Eiwit geeft aantrekkende zuivelmarkt vleugels

Zuivelanalist Martin Valstar van ZuivelNL ziet dat de markt over bijna de hele linie aantrekt. De sterkste beweging zit volgens hem niet aan de vetkant, maar bij poeders en eiwitrijke componenten. Boter blijft de uitzondering. ‘De botermarkt is niet wezenlijk anders dan een paar weken geleden’, zegt Valstar. Veel partijen hebben hun behoefte voor de rest van dit jaar al afgedekt en het aanbod vanuit de grote exportregio’s is ruim. Dat boter toch iets duurder wordt, komt volgens hem vooral door de stevigere zuivelmarkt als geheel en een grote vraag naar room.

Ook commercieel directeur Jehannes Miedema van Farmel wijst op de betere afzet. ‘Kaas loopt goed, de verkoop van poeder verloopt goed en de prijzen hiervan zijn weer gestegen.’ De vraag vanuit vers na de zomervakantie trekt weer aan, merkt hij. ‘Je ziet dat de ‘retailtunnel’ weer wat gevuld moet worden.’

De belangrijkste wind in de rug komt dus uit de eiwitmarkt. Mageremelkpoeder stijgt stevig in prijs. Volgens Valstar zoeken kopers deze producten voor de korte termijn, terwijl producenten juist weinig mageremelkpoeder beschikbaar hebben. ‘Je kunt het product nog wel krijgen, maar het aanbod is niet ruim.’

Lees ook: Weipoeder bereikt historisch hoog niveau in zuivelnoteringen

De prijs voor weipoeder stijgt verder door, vooral door de vraag naar hoogwaardige weiderivaten. Vorige week bereikte de prijs voor weipoeder van ZuivelNL, die gaat over weipoeder voor diervoeders, een recordstand van 160 euro per 100 kilo. Deze notering wordt mee omhooggetrokken door de sterke vraag naar eiwitten voor menselijke consumptie.

Structurele verandering

In een nieuw onderzoeksrapport van Dairyntel wordt bevestigd dat de sterke vraag naar melkproteïnen geen tijdelijke hype is, maar een structurele verandering in de zuivelmarkt. Waar melkvet, vooral boter, sinds 2017 relatief veel waarde vertegenwoordigde, verschuift het zwaartepunt nu richting eiwit.

In de Verenigde Staten (VS) is dat het duidelijkst zichtbaar. Ondanks een sterke groei van de melkproductie zijn de eiwitprijzen gestegen, terwijl de vetprijzen daalden. In de VS was eerder vaak sprake van een eiwitoverschot in de zuivelmarkt. Dat ging veel naar het buitenland. Maar een steeds groter deel van het beschikbare melkeiwit wordt nu binnen de VS zelf geconsumeerd, vooral in nieuwe, eiwitrijke zuivelproducten, dranken en foodservice-toepassingen.

De statistieken onderschatten waarschijnlijk nog de werkelijke groei, constateert het rapport, omdat veel van deze nieuwe toepassingen gebruikmaken van vloeibare, ultragefilterde eiwitproducten die moeilijk in traditionele handelsstatistieken zijn terug te vinden.

Strategische gevolgen

Voor zuivelverwerkers heeft dit strategische gevolgen. Wereldwijd wordt geïnvesteerd in productiecapaciteit voor vloeibare eiwitproducten. De toenemende eiwitwaarde beïnvloedt daardoor niet alleen de prijs van melk, maar ook waar melk voor wordt ingezet, welke productvorm wordt gekozen (vloeibaar of droog), welke productstromen het meest rendabel zijn en hoe fabrieken worden ingericht. Volgens het rapport verandert de stijgende vraag naar hoogwaardige eiwitten uit zuivel daarmee de ‘economische logica’ van de zuivelindustrie, zoals die tot nu toe gold.

De zuivelmarkt stond het afgelopen jaar in het teken van een hoge melkproductie. De melkaanvoer neemt volgens Miedema nu duidelijk af. ‘We zitten duidelijk onder de lijn van vorig jaar.’ De vraag is wat er later dit jaar gebeurt. Vorig jaar ging de productie in het najaar juist omhoog, doordat veel koeien door blauwtong verschoven afkalfden. ‘De vraag is of we dit jaar opnieuw zo’n effect zien’, zegt de commercieel directeur van Farmel.

Zuivelmarktkenner en beleidsspecialist internationaal Klaas Johan Osinga van LTO Nederland waarschuwt voor stijgende kosten. ‘De prijzen voor voer lopen al op, mede door de onzekerheid rond de Zwarte Zee, waar schepen worden gebombardeerd. ‘Dat stuwt de markt voor veevoer. Dat zien we ook in de VS. Uiteindelijk werkt dat door naar de zuivelmarkt.’

Ook dichter bij huis voelen veehouders de gevolgen van het weer. Veel bedrijven hebben door de droogte één of twee sneden gemist, vooral in het zuiden van het land. ‘In Friesland valt het nog wel mee’, zegt Osinga.

Bij voldoende neerslag en een mooi najaar is het volgens de zuivelmarktkenner nog te vroeg om conclusies te trekken, maar de opbrengst van een deel van de mais valt tegen. Tegelijk blijven energieprijzen hoger en loopt de rente op. Osinga: ‘Dit heeft zeker gevolgen voor melkveehouders en de markt.’