Teler onderzoekt chrysantenteelt zonder stomen

Nieuws Potplanten Lisanne Scheer 27 okt 2026 om 10:56uur

Nooit meer de kasgrond stomen om aaltjes te bestrijden. Dat is het doel van een grootschalige proef bij Leen Middelburg Chrysanten in het Noord-Brabantse Made. Op 6 hectare chrysanten wordt onderzocht of zuurstofrijk gietwater en een weerbaardere bodem het jaarlijkse stomen overbodig kunnen maken.

De sensoren in de bodem meten het effect van het met zuurstof verrijkte gietwater tot 60 cm diepte. Links Dirk Timmers en rechts Tamara Schmid

‘Ik droom van een kas zonder stomen en chemie. Het zou moeten kunnen’, zegt teelt- en dataspecialist Richard Kromhout van Leen Middelburg Chrysanten (LMC). Zijn zoektocht naar een alternatief voor stomen en chemische correcties leidde tot een innovatieproject met Royal Brinkman en Vertify. Sinds augustus testen de partijen een combinatie van zuurstofrijk gietwater en bodemweerbaarheidsproducten.

Plantparasitaire aaltjes kunnen de wortels aantasten, waardoor chrysanten dunner en ongelijker groeien. Om schade te voorkomen, wordt de grond jaarlijks tot 60 centimeter diep gestoomd, een arbeids- en energie-intensief proces. LMC zoekt daarom naar een alternatief. ‘Ons doel is een gezonde bodem en gezonde start, met als resultaat mooie wortels van onze stekken’, stelt Kromhout.

Pluggen in plaats van perspotten

De locatie in Made noemt de LMC-specialist daarnaast interessant omdat er met pluggen wordt geplant in plaats van de gebruikelijke perspotten. Dat past volgens hem binnen de zoektocht naar een duurzamere teelt.

Een belangrijk onderdeel van de proef is het verhogen van het zuurstofgehalte in het gietwater. Daarvoor wordt nanobubbeltechnologie van Moleaer gebruikt. Het idee is dat meer beschikbare zuurstof in de wortelzone de wortelgroei en opname van voedingsstoffen ondersteunt.

In de twee afdelingen worden verschillende behandelingen vergeleken. Op 3 hectare wordt buitenlucht met 21 procent zuurstof gebruikt voor de nanobubbels, tegenover 93 procent zuurstof uit een generator op de andere 3 hectare. De nanobubbels moeten bovendien zorgen dat het gietwater beter in de bodem infiltreert. Sensoren meten tot 60 centimeter diepte wat er met het zuurstofrijke water in de grond gebeurt.

Bodemleven

Alleen extra zuurstof toevoegen is niet voldoende. Het tweede belangrijke onderdeel van het project richt zich daarom op het bodemleven. Verschillende producten met gunstige bacteriën en schimmels worden binnen de teeltstrategie getest. Het uiteindelijke doel is een bodem waarin gunstige micro-organismen bijdragen aan een sterker wortelgestel en daarmee aan de weerbaarheid van planten tegen ziekteverwekkers en aaltjes.

Vanaf een nulmeting aan het begin van het project wordt gevolgd hoe bodem en gewas zich in de verschillende proefvakken ontwikkelen. Daarmee moet duidelijk worden of de combinatie van zuurstofrijk gietwater en stimulering van het bodemleven voldoende perspectief biedt om het jaarlijkse stomen achterwege te kunnen laten.

Het project wordt uitgevoerd met steun vanuit de regeling EIP Algemeen 2025 'Samenwerken aan innovatie'. Het wordt medegefinancierd door de Europese Unie via het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling.