Producent van Bovaer wil geen verplichte inzet

Bovaer kwam eind vorig jaar negatief in het nieuws; in Denemarken klaagden veel melkveehouders over koeien die plotseling verzwakten, omvielen of zelfs stierven nadat zij het additief Bovaer toegediend hadden gekregen. De aandacht leidde tot veel ophef en onrust in het land, omdat ondernemers verplicht waren het middel toe te passen. Die verplichting is inmiddels teruggedraaid; boeren kunnen er onder voorwaarden mee stoppen.

Enkele maanden geleden kwam uit Deens onderzoek naar voren dat er geen link te leggen is tussen de gezondheidsproblemen bij de koeien en het toedienen van het additief Bovaer. Al is het ook niet volledig uit te sluiten. De grootste knelpunten: er is geen controlegroep en er zit veel variatie in de veestapel.

Onvrede over besluiten

Volgens Bovaer-ontwikkelaar Maik Kindermann waren de klachten die in oktober 2025 de kop opstaken in Denemarken geen weerspiegeling van wetenschappelijke tekortkomingen. In zijn ogen waren ze het resultaat van een ‘georkestreerde aanval via sociale media’. Kindermann denkt dat de weerstand rond het verplichte gebruik van Bovaer komt door de onvrede over diverse regeringsbesluiten.

Lees ook: Denen krijgen ruimte om te stoppen met Bovaer

Daarbij zijn oktober en november volgens de Bovaer-ontwikkelaar altijd kritische maanden, omdat de koeien dan vaak binnenkomen. In die maanden fluctueren de melkgiften door seizoensgebonden veranderingen in het voer. ‘Een veehouder stelde dat twee koeien stierven door het additief; een jaar eerder waren dat er volgens hem zelfs drie.’ Kindermann krijgt bijval van André Bannink. Hij is onderzoeker Diervoeding bij Wageningen University & Research. ‘Het is opvallend dat de melkproductie in die periode juist met 3 procent toenam. Dat strookt niet met de genoemde problemen.’

De ontwikkelaar van Bovaer stelt dat het middel uitgebreid is getest. ‘Om toegang tot verschillende markten te krijgen, is een dossier ingediend met ongeveer 100.000 pagina’s aan onderzoeksgegevens, vooral rond het thema veiligheid. Zo zijn er in totaal 122 onafhankelijke, peer-reviewed wetenschappelijke publicaties verschenen over het product, die door externe experts zijn gecontroleerd.’

Natuurlijke verbindingen

Wanneer het additief, dat is voorzien van de werkzame stof 3-NOP, in de pens van de koe terechtkomt, wordt het afgebroken tot stoffen die van nature al in het lichaam van het dier voorkomen. Denk aan een alcohol, met de scheikundige naam ‘1,3-propaandiol’, en nitriet en nitraat. ‘Omdat dit natuurlijke verbindingen zijn, stapelen deze stoffen zich niet op en verlaten ze het lichaam via de normale metabole routes’, legt Bannink uit.

Ook in Wageningen is Bovaer getest, via een jaarstudie met 64 koeien. Uit dat onderzoek is gebleken dat de methaanreductie het hele jaar door aanhield, ondanks variaties in het voer. Verder toont het onderzoek aan dat koeien die de methaanremmer toegediend kregen 2 kilo melk per dag extra gaven. Tot slot zijn respiratiekamers gebruikt om de methaanuitstoot te meten. Het resultaat: met Bovaer is jaarlijks ongeveer 1 tot 1,2 ton aan CO2-eenheden per koe te reduceren.

Lees ook: EFSA vraagt praktijkervaringen met Bovaer na meldingen uit Denemarken

Naast de uitstoot is in Wageningen gekeken naar het gedrag van de dieren, zoals de tijd die ze besteden aan herkauwen en rusten. Hoewel er kleine verschuivingen zijn waargenomen, werd dit als verwaarloosbaar beschouwd en als niet schadelijk voor het welzijn.

Meer melk per dag

Met FrieslandCampina is gedurende achttien maanden ook een pilot gedaan op 162 bedrijven. Daarbij zijn 20.000 koeien verdeeld in een Bovaer-groep en een controlegroep. De Bovaer-group realiseerde 28 procent methaanreductie, zonder negatieve effecten op melkproductie, gezondheid of vruchtbaarheid. Kindermann: ‘De dieren gaven zelfs 2 kilo melk per dag meer.’ De familie Appelman in Slootdorp was een van de deelnemers aan het onderzoek. Het additief is ze erg goed bevallen; ze gebruiken het drie jaar later nog steeds, deels in het kader van de ontwikkelgroep van FrieslandCampina.

De Noord-Hollandse ondernemer voert in de zomer vers gras. Aanvankelijk werd Bovaer, dat in een mineralenmix zit, over dat gras heen verdeeld. Dit plakte minder. Inmiddels gaat het over de mais heen. ‘Het voordeel is dat een koe die meer ruwvoer eet, ook meer Bovaer tot zich neemt‘, aldus Jos Appelman. Zijn bedrijf zit op een uitstoot van 649 gram CO2 per kilo melk. Ter vergelijking: het sectorgemiddelde bedraagt 950 gram. ‘En ik heb helemaal niets gemerkt aan de koeien of de melkproductie.’

Additief is financieel aantrekkelijk door premie
Het gebruik van het voeradditief Bovaer kan bijdragen aan het rendement. Dit ervoer ook de familie Appelman in Slootdorp. ‘Ik betaal 19,25 euro per kilo voor het middel, terwijl de zuivelcoöperatie mij 25 euro per kilo betaalt. Dat is dus een voordeel van 5,75 euro per kilo. Met 4 tot 5 kilo per koe gaat het jaarlijks om zo’n 25 euro per koe’, rekent de Noord-Hollandse melkveehouder voor. Met een veestapel van 110 koeien is dit dus grofweg 2.750 euro per jaar, zonder extra inspanningen. Daarnaast ontvangt de melkveehouder een premie van 1,50 euro in het kader van Foqus Planet, voor het verminderen van de broeikasgasuitstoot. Dit resultaat is echter niet volledig aan Bovaer toe te rekenen.