‘Werken in de tuinbouw kan heel therapeutisch zijn’

Wie onaangekondigd een rondje loopt over het terrein van kwekerij Land van Bloei in het Zuid-Hollandse Delfgauw, krijgt een verfrissend beeld van dagbesteding. Overal zijn kleine groepjes medewerkers hard aan het werk; ze planten stek, vullen de karren, vlechten de hedera en produceren dozen vol met plantenstekers. Maar het is de sfeer die echt opvalt. Er wordt veel gelachen en niemand heeft haast.

Marjolein de Hoog heeft een opleiding en de ervaring in de zorg voor deze bijzondere mensen. ‘Ik ontwikkelde mijn eigen visie in loondienst en die wilden wij graag combineren met de kwekerij van mijn echtgenoot Jaco. Daar is Zorgkwekerij Bloei uit ontstaan. In eerste instantie waren mijn ambities niet zo groot, maar het idee sloeg aan en het aantal aanvragen groeide gestaag.’

In 2016 begon De Hoog met een kleine zorgtak, toen nog op de oude kwekerij in Pijnacker. Maar die locatie werd te klein. Daarna hebben de ondernemers deze plek gevonden, met ruime parkeergelegenheid en goed bereikbaar voor de vele personeelsbusjes en klanten.

Het bedrijf is eigenlijk een combinatie van drie bedrijven onder één dak. De kwekerij heet het Land van Bloei, naast Zorgkwekerij Bloei en als derde activiteit vormen de ‘Hoogwerkers’ een aparte afdeling. De Hoog: ‘De zorgkwekerij is opgericht voor onze hulpkwekers, mensen met een beperking. De Hoogwerkers zijn een andere groep, waar ook andere regels voor gelden.’

Het zijn mensen die vaak slechts tijdelijk zijn uitgevallen, zoals thuiszitters die niet naar school gaan. ‘Maar ook geestelijke gezondheidszorg (ggz)-klanten’, vertelt De Hoog. ‘Het doel voor deze mensen is om zo snel mogelijk weer te kunnen deelnemen aan de gewone maatschappij. Voor de hulpkwekers geldt dat niet; voor hen is dit een vorm van dagbesteding die niet eindigt.’

Inmiddels werken 87 ‘hulpkwekers’ en 6 zogenoemde ‘hoogwerkers’ op het bedrijf. De begeleiding van deze groep werknemers gebeurt door 13 professionele begeleiders en 25 vrijwilligers. Zoveel mensen met een zorgvraag op de werkvloer, dat is waarschijnlijk niet iets waar veel tuinders warm voor zouden lopen.

Jaco de Hoog: ‘Ik heb het ook moeten leren. In principe wil ik niet toegeven op de kwaliteit, maar je moet wel veel geduld hebben. Alle werkzaamheden moeten eenvoudig zijn om uit te leggen.’

Zijn partner Marjolein vult aan: ‘Alle werkers hier hebben een andere aanpak nodig. Sommigen kunnen niet lezen, anderen niet schrijven of niet tellen. Wij moeten ervoor zorgen dat iedereen het werk kan doen dat hij of zij aan kan en ook leuk vindt.’

Toch zijn er ook veel overeenkomsten met een gewoon tuinbouwbedrijf. Jaco de Hoog: ‘Sommige dingen zijn hetzelfde als op de meeste kwekerijen. Veel mensen houden ervan om iedere dag precies hetzelfde werk te doen. Juist die regelmaat en duidelijkheid zijn voor hen belangrijk.’ Volgens Marjolein de Hoog is het voor sommige ‘thuiszitters’, jongeren die op school zijn uitgevallen, al heel leerzaam om iedere dag op tijd te moeten komen en te doen wat hen wordt gevraagd.

Enorm groeien in rol

Ook dit is voor telers herkenbaar: hoe jonge mensen soms enorm kunnen groeien in hun rol als medewerker, onderdeel van de maatschappelijke waarde van het werken in de tuinbouw. Marjolein de Hoog: ‘Wij bieden ook stageplekken aan jongeren uit het voortgezet speciaal onderwijs (vso). Dat zijn jonge mensen, die zeker niet op ieder bedrijf of in elke sector zouden kunnen functioneren.’

Op de zorgkwekerij kunnen deze mensen op een heel laag niveau instappen. Marjolein de Hoog: ‘Dat eerste werk noemen we arbeidstraining. Veel van die jongeren komen mokkend binnen: ‘Ik ga echt niet tussen die mensen daar werken!’ Sommigen zie je zich daarna ontwikkelen tot iemand die de begeleiding op zich neemt van een groepje hulpkwekers. Ondanks hun beperking, geestelijk of lichamelijk, zijn het gewoon mensen.’

Bij de keuze voor de gewassen heeft Jaco de Hoog zich voor het grootste deel laten leiden door de omstandigheden en de mogelijkheden: ‘De kas is niet verwarmd en ik wil zo min mogelijk gewasbescherming hoeven te gebruiken. Bovendien willen we natuurlijk jaarrond activiteiten kunnen aanbieden, dus ook in de verwarmde dagbestedingsruimtes.’

Na veel proberen, vallen en weer opstaan, draait het bedrijf nu naar de zin van kweker Jaco de Hoog. ‘Kijk, je moet gewoon goede handel produceren. Wij zetten het grootste deel van onze productie af op de veilingen en bij de groothandel. Dat is ook de reden dat ik toch een sorteermachine heb gekocht. De grotere partijen moeten strak en gelijk van kwaliteit zijn. Anders hoef je er anno 2026 gewoon niet aan te beginnen.’

Naast de sorteermachine draait het team ook met een potmachine. Maar veel werk, zoals het interne transport, is handwerk. De hoofdteelt is de vaste plant Lewisia Rocky Colors. Het uitzaaien gebeurt in opdracht, het verplanten door het team van Land van Bloei. Verder teelt Jaco de Hoog jasmijn en hedera in potten van 11 tot 17 centimeter. Een deel daarvan wordt opgebonden in rekken tot kant-en-klare tuinhagen. Dat zijn arbeidsintensieve teelten, die zich daardoor goed lenen voor deze groep werkers.

Jaco de Hoog: ‘Het werken op een kwekerij, in het daglicht en met je handen bezig zijn met de groenten, bloemen en planten, werkt therapeutisch. Mensen vinden het werken in hun eigen tuin ook vaak rustgevend. Maar er moet hier tegelijkertijd wel arbeid worden verzet. Dit is tenslotte ook echt een kwekerij.’

Flexibel zijn

Belangrijk is dat je in dit geval als kweker flexibel moet zijn, stelt Jaco de Hoog droogjes vast. ‘Soms heb ik in mijn hoofd wat we die dag gaan doen, maar dan blijkt dat die ochtend sommige mensen bijvoorbeeld niet goed in hun vel zitten. Dan moet je je aanpassen, want die werkzaamheden gaan dan dus die dag echt niet lukken.’

Dat betekent je aanpassen, weet hij inmiddels uit ervaring. ‘Want alles vraagt veel begeleiding en vooral heel veel geduld.’ Hij zucht er een beetje bij als hij dat zegt. Partner Marjolein de Hoog lacht: ‘Wij hebben hier geen tijd voor haast. Waar we allebei echt van kunnen genieten, is de ontwikkeling van de hulpkwekers. Iedere dag zie je hoe zij zich ontwikkelen en vaak boven zichzelf uitstijgen.’

Ondanks de roep om multifunctionele landbouw is de grootschalige inzet van mensen met een beperking eigenlijk niet de bedoeling van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Het gebied heeft de aanwijzing duurzame tuinbouw en daar voldoet dit maatschappelijk actieve bedrijf in ieder geval wel aan.

Lees ook dit artikel uit 2018: Verbreding relatief onbekend bij tuinder

Jaco de Hoog: ‘De keuze voor een bedrijfsvoering met weinig energie, biologische gewasbescherming en een natuurlijke bloei in de lente is destijds onafhankelijk van de zorgtak gemaakt. Natuurlijk is het nu wel zo dat de combinatie met de zorg en de huisverkoop bepaalt wat wij telen.’

Daarbij is de huisverkoop een wezenlijk onderdeel van de zorgkwekerij. Marjolein de Hoog: ‘Alle werkzaamheden hiervoor gebeuren door dit team. Zij zorgen ervoor dat de klanten hun zelfgekweekte planten en bloemen kunnen kopen en zetten bijvoorbeeld alles klaar.

De Hoogs partner vult aan: ‘Maar als wij niet met deze mensen zouden werken, dan zou ik waarschijnlijk niet zoveel tijd steken in de huisverkoop. Ook dan was deze kwekerij nog steeds een rendabel bedrijf.’

Nuttige dagbesteding

Jaco de Hoog benadrukt dat de planten van het bedrijf van vergelijkbare kwaliteit zijn als de standaardplanten die worden aangeboden op de veiling. ‘De uitdaging is om onze hulp- en ‘Hoogwerkers’ een nuttige en fijne dagbesteding te bieden met behoud van de kwaliteit. Ons product is geselecteerd om zowel voor de veiling als voor de huisverkoop te kunnen worden ingezet. Alhoewel dat laatste veel lagere aantallen zijn.’

In de kas staan ook wat echte theestruiken, waar met beleid wat bladeren van worden geplukt. Er staat ook een druif en er ligt een moestuin. Marjolein de Hoog: ‘Dit stukje is ook weer leuk en leerzaam. Niet alleen voor onze werkers, maar ook voor het bezoek.’

Bedrijfsgegevens
Jaco en Marjolein de Hoog in runnen in het Zuid-Hollandse Delfgauw zorgkwekerij Bloei en plantenkwekerij Land van Bloei. Het bedrijf bestaat uit 12.000 vierkante meter kas, lokalen en werkruimtes. Zorgkwekerij Bloei bedrijft multifunctionele tuinbouw, waarbij de werkzaamheden in de kassen van Land van Bloei worden verricht door mensen met een beperking of een afstand tot de arbeidsmarkt.