-Zeelandse veiling Global Dairy Trade doet het knap met stijgingen sinds januari, al is de laatste stijging half maart zeer beperkt.'

De daling van de prijs voor verse boter en room heeft volgens zuivelmarktkenner Martin Valstar van ZuivelNL te maken met het einde van de 'Paasrally'. 'De handel is voor de feestdagen volledig afgedekt. Room is daardoor minder in trek. Room was al lastig te verwerken vanwege de hoge melkaanvoer. Als de prijs van room daalt, moet boter in de huidige markt volgen. Er is geen grote vraag naar boter. En inmiddels heeft ook Ierland de markt weer gevonden.'

Hoge melkproductie

Welke kant de markt opgaat, blijft spannend. Wereldwijd wordt nog altijd veel melk geproduceerd. Die hoge productie houdt volgens Booijink langer aan dan verwacht. 'Voor januari, februari en maart hadden we hogere productiecijfers verwacht dan vorig jaar. Voor april niet meer, maar die voorspelling lijkt niet uit te komen. De cijfers in de Europese Unie en Nieuw-Zeeland zijn hoog en in de Verenigde Staten zijn meer koeien dan ooit. Zelfs in Australië gaat de productie omhoog.'

In februari steeg de Nederlandse melkaanvoer nog altijd sterk, met 5,4 procent. In de Europese Unie als geheel nam de melkaanvoer in januari ook nog toe, met 4,8 procent ten opzichte van vorig jaar. Het beeld bij de andere belangrijke zuivelexporterende landen was in januari vergelijkbaar.

Nieuw-Zeeland realiseerde voor de zesde maand op rij een groei van rond de 2 procent. Australië laat sinds december een stijging zien, na een lange periode van krimp. In januari nam het volume met 1,5 procent toe. De melkproductie in Argentinië (+9,7 procent) en Uruguay (+7,5 procent) groeit nog altijd fors. En ook de Verenigde Staten zagen de melkproductie verder toenemen (+3,4 procent).

De situatie in het Midden-Oosten, met de oorlog in Iran, houdt ook de zuivelmarkt in zijn greep. 6 procent van de Europese zuivelexport gaat normaal gesproken door de Straat van Hormuz, die nu is afgesloten door Iran. Het transport naar een aantal landen in het Midden-Oosten moet nu op een andere manier, over land. Dat maakt het duurder, met mogelijk vraaguitval tot gevolg.

Volgens Booijink is Nieuw-Zeeland mogelijk in het voordeel ten opzichte van Europa voor hun export naar Zuidoost-Azië. 'Zij hoeven hun zuivel niet door het conflictgebied te transporteren en hebben dus lagere verzekeringspremies en bovendien betere vrijhandelsverdragen met landen in Zuidoost-Azië. Het optimisme bij Fonterra heeft hier ook mee te maken, denk ik.'

Klaas Johan Osinga, zuivelmarktkenner en internationaal beleidsspecialist bij LTO Nederland, denkt dat de onzekere situatie juist kan zorgen voor meer vraag op de korte termijn. 'Ik kan mij levendig indenken dat de handel nu goed ingedekt wil zijn. Ze willen logistieke problemen en geannuleerde verschepingen immers graag voor zijn.'