Langer uitstel nieuw actieprogramma Nitraatrichtlijn

Van Essen meldt vrijdagmiddag in een Kamerbrief dat het achtste actieprogramma Nitraatrichtlijn (8e APN) uiterlijk op 1 juli 2027 zal ingaan. Een geleidelijke start met doelsturing op waterkwaliteit zal daarvan een onderdeel zijn. De bewindsman laat het tijdpad van het 8e APN aansluiten bij de planning van de ministeriële commissie Economie en Natuurherstel. Deze taskforce werkt onder meer aan de stikstofaanpak van dit kabinet.

Het verdere uitstel van het nieuwe actieprogramma is tegen de zin van LTO Nederland en NAJK. Toen eind december onder oud-minister Femke Wiersma (LVVN) duidelijk werd dat invoering op 1 januari van dit jaar niet ging lukken, reageerden zij teleurgesteld.

Langer onzekerheid

Uitstel betekent dat boeren langer in onzekerheid blijven over de toekomstige regels. Dit belemmert volgens de belangenorganisaties goed ondernemerschap en staat verdere verbetering van de waterkwaliteit in de weg.

Door het nieuwe uitstel moeten agrariërs tot volgend jaar zomer werken onder de regelgeving uit het zevende actieprogramma Nitraatrichtlijn. Dit houdt onder meer in dat er voorlopig nog geen einde komt aan de bekritiseerde ‘kalenderlandbouw’. Ook een herziening van de zogeheten NV-gebieden loopt vertraging op.

NAJK ziet het nemen van meer tijd voor het 8e APN nu wel als een kans om een goed inhoudelijk gesprek te voeren over de toekomst van het mestbeleid in Nederland.

Concrete resultaten

‘Voor NAJK is dit hét moment om serieus werk te maken van de omslag van middelvoorschriften naar doelsturing. Niet langer sturen op regels om de regels, maar op concrete resultaten voor de waterkwaliteit en een juist gebruik van meststoffen’, reageren de jonge boeren vrijdag.

Van Essen benadrukt in zijn Kamerbrief dat de route naar het 8e APN tevens past bij het tijdpad voor de stroomgebiedbeheerplannen 2028-2033. Deze worden op grond van de Kaderrichtlijn Water (KRW) opgesteld door de minister van Infrastructuur en Waterstaat als onderdeel van het Nationaal Waterplan.

De ontwerp-stroomgebiedbeheerplannen worden op 21 december 2026 voor een halfjaar ter inzage gelegd. Daarin wordt verwezen naar het proces van het 8e actieprogramma, waar het gaat om de vermindering van de af- en uitspoeling van nutriënten uit de landbouw.

Geen restopgave

‘Het is mijn inzet om de aanpak vanuit de Taskforce en de overige maatregelen genomen in het 8e actieprogramma afdoende te laten zijn voor de waterkwaliteitsopgave voor nutriënten vanuit de landbouw. Daarmee komt er voor nutriënten vanuit de landbouw geen restopgave te liggen bij de regio’, schrijft Van Essen aan de Tweede Kamer.

Als onderdeel van het 8e actieprogramma wil Van Essen starten met een ingroeipad naar doelsturing op waterkwaliteit. Dit najaar wordt daartoe gestart met N-mineraalmetingen. Keuzes over de inrichting van doelsturing op waterkwaliteit worden genomen in samenhang met de maatregelen in het nog op te stellen 8e actieprogramma Nitraatrichtlijn, schrijft van Essen.

Ideeën ophalen

De bewindsman gaat in de komende periode gesprekken voeren met sectorpartijen, waterschappen, provincies, de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), ketenpartijen, natuur- en milieuorganisaties en drinkwaterbedrijven om concrete ideeën op te halen voor het achtste actieprogramma.

Een concept van het nieuwe actieprogramma wordt in het eerste kwartaal van 2027 voorgelegd aan de Commissie voor de Milieueffectrapportage (Mer). Dan wordt ook de openbare internetconsultatie geopend. De Europese Commissie is geïnformeerd over dit tijdpad en de voorbereidingen voor het nieuwe actieprogramma Nitraatrichtlijn.