‘Met robuuste rassen kan aardappelteler ook de kostprijs verlagen’

De aardappelcoöperatie investeert 15 miljoen euro in de nieuwbouw van Agrico Research in het Flevolandse Bant, waar nieuwe kweektechnieken de ontwikkeling van zulke rassen kunnen versnellen. Op 4 november wordt het laboratorium geopend. ‘Robuuste rassen gaan telers helpen hun kostprijs te beheersen en concurrerend te blijven’, stelt Zuidhof.

Wat levert de nieuwbouw van Agrico Research volgens u uiteindelijk op voor de teler?

‘Een nieuw aardappelras kweken is een proces van lange adem. Het duurt nu twaalf tot vijftien jaar om van de eerste kruising tot een commercieel ras te komen. Dankzij de investeringen kunnen we nieuwe kweektechnieken inzetten en gerichter gebruikmaken van genetisch materiaal. Zo kunnen we het kwaliteitsniveau verhogen en de periode verkorten door een sneller introductietraject.’

‘Het voordeel voor telers is dat nieuwe rassen sneller beschikbaar komen. Daarnaast kunnen we gerichter inspelen op de uitdagingen die op hen afkomen, bijvoorbeeld met rassen die minder stikstof nodig hebben of beter bestand zijn tegen een veranderend klimaat.’

Hoe is het sentiment onder Nederlandse pootgoedtelers na het moeilijke vorige seizoen?

‘Een stuk gezonder. Hier zijn de opbrengsten redelijk, in landen om ons heen matig. Daardoor is in Europa minder goed pootgoed beschikbaar. De export naar Noord-Afrika en het Midden-Oosten is goed op gang gekomen en ook de industrie toont meer belangstelling. Dit voorjaar is het areaal na een teleurstellend seizoen hard gekrompen. Daardoor ontstaat nu meer evenwicht tussen vraag en aanbod.’

Kunnen telers dit seizoen weer op een renderende pootgoedteelt rekenen?

‘Daar heb ik vertrouwen in. De uitbetalingsprijs was dit voorjaar teleurstellend, zeker na de recordprijs van 2025. Dit jaar verwacht ik een niveau daartussenin. Het is overigens niet overal hosanna. Zo vallen de exportvolumes naar landen als Bangladesh en Pakistan tegen. Voor Europa is het nog vroeg om iets over de marktvraag te zeggen.’

De kostprijs loopt op. Kan de Nederlandse pootgoedteelt internationaal concurrerend blijven?

‘De kostprijs is hier relatief hoog en dat is een aandachtspunt. Aan de andere kant halen Nederlandse telers hoge opbrengsten en hebben ze veel kennis. We leveren kwaliteit, betrouwbaarheid en beschikken over een sterk logistiek netwerk in West-Europa. Daarmee kunnen we ons blijvend onderscheiden.

‘Nederland moet zich richten op hoogwaardig uitgangsmateriaal, goede genetica en constante kwaliteit. De dip van 2025 zie ik als tijdelijk, maar we moeten blijven ontwikkelen.’

Daarnaast krimpt het pakket aan gewasbeschermingsmiddelen en worden milieueisen strenger. Wanneer schuurt dat?

‘Als regelgeving sneller gaat dan innovatie, ontstaat spanning. Nederlandse telers zijn innovatief. Zo wordt hoogwaardig pootgoed al deels onder netten geteeld om luizen en daarmee virusdruk te beperken. Dit soort oplossingen moet uit de sector kunnen komen. We moeten verduurzamen, maar maatregelen moeten praktisch uitvoerbaar zijn en het verdienmodel niet onderuithalen.’

Hoe kijkt u in dat verband naar het Convenant gewasbescherming?

‘Het convenant is een kans, als het de sector stimuleert sneller te vernieuwen en Nederland daarmee voorop kan lopen. Het wordt een bedreiging als we hier regels krijgen die in andere Europese landen niet gelden. Dan stijgt onze kostprijs, neemt het teeltrisico toe en wordt het speelveld in Europa ongelijker.

‘Via de Nederlandse Aardappel Organisatie en Plantum praten we mee. Wij pleiten voor een werkbaar convenant, met haalbare doelen en een tijdpad waarin telers kunnen innoveren.’

Kunnen telers met minder middelen blijven voldoen aan de hoge kwaliteitseisen voor pootgoed?

‘Dat kan alleen als het rassenpakket mee verandert. In Europa worden nog veel oude, vrije rassen geteeld die soms al tientallen jaren op de markt zijn. De Next Generation-rassen die wij sinds 2016 introduceren, zijn robuuster. Rassen die stikstofbehoeftig of ziektegevoelig zijn, krijgen het moeilijker. Daarom is de beweging naar robuustere rassen noodzakelijk.’

Ziet u de omslag naar robuuste rassen terug in de verkoop?

‘De laatste jaren zien we in de cijfers duidelijk meer vraag naar Next Generation-rassen, vooral in Europa. In Noord-Afrika en het Midden-Oosten houden ze sterker vast aan traditionele rassen. De Next Generation-rassen beschikken over een natuurlijke bescherming tegen phytophthora. Als een consumptieteler daardoor minder hoeft te spuiten, verlaagt dat ook de kostprijs.

‘Ons label BioSelect zit op 1.000 hectare Next Generation-rassen voor consumptie en 300 hectare biologisch pootgoed. Daarbij vinden rassen als Twister en Levante hun weg naar zowel biologische als gangbare teelten.’

Lees ook: Zonder afzet geen groei voor biologische aardappelen: langjarige afspraken nodig

Welke rol kunnen nieuwe genomische technieken (NGT’s) daarin spelen?

‘NGT’s kunnen veredeling versnellen doordat je gerichter veranderingen kunt realiseren. Dat helpt bepaalde eigenschappen of resistenties sneller in een ras te krijgen. Wij zijn positief over de verschuiving in het beleid, maar NGT is niet dé oplossing. Klassieke veredeling blijft cruciaal. En moleculaire technieken hebben de laatste jaren een grote ontwikkeling doorgemaakt en blijven dat ook doen.

‘Uiteindelijk moet je de juiste genetica in huis hebben en goede combinaties maken. Bovendien zijn nieuwe technieken kostbaar en moet nog blijken wat technisch, juridisch en maatschappelijk haalbaar is.’

Wat wordt de grootste uitdaging voor de pootgoedsector in de komende vijf tot tien jaar?

‘Mijns inziens komen meerdere ontwikkelingen samen. Dit betreft strengere regelgeving, hogere ziektedruk en extremer weer. Onze belangrijkste opdracht is ondanks dat de productiviteit en kwaliteit in West-Europa op peil houden en ervoor zorgen dat de teelt financieel aantrekkelijk blijft voor onze leden. Daarvoor moeten we goede relaties met afnemers houden en steeds betere rassen ontwikkelen.’

Hoe groot is de genetische sprong die de komende jaren nog mogelijk is?

‘De rassen die we nu verkopen hebben phytophthoraresistentie op basis van één of twee genen. In het kweekprogramma zijn we al verder met het stapelen van meer dan twee genen. De eerste commerciële rassen met zo’n brede resistentie verwacht ik over vier à vijf jaar. De kandidaten zijn er al, maar moeten worden opgebouwd en toegelaten. Dat kost tijd. Maar met miniknollen kunnen we de productie wel snel opschalen.’

Wat vraagt dat van Agrico op de langere termijn?

‘Dat we nu keuzes maken voor over tien of twintig jaar. Je weet in grote lijnen waar de teelt naartoe moet. Dat is vooral een hoge productie en kwaliteit met minder milieubelasting en meer weerbaarheid. Daarbij kunnen nieuwe problemen onverwacht opkomen en daarom moet een kweekprogramma zowel een lange adem als een brede basis hebben.’

Over Mark Zuidhof
Sinds 1 januari 2024 is Mark Zuidhof algemeen directeur van aardappelcoöperatie Agrico in Emmeloord. Hij volgde Jan van Hoogen op, met wie hij vanaf september 2022 samen de directie vormde. Zuidhof trad in januari 2020 in dienst bij Agrico als manager operations en werd later operationeel directeur. Daarvoor werkte hij bijna twintig jaar bij aardappelverwerker McCain. De aardappelsector is hem van huis uit vertrouwd, want zijn ouders hadden een pootgoedbedrijf in de Wieringermeer. Hij studeerde aan het Van Hall Instituut.

Agrico houdt zich bezig met de veredeling, teelt en afzet van pootaardappelen voor aangesloten telers. De coöperatie doet onderzoek via Agrico Research in het Flevolandse Bant. Als directeur staat Zuidhof voor de opgave om de internationale marktpositie van Agrico te versterken en perspectief te bieden aan de aangesloten telers. Daarbij spelen onder meer de ontwikkeling van nieuwe robuuste aardappelrassen, de toekomst van gewasbescherming en nieuwe veredelingstechnieken een rol.