Bij Zorgstal Helvoirt boeren ze op een andere manier

Het erf van het bedrijf van Frank en Miriam van der Sande kent een lange agrarische geschiedenis. Het ZLTO-lid groeide daar op in een boerengezin; de familie hield eerst melkvee en later varkens. In 1997 nam hij het bedrijf, gelegen aan de rand van de Loonse en Drunense Duinen, over. Uitbreiden bleek lastig, vanwege strenge milieuregels en de ligging vlak bij een natuurgebied. ‘We moesten de stal weer aanpassen’, vertelt hij. ‘Toen besloten we dat we dit niet meer gingen doen.’

Frank van der Sande besloot over te stappen op schapen en ging aan de slag met de teelt van asperges. De zoektocht naar een toekomstbestendige invulling ging intussen gewoon door. Het antwoord kwam van zijn vrouw Miriam. Zij werkte als paardrij-instructrice en hoorde geregeld dezelfde wens van paardeneigenaren: is er een plek waar mijn paard op leeftijd op een diervriendelijke manier van de oude dag kan genieten?

De overgang ging stap voor stap. Eerst verdwenen de schapen, daarna maakten oude stallen plaats voor paardenverblijven. Vrijwel alles op het erf bouwde Frank van der Sande zelf, vaak met gebruikte materialen. Tegelijkertijd bleef hij jarenlang buitenshuis werken om de ontwikkeling financieel mogelijk te maken. Pas in oktober 2025 stopte hij met zijn baan als magazijnmedewerker.

Het stel koos bewust niet voor een traditionele pensionstal met luxe voorzieningen. Ze wilden een natuurlijke omgeving creëren waarin paarden veel buiten leven en vrij kunnen bewegen. Miriam van der Sande verdiepte zich daarom in het zogenoemde Paddock Paradise-systeem. ‘Dat concept kende bijna niemand’, vertelt ze. ‘We kregen hier zelfs controle van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, omdat mensen dachten dat de paarden werden verwaarloosd.’

Die melding bleek ongegrond. De inspecteurs troffen goed verzorgde paarden aan, die zelf konden kiezen of ze binnen of buiten stonden. ‘Ze hadden schuilmogelijkheden en alles was in orde’, zegt Miriam van der Sande. Met de groei van het bedrijf veranderde ook het dagelijks leven op het erf. Waar vroeger vooral familie en leveranciers kwamen, lopen nu dagelijks paardeneigenaren binnen. Sommigen komen iedere dag, anderen meerdere keren per week.

Voortdurende aanloop

Voor Miriam van der Sande betekende dat een flinke omschakeling. ‘Je staat altijd aan. De eerste mensen komen rond 07.00 uur en ik sluit het koffiehuis om ongeveer 21.00 uur. Dat gaat zeven dagen in de week door.’ Frank ervaart dat anders. Hij heeft weinig moeite met de voortdurende aanloop. ‘Die klanten gaan naar hun paard toe. Dat vind ik prima.’

Het Brabantse bedrijf groeide ook in faciliteiten. Eens per twee weken houdt de dierenarts een spreekuur op het erf; de tandarts en de osteopaat komen eveneens geregeld langs. Voor Frank van der Sande, die opgroeide in een wereld waar anders naar dieren werd gekeken, was dat aanvankelijk wennen. ‘Dan had je een paard met een schaafwond, en moest er bijna een ambulance aan te pas komen.’ Hij lacht erom, maar begrijpt het inmiddels ook. ‘Je leert ermee omgaan, en je leert dan ook de mensen kennen.’

Lees ook: Zorglandbouw en groene zorgpartijen slaan handen ineen

Ruim een kwart van de paarden is gepensioneerd: dieren die de sport of recreatie achter zich hebben gelaten door blessures of ouderdom. De rest zijn jongere paarden, waarvan eigenaren bewust voor dit systeem kiezen. ‘Mensen worden bewuster’, zegt Miriam van der Sande. ‘Een paard is meer dan een dier dat je uit de box haalt wanneer je wilt rijden. Voor veel mensen is het dier een onderdeel van het gezin waar ze aan gehecht zijn.’

Bezoekers komen van ver

De ligging speelt daarin ook een rol. Ongeveer 50 meter van het erf beginnen de ruiterpaden die doorlopen tot aan de Efteling. Eigenaren komen van ver – er zijn klanten uit Groningen, België en zelfs uit Zweden. Een vrouw die emigreert naar Engeland laat haar negentienjarige paard achter bij Frank en Miriam van der Sande, en komt nog drie keer per jaar langs. ‘Wij zorgen dan volledig voor dat dier’, zegt Miriam van der Sande.

Het bedrijf draait grotendeels op Frank en Miriam van der Sande zelf. Personeel hebben ze nauwelijks. Toch kiezen ze er bewust voor om niet verder te groeien. De wachtlijst loopt geregeld op, maar uitbreiding zou volgens hen ten koste gaan van het concept. ‘Je moet wel waarmaken wat je belooft’, zegt de ondernemer. ‘Anders verlies je uiteindelijk klanten.’

De twee kinderen van het echtpaar hebben geen plannen om het bedrijf over te nemen, al sluiten Frank en Miriam van der Sande niet uit dat iemand het bedrijf later voortzet. ‘We laten wel iets moois achter’, zegt Miriam van der Sande. Waar haar man voldoening uithaalt? ‘Dat een klant naar huis gaat met een big smile op zijn gezicht.’

Wat is Paddock Paradise?
Het Paddock Paradise-systeem gaat terug op het werk van de Amerikaanse hoefspecialist Jaime Jackson. In de jaren zeventig bestudeerde hij wilde paardenkuddes en ontdekte hij hoe sterk de leefomstandigheden verschillen van die van gedomesticeerde paarden. Zijn conclusie: een paard dat dag en nacht in een box staat, leeft tegen zijn natuur in.
De kern van het systeem is een zogenoemde track: een breed, ringvormig looppad rondom een weiland, zonder begin of eind. Langs dat pad liggen voer- en drinkplaatsen, schuilmogelijkheden en obstakels. Doordat paarden voortdurend kleine afstanden afleggen om bij voer en water te komen, bootst dit het natuurlijke zoekgedrag van wilde paarden na.
Volgens voorstanders levert dat meerdere voordelen op: meer beweging, betere hoefgezondheid, minder stress en stabieler sociaal gedrag binnen de kudde. Paarden leven in groepsverband en bepalen grotendeels zelf wanneer ze rusten of schuilen. Zorgstal Helvoirt werkt met vier afzonderlijke kuddes en geldt als een van de grotere bedrijven in Nederland die volgens dit systeem werken.