Europese Commissie past Nitraatrichtlijn niet aan, BBB verbolgen

De Europese Commissie heeft woensdag de eerste uitgebreide evaluatie van de Nitraatrichtlijn gepubliceerd sinds de vaststelling van deze richtlijn in 1991. Uit deze evaluatie blijkt volgens de commissie dat de EU-regels nog steeds effectief zijn om de Europese wateren te beschermen tegen nitraatvervuiling uit de agrarische sector.

Volgens de evaluatie blijft de Nitraatrichtlijn relevant voor de aanpak van nitraatvervuiling in de landbouw en de gevolgen daarvan voor de waterkwaliteit en ecosystemen. De richtlijn heeft volgens de Europese Commissie effectief bijgedragen aan een beter nutriëntenbeheer en de vermindering van nitraatvervuiling in veel delen van de Europese Unie (EU). ‘In de afgelopen dertig jaar is aanzienlijke vooruitgang geboekt’, zo staat in de evaluatie.

De evaluatie concludeert dat de richtlijn ook ‘een duidelijke meerwaarde voor de EU biedt door een gemeenschappelijke basislijn voor actie in alle lidstaten vast te stellen en interventies te richten op gebieden waar de vervuiling of het risico op vervuiling het grootst is’. De richtlijn sluit aan op EU-beleid op het gebied van water, natuur en landbouw en is cruciaal voor het bereiken van de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water.

Vereenvoudiging

In de evaluatie wordt ook gewezen op mogelijkheden tot vereenvoudiging en vermindering van de administratieve lasten voor agrariërs. De Europese Commissie gaat in samenwerking met de lidstaten de beste praktijken en mogelijkheden tot vereenvoudiging in kaart brengen. Daarbij gaat extra aandacht uit naar kalenderlandbouw, administratieve lasten verminderen voor kleine bedrijven en nutriëntenbeheer verbeteren op bedrijfsniveau, aangepast aan de lokale omstandigheden.

Klimaatverandering zal ook invloed hebben op de uitvoering van de Nitraatrichtlijn. Door de flexibiliteit van de richtlijn kunnen lidstaten innovatieve en veerkrachtige maatregelen nemen die landbouwbedrijven helpen zich aan te passen. De evaluatie benadrukt dat lidstaten ruimte hebben om maatregelen af te stemmen op nationale en regionale omstandigheden.

Fundamentele herziening

BBB-Europarlementariër en lid van de milieucommissie Sander Smit heeft verbolgen gereageerd op de evaluatie. Hij stelt dat voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie de duidelijke oproep van het Europees Parlement uit 2025 tot herziening van de Nitraatrichtlijn naast zich neerlegt. De Europese Commissie moet alsnog met een fundamentele herziening komen en per direct stoppen met kalenderlandbouw, vindt Smit.

‘Deze weigering van de Europese Commissie om de zwaar verouderde, achterhaalde Nitraatrichtlijn te herzien is waardeloos. De commissie heeft het niet begrepen, midden in een meststoffencrisis! Dit zijn gestuurde conclusies met minachting voor praktijk van boer én voor de politieke meerderheid van dit Europees Parlement.’

Derogatie

Het stoort de BBB-Europarlementariër dat de Europese Commissie in de Nitraatrichtlijn vasthoudt aan een generieke grens van 170 kilo stikstof uit dierlijke mest per hectare per jaar, ongeacht bodemsoort, gewas, groeiseizoen of de feitelijke waterkwaliteit ter plaatse. ‘Het is juist tijd voor fundamentele herziening’, zegt hij. ‘In mei 2025 sprak een meerderheid van het Europees Parlement, mede op initiatief van BBB, zich uit voor een herziening van de richtlijn: meer maatwerk per lidstaat en regio, en meer ruimte voor het gebruik van dierlijke mest. En dit naast innovaties via technische groene, kunstmestvervangende, renure- en digestaatverwerking.’

‘Deze weigering tot echte aanpassing zet de wil van het Europees Parlement buitenspel’, vindt Smit. ‘Het schaadt niet alleen onze voedselzekerheid en agrarische gezinsbedrijven, maar ook de laatste democratische geloofwaardigheid van deze Europese Commissie.’

Lees ook: Veehouders zetten zich schrap voor rampjaar op mestmarkt

De BBB-Europarlementariër pleit voor meer maatwerk per lidstaat. ‘Derogaties om onder voorwaarden meer dierlijke mest te gebruiken, zijn geen afwijking van de richtlijn, maar een volwaardig onderdeel ervan. De richtlijn biedt zelf de ruimte om op agronomische gronden, zoals een lang groeiseizoen en een hoge nutriëntenopname op weelderige weilanden en akkers, meer dierlijke mest toe te staan zolang de milieudoelen worden gehaald. In plaats daarvan hanteert de Europese Commissie de 170 kilo nu in de praktijk als harde bovengrens en beperkt zij boeren uitsluitend tot technische routes zoals renure en digestaat.’