‘Eerste 1.000 uur zijn essentieel in leven big’

In de eerste 42 dagen wordt een big door te leren eten fysiologisch voorbereid op een leven zonder zeug. In die periode neemt een big slechts 2 procent van zijn totale voer op. ‘De verhouding is scheef, maar het verloop van die eerste 1.000 uur is essentieel’, hield De Mik zijn gehoor voor tijdens een bijeenkomst van mengvoerproducent INVE België.

De Mik verdeelt de eerste 42 dagen van een biggenleven in drie fasen. De eerste zeven dagen, waarin het draait om biest en melk, noemt hij ‘vroege programmering’. Dat wordt gevolgd door de adaptatiefase: tot 21 dagen. In deze fase wordt prestarter bijgevoerd. Hoe meer tijd biggen aan de voerbak doorbrengen, hoe groter het aandeel dat prestarter opneemt. ‘Voer je vier à vijf keer per dag, dan trigger je de biggen. Zien eten, doet eten’, aldus De Mik.

Van de ‘acute fase’ is sprake in de veertien dagen rondom het spenen en waarin de biggen overgangsvoer krijgen. ‘Dat is de meest kritische fase’, geeft De Mik aan. Zeugen en biggen moeten worden verplaatst en de afdeling moet schoongemaakt worden. Er is vaak weinig tijd voor de biggen, terwijl de dieren juist dan de meest kritische periode van hun leven doormaken. Om biggen zo goed mogelijk door die periode heen te helpen, is het advies om geen voerveranderingen door te voeren, maar ook om bijvoorbeeld de voerbak gelijk te houden. ‘Zorg ervoor dat alles herkenbaar is.’

Uit onderzoek blijkt dat wanneer biggen ouder worden er ook steeds meer biggen zijn die vast voer opnemen. Bij één proef is het aantal eters gemeten: op dag 21 was dat 29 procent, op dag 24 bijna 45 procent en op dag 27 ruim 60 procent.

Ook de hoeveelheid opgenomen voer per dag stijgt. Van 35 gram op dag 21 naar ongeveer 100 gram op dag 27. Biggen die bij de geboorte een kilo of minder wegen in de kraamstal, groeien bij Schothorst Feed Research gemiddeld 185 gram per dag, versus 258 gram per dag voor biggen die meer dan 1.800 gram wogen bij de geboorte.

Aandacht loont

In de vleesvarkensfase groeien deze groepen respectievelijk 976 gram en 1.025 gram. Het verschil in dagelijkse groei is kleiner geworden, maar de biggen met het lichtste geboortegewicht hebben zo’n zestien dagen langer nodig om een levend gewicht te bereiken van 125 kilo.

Aandacht besteden aan de 20 procent lichtste biggen loont, is de overtuiging van De Mik. ‘Een voorloper harder laten groeien is niet zo moeilijk. Het gaat erom dat de lichtste big ook goed doortrekt en er geen onnodige uitval is. Pas wanneer de eerste 1.000 uur van een biggenleven erop zit, weet je of je het goed hebt gedaan.’

Lees ook: ‘Opname prestarter bij biggen legt basis onder totale dierprestatie’

Een belangrijke functie van het overgangsvoer is het activeren van de maagfunctie, zodat de overstap van melkeiwit naar plantaardig eiwit soepeler kan worden gemaakt. De structuur en vezels in het voer vormen een natuurlijke drijflaag die de maaginhoud met een hoge zuurtegraad (pH) scheidt van die met een lage pH. Door de scheiding ontstaat er onderin de maag een plek waar de pH extra kan dalen.

Een lage pH stimuleert de eiwitvertering en voorkomt problemen met de darmgezondheid en diarree. Waar onderzoek zich nu voornamelijk op richt, is het verrijken van biggenvoer met grove vezels, geeft De Mik aan tijdens de bijeenkomst.

Microbioom uitlezen

‘We weten nog steeds heel weinig over het microbioom. Dit zijn alle micro-organismen in het maagdarmkanaal. Dit terwijl dit voortdurend wordt beïnvloed door het voer’, gaat De Mik verder. ‘In de toekomst kan het misschien helpen om op basis van een mestmonster het microbioom uit te lezen en dan het voer aan te passen. Alles draait om het optimaliseren van het eindresultaat. Maar zover zijn we nog niet’.

Ter illustratie haalt hij een onderzoek met een vezelrijke prestarter aan. Biggen kregen vanaf een leeftijd van 2 dagen een prestarter met 4 procent bietenpulp, 4 procent haverdoppen, 4 procent inuline, 5 procent prebioticum GOS en 4 procent amylose-maiszetmeel. De vezelrijke prestarter, zo blijkt uit onderzoek, versnelt het rijpen van de darmmicrobiota voor het spenen

Naast fermenteerbare vezels, zijn ook inerte vezelbronnen relevant. Deze voedingsvezels worden noch in de dunne darm verteerd, noch door bacteriën in de dikke darm gefermenteerd. Ze verlaten het lichaam via de mest. ‘Het lijkt een nutteloze toevoeging aan het biggenvoer, maar door deze vezels verbetert de gezondheid en de voeropname’, besluit De Mik.

Ontwikkeling microbioom begint direct na geboorte
Het microbioom is de verzameling micro-organismen in de darm dat zich na de geboorte nog moet ontwikkelen. Voor een gezonde groei zijn biestopname en contact met de zeug belangrijk.
Een goed microbioom kent een stabiele samenstelling, waarbij de gunstige micro-organismen de overhand hebben. Ongunstige micro-organismen zijn altijd aanwezig, maar vormen geen probleem zolang de balans goed is.
Vooral lichte en laatgeboren biggen lopen risico. Zij krijgen via de biest vaak minder weerstand mee en kunnen later ook moeite hebben om dat zelf voldoende op te bouwen. Extra aandacht voor de biestopname van deze biggen is volgens experts dan ook essentieel.