'Veeg jij alleen je eigen stoepje schoon?'

Vlak na een sneeuwbui is iedereen bezig met het schoonvegen van zijn of haar eigen stoepje. Ze schuiven en scheppen net genoeg om zelf veilig naar buiten te kunnen. Daarna stoppen ze. De straat laten ze liggen. Dat is van de gemeente. Of van iemand anders. En misschien is dat wel hoe we het liefst met lastige vraagstukken omgaan. Zolang ons eigen stoepje schoon is, is het goed. Zolang wij geen verwijt krijgen, kunnen we door.

In maatschappelijke discussies zie je hetzelfde patroon. Iedereen veegt zijn of haar eigen stoepje schoon. Rapporten worden zo geschreven dat de verantwoordelijkheid netjes buiten beeld blijft. Besluiten worden zo genomen dat ze logisch klinken, maar vooral veilig zijn. Niemand wil uitglijden.

De glastuinbouw staat midden in die sneeuwbui. Energie, water, ruimte, arbeid, klimaat. Het zijn geen lichte vlokjes meer, maar stevige pakken sneeuw. En de makkelijke weg zou zijn om ook hier het eigen stoepje schoon te vegen. Te wijzen naar beleid, naar marktwerking, naar de consument. Of te zeggen: wij doen al genoeg.

Maar juist hier gebeurt iets anders. Met de Federatie Vruchtgroenteorganisaties heb ik mogen meedenken in het onderzoek ‘Prijzen en belonen’. De glastuinbouw schuift door. Niet omdat het moet, maar omdat het nodig is. Ze kijkt niet alleen naar wat wettelijk klopt, maar naar wat maatschappelijk wringt. Naar wat de sector oplevert, maar ook naar wat ze vraagt. Dat is geen comfortabele positie. Het is veel prettiger om je eigen stoepje schoon te hebben en verder niets.

True Value-denken past precies in dat ongemak. Het vraagt om eerlijk kijken. Niet alleen naar opbrengsten, maar ook naar kosten die niet op de balans staan. Naar impact die je niet kunt wegschuiven met één beweging van de sneeuwschuiver. Verantwoordelijkheid nemen betekent in dit geval niet dat alles ineens perfect is. Het betekent wel dat je blijft staan. Dat je niet wegloopt als het zwaar wordt. Dat je durft te zeggen: dit is ook van ons.

Misschien zouden we vaker verder moeten kijken dan ons eigen stoepje. Niet omdat het moet, maar omdat de straat van ons allemaal is. En omdat echte vooruitgang zelden ontstaat bij een schoon stoepje alleen.