NAJK

NAJK, de organisatie voor jonge boeren, roept de Tweede Kamer op om te zorgen voor betrouwbaar en uitvoerbaar beleid en de middelen vervolgens zo in te zetten dat boeren daadwerkelijk kunnen handelen. Dit heeft onder meer betrekking op de ongeveer 20 miljard euro die aan de LVVN-begroting toegevoegd. Een deel hiervan komt beschikbaar op een nieuw begrotingsartikel wat de naam krijgt ‘Fonds voor stikstof, landbouw en natuur’.

NAJK vindt dat jonge boeren en tuinders een reële keuze moeten krijgen tussen innoveren, extensiveren, verplaatsen en stoppen, geheel volgens het ‘trappetje van Remkes’. Dat vraagt om samenhangend beleid waarin deze routes niet alleen op papier bestaan, maar voor ondernemers ook daadwerkelijk haalbaar zijn.

Lees ook: Stikstof voert boventoon in reacties op landbouwbegroting

NAJK vindt dat daarvoor ondersteuning nodig is op drie fronten: financieel, fiscaal en ruimtelijk. Financiële ondersteuning betekent dat er voldoende middelen moeten zijn om investeringen haalbaar en betaalbaar te maken. Fiscale hulp kan onder meer door MIA/Vamil krachtig in te zetten en fiscale belemmeringen bij verplaatsing, bedrijfsbeëindiging en bedrijfsovername weg te nemen. Ruimtelijke bijstand kan door door procedures te versnellen, ondernemers van begin tot eind te begeleiden en ruimte te bieden voor verplaatsing, nieuwvestiging en toegang tot grond.

Stappen zetten

‘Jonge boeren en tuinders willen vooruit en zijn bereid de stappen te zetten die nodig zijn’, benadrukt voorzitter Gerben Boom. ‘Met 20 miljard euro liggen de middelen op tafel om die beweging mogelijk te maken. Zorg er nu voor dat iedere ondernemer daadwerkelijk kan kiezen voor de route die bij zijn bedrijf en toekomst past.’

Boom: ‘Als we dat goed organiseren, kunnen jonge boeren en tuinders weer met vertrouwen investeren in de toekomst. Randvoorwaarde is wel dat vooraf duidelijk is waar boeren aan toe zijn. Alleen met betrouwbaar en uitvoerbaar beleid ontstaat er handelingsperspectief en ruimte voor vergunningsverlening.’

Doorbraak forceren

Biohuis, de belangenbehartiger van Nederlandse biologische boeren en tuinders, is blij dat het budget voor ontwikkeling biologische landbouw is opgehoogd, maar betwijfeld of dit voldoende is om een doorbraak te forceren.

Het valt Biohuis op dat de boodschap is overgekomen dat vooral de vraagkant gestimuleerd moet worden, als het areaal biologisch gaat groeien in de komende jaren. Jaarlijks is er ruim 21 miljoen euro beschikbaar, waarvan een derde voor het stimuleren van de vraagkant. Biohuis juicht deze ontwikkeling toe, maar vraagt zich wel af of het voldoende is om écht tot de doorbraak op biologisch te komen.

Versnellingspakket

De landbouwbegroting voor 2027 en andere gepubliceerde stukken spreken duidelijk over het stimuleren van biologische landbouw. Het herbevestigt het versnellingspakket uit de stikstofbrief in juni, en de uitspraak dat de supermarkten voor april volgend jaar tot harde afspraken moeten komen voor de afzet.

Om deze ambities te realiseren wordt tot 2030 jaarlijks ruim 21 miljoen euro gereserveerd voor biologische landbouw. Dit budget wordt ingezet voor het vergroten van vraag, ketenontwikkeling, onderzoek, kennisverspreiding en voor een beter verdienmodel. Van dit budget is een derde gereserveerd om de vraagkant te stimuleren. Een goede ontwikkeling, want juist daar moet de inzet de komende jaren op zijn. De komende vijf jaar is voor de biologische landbouw 74 miljoen euro beschikbaar.

Verdienvermogen

Vee&Logisitiek Nederland vindt dat het kabinet het verdienvermogen op het spel zet met een lastenverzwaring voor burgers en bedrijven. Dat de stikstofmaatregelen nog in de landbouwbegroting staan vindt de organisatie onbegrijpelijk.

‘De landbouwbegroting geeft geen nieuwe inzichten en laat vooral zien dat het ingezette beleid gericht op stikstofreductie en natuurherstel gecontinueerd wordt’, zegt Helma Lodders, voorzitter van Vee&Logistiek Nederland. De voedselzekerheid en betaalbaarheid van voedsel worden ondergeschikt gemaakt aan natuurherstel vindt zij.

Lees ook: ‘Te weinig samenhang en te veel onzekerheid in Prinsjesdagstukken’

‘De krachtige en luide oproep om de stikstofbrief van tafel te halen en vervolgens met alle sectorpartijen in gesprek te gaan, wordt niet beantwoord’, zegt Lodders. ‘De stikstofmaatregelen geven geen perspectief en hebben geen draagvlak in de gehele agrarische keten.’

Vee&Logistiek Nederland constateert dat het kabinet investeert in infrastructuur, maar bij lange na niet voldoende om de huidige problemen aan te pakken en toekomstige knelpunten op te lossen. Het benodigde extra geld komt uit forse bezuinigingen en hogere lasten voor burgers en bedrijven. Een deel van de bezuinigingen is doorgeschoven, terwijl de lasten wel stijgen. Het bedrijfsleven krijgt daarbij het grootste deel van de rekening, vindt de organisatie.

Dierenwelzijn

De Dierenbescherming ziet op Prinsjesdag belangrijke stappen richting een dierwaardige veehouderij, maar mist een duidelijke, brede visie op dierenwelzijn. Het kabinet trekt geld uit voor de landbouwtransitie, natuur en dierenwelzijn. Maar volgens de Dierenbescherming is het belangrijk om te voorkomen dat dierenwelzijn het laatste stapje wordt.

Wat de Dierenbescherming wel positief vindt, is dat het kabinet in 2027 16,4 miljoen euro beschikbaar stelt voor de omslag naar een dierwaardige veehouderij. Dat geld gaat onder meer naar onderzoek, pilots, ketendeals en de Autoriteit Dierwaardige Veehouderij. Een mooie eerste stap, maar er zal waarschijnlijk meer nodig zijn om alle plannen van aanpak uit te voeren, vindt de organisatie.