‘Agrarische sector kan ons bij natuurbrand goed ondersteunen’

‘In de Nederlandse natuur zijn elke dag, 365 dagen per jaar, brandincidenten’, zegt Jelmer Dam. Hij is landelijk regisseur natuurbrandbeheersing. Op verreweg de meeste dagen zit er zoveel vocht in de grond dat zo’n incident niet uitgroeit tot iets groots. ‘Maar door klimaatverandering veranderen de omstandigheden. Gebrek aan vocht in het land maakt dat er in de natuur meer brandstof beschikbaar is. Een kleine onachtzaamheid - een peuk, een hete uitlaat of een aanlopende rem - kan dan al snel grote gevolgen hebben.’

Dam noemt als voorbeeld de brand bij ’t Harde, waar hij als taakcommandant de operationele leiding had. ‘Defensie is daar blijven oefenen, op basis van verouderde kennis. De springstoffen die werden gebruikt leiden normaliter niet tot open vuur. Nu dus wel. Aan die nieuwe situatie moeten we ons aanpassen.’

Dat er iets moet gebeuren om toekomstige branden beheersbaar te houden, is inmiddels breed onderkend. Met een coördinerende rol vanuit het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur wordt een expertisecentrum ingericht met drie thematafels: preventie, repressie (bestrijding) en onderzoek/kennisoverdracht. ‘Voor LTO Nederland zie ik aan de eerste twee tafels een rol weggelegd als gesprekspartner’, schetst Dam.

Lees ook: Overlast door natuurbrand Veluwe, generiek advies dierenwelzijn lastig af te geven

Bij preventie moet worden gedacht aan landschapsinrichting. Dam: ‘Dit komt in feit neer op brandstof verminderen. Vanuit Zuid-Europese landen weten we dat bepaalde vegetatie helpt om branden tot staan te brengen. Zo kun je met wijnranken brandvertragende stroken aanbrengen. Omgekeerd geldt dat andere vormen van vegetatie juist extreem brandbaar zijn. En soms zelfs nauwelijks te blussen, zoals olifantsgras. Neem die kennis mee in je bedrijfsplan.’

Verder kijken

Ook bij brandbestrijding kunnen agrariërs van betekenis zijn, geeft Dam aan. ‘Als branden frequenter en heter worden, moet je verder kijken dan de huidig beschikbare middelen. Bij vol vermogen zijn onze tankautospuiten in 10 minuten leeg. Vervolgens moeten ze 10 minuten rijden naar een locatie om bij te tanken, wat 10 minuten duurt, en vervolgens moeten ze weer 10 minuten terug. Je bent zo een half uur verder. Eigenlijk heb je dus vier voertuigen nodig om één te kunnen laten blussen.’

Uitbreiding van middelen is dus welkom. En welke sector heeft de beste 4x4-voertuigen, en de mogelijkheid om ondersteuning te bieden? Dam: ‘Dan kijken we toch naar de landbouw. Bijvoorbeeld voor machines die brandstof weg kunnen klepelen of giertanks voor wateropslag. Dat heeft zijn waarde al bewezen bij een brand in de Peel in 2020, waar een loonwerker twee maanden lang nabluswerkzaamheden heeft verricht.’