Zelfs koplopers halen nieuwe kabinetsdoelen nog niet

Nieuws Melkvee Martijn van Rossum 23 jul 2026 om 16:49uur

Geen van de vijftien melkveebedrijven binnen het praktijknetwerk Koeien & Kansen voldoet aan het volledige pakket van nieuwe normen voor ammoniak, broeikasgasemissies en grondgebondenheid dat het kabinet voor de melkveehouderij heeft voorgesteld. Dat blijkt uit een analyse van de prestaties van de bedrijven.

Nog niet veel melkveehouders kunnen voldoen aan de nieuwe kabinetsplannen.

De uitkomst is opvallend, omdat de Koeien & Kansen-bedrijven al ruim twintig jaar behoren tot de voorlopers in de melkveehouderij op het gebied van mineralenefficiëntie, kringlooplandbouw en emissiereductie. De analyse laat zien dat afzonderlijke doelen voor sommige bedrijven al binnen bereik liggen, maar dat het gelijktijdig voldoen aan alle eisen nog een flinke opgave is.

De grootste uitdaging ligt bij de voorgestelde ammoniaknorm. Het kabinet wil dat melkveebedrijven vanaf 2035 niet meer uitstoten dan 0,164 kilo ammoniak per fosfaatrecht. Deze bedrijfsspecifieke norm geldt als uitgangspunt voor de melkveehouderij in de nieuwe aanpak van doelsturing.

Ammoniaknorm

Op basis van de huidige analyse voldoet geen van de vijftien Koeien & Kansen-bedrijven aan het volledige pakket van nieuwe normen. Maar dat betekent niet dat de ammoniaknorm voor deze bedrijven onhaalbaar is. Twee bedrijven hebben de voorgestelde ammoniakprestatie in 2023 en 2024 al weten te realiseren.

Lees ook: Van Essen: ‘De stalnorm moet ambitieus zijn, maar boeren niet overvragen’

Volgens Koeien & Kansen laat dit vooral zien dat ammoniakemissie sterk afhankelijk is van de omstandigheden in een specifiek jaar. Factoren zoals rantsoen, stikstofbenutting, beweiding, mestmanagement, staltype en weersomstandigheden hebben invloed op de uiteindelijke emissie. De uitdaging zit daarmee vooral in het structureel vasthouden van een lage emissie.

Klimaatnorm

Ook de voorgestelde klimaatnorm is meegenomen in de analyse. Het kabinet wil dat melkveebedrijven in 2035 uitkomen op maximaal 92 kilo CO2-equivalenten per fosfaatrecht uit stal en mestopslag.

Lees ook: Rabobank adviseert veehouders: reken je eigen positie tijdig door

Op dit onderdeel is het beeld gunstiger. Verschillende Koeien & Kansen-bedrijven zitten al dicht bij deze norm. Dat komt onder meer doordat de bedrijven al jarenlang werken aan efficiënter voeren, een betere benutting van stikstof en lagere verliezen uit de kringloop.

Grondgebondenheid

Naast emissies zijn ook de eisen voor grondgebondenheid doorgerekend. Het kabinet stelt daarbij onder meer een grens van maximaal 2,6 grootvee-eenheden (GVE) per hectare. Ongeveer de helft van de bedrijven voldoet in een of meer jaren niet aan de norm.

Lees ook: Vakmanschap en innovatie nodig om scherpe ammoniakreductie te realiseren

Maar grondgebondenheid gaat volgens Koeien & Kansen verder dan alleen de veebezetting. Ook het aandeel grasland en rustgewassen speelt een rol. Een deel van de Koeien & Kansen-bedrijven voldoet al aan onderdelen van deze grondgebondenheidsdoelen. Voor andere bedrijven betekent dit dat aanpassingen nodig kunnen zijn in het bouwplan, de verhouding grasland-maisland of de omvang van de veestapel.

In de beoordeling van grondgebondenheid is nog geen rekening gehouden met eventuele samenwerking met akkerbouwers binnen een straal van 25 kilometer.