‘Meten we eigenlijk wel bij de juiste pomp?’

Column Boomteelt Han Fleuren 10 sep 2026 om 11:00uur

Het gesprek over water in Limburg zal de komende tijd weer oplaaien. Put- en pompregistratie, verboden en heffingen. De agrariër als beheerder van een kostbaar bezit die blijkbaar met een formulier en met een meetkastje moet bewijzen dat hij er zorgvuldig mee omgaat. Begrijp me goed: water is kostbaar. Zeker voor wie dagelijks ziet wat een droogte met jonge bomen doet. Je kunt ze niet even op pauze zetten totdat het weer gaat regenen.

Toch schuurt het wanneer het debat alleen maar over onze pomp gaat. Net over de grens in Duitsland liggen open bruinkoolmijnen. Daar wordt grondwater onttrokken om te zorgen dat deze gaten van wel 200 meter diep en kilometers breed, droog blijven om bruinkool te winnen voor energie. Tot ver in Limburg merken we de grondwaterdaling als gevolg hiervan. De schaal van deze onttrekking is van andere orde dan de beregeningspomp van een teler.

Dan ontstaat een vreemde tegenstelling. Wij bouwen in Nederland aan zonnepanelen, windmolens en toekomst met minder fossiele brandstof. Logisch. Maar op zon- en windloze dagen blijkt energie weer een ingewikkeld verhaal. Duitsland stopte met kernenergie en blijft daardoor afhankelijk van andere bronnen, zoals bruinkool. En dat vraagt niet alleen om een grote graafmachine, maar ook om een grote pomp.

Wie water gebruikt, moet zorgvuldig zijn. Met vochtmetingen, druppelbevloeiing, bodemverbetering en gezond verstand komen we ver, maar wie ziet de daling van grondwater door een mijn op kilometers afstand?

Han Fleuren, boomkweker in Koningslust (NB)

Natuurlijk is de wateronttrekking van een agrariër zichtbaar. Je ziet de haspel draaien. De buurman ziet het ook. Het is geen pleidooi om als sector geen verantwoordelijkheid te nemen, integendeel. Wie water gebruikt, moet zorgvuldig zijn. Met vochtmetingen, druppelbevloeiing, bodemverbetering en gezond verstand komen we ver. Maar wie ziet de daling van grondwater door een mijn op kilometers afstand? Wie koppelt die aan een perceel met groeivertraging, beregening of uitval?

Yannick Smedts en ik namen verantwoordelijkheid en besloten jaren geleden een techbedrijf op te richten om meer te gaan meten. Inmiddels hebben we samen drie start-ups. Een ervan, WolkyTolky, mag sinds dit jaar projecten begeleiden om te meten hoe met weinig water de luchtvochtigheid kan worden verhoogd in de fruitteelt. Daarnaast wordt elders de grondwaterstand real-time gemonitord in combinatie met het beschikbare bodemvocht voor de plant. Zoutgehaltes in het oppervlaktewater, de diktegroei van appels en peren, het waterverbruik in aardbeien en meer mooie projecten om verstandig met water om te gaan.

Laten we eerlijk kijken naar de hele waterbalans. Want als we de kleine pomp nauwkeurig registreren, maar de grote pomp over de grens vergeten, meten we dan wel de juiste pomp?