Afrikaanse varkenspest zorgt voor direct schokeffect, maar duur bepaalt impact

De prijs voor varkens in het door Afrikaanse varkenspest getroffen land keldert snel, vooral doordat vleesverwerkers nieuwe afzetkanalen voor slachtbijproducten moeten zien te vinden in de Europese Unie. Zeker voor de koppen, poten en staarten, die normaal gesproken op Aziatische markten belanden, is dat een lastig te nemen horde.

Europese afzet is aanzienlijk minder lucratief, waardoor varkenshouders het niet optimaal tot waarde kunnen brengen van hun varkens snel in de portemonnee voelen.

In het gunstigste scenario houdt een beperkende situatie na een uitbraak onder wilde zwijnen twaalf maanden aan. De praktijk wijst echter uit dat het vaak langer duurt. Zo werd België pas ruim twee jaar na de eerste besmetting vrij verklaard van Afrikaanse varkenspest. Duitsland is al meer dan vijf jaar bezig met het indammen van het virus onder de wildezwijnenpopulatie. En Polen nog langer.

België, Duitsland en Spanje

De omvang van de varkenspopulatie in een land dat getroffen is door Afrikaanse varkenspest is bepalend voor het schokeffect. Zo is de Europese impact van het virus in België minder groot dan in belangrijke varkenslanden als Duitsland en Spanje.

Toen in september 2018 de eerste wilde zwijnen met Afrikaanse varkenspest werden aangetroffen in de Belgische Ardennen was dat een drama voor de varkenssector in het land. Op Europees niveau bracht het geen rimpeling teweeg wat betreft de varkensprijzen.

Dat gebeurde wel nadat Duitsland in september 2020 werd opgeschrikt door besmettingen bij wilde zwijnen. Een week later zakte de Duitse varkensprijs met 20 cent per kilo geslacht gewicht. Nederlandse slachterijen volgden met een daling van 6 cent. De biggen noteerden zelfs 12 euro per stuk lager.

Omdat sindsdien nog steeds nieuwe besmettingen worden gevonden en het verspreidingsgebied in Duitsland is vergroot, is de impact fors gebleken. De varkensvleesketen heeft mede hierdoor een flinke transitie ondergaan. Waar Duitsland in 2021 nog bijna 52 miljoen varkens slachtte, waren dat er vorig jaar zo’n 45 miljoen varkens (-13 procent).

In die periode heeft de Spaanse varkenshouderij zich ontwikkeld tot varkensgrootmacht in de Europese Unie. Maar eind november 2025 werd ook Spanje geconfronteerd met de eerste besmetting onder wilde zwijnen. In de meest varkensrijke streek van het land zijn intussen enkele tientallen aangetroffen.

In de drie weken daarna kelderde de varkensprijs per kilo levend gewicht met 27 cent. Dat ijlde ook na bij Duitse en Nederlandse slachterijen, die respectievelijk 10 cent en 6 tot 8 cent per kilo geslacht gewicht lager noteerden.