Nieuwe wet verlegt koers in stikstofaanpak
Het eerste wetsvoorstel van landbouwminister Jaimi van Essen voor de stikstofaanpak legt het doel voor de landbouw wettelijk vast. De wijze waarop is fundamenteel anders dan in de vorige stikstofwet. In plaats van te kijken naar wat er neerslaat op de natuur, wordt er gestuurd op wat een boerenbedrijf uitstoot.
Om tot een praktische uitvoering van de nieuwe stikstofaanpak (van depositie naar emissie) te komen, is er nog veel werk aan de winkel. Veel van de plannen wachten op nadere uitwerking om de vergunningverlening daadwerkelijk weer op gang te brengen. Het onlangs ingediende wetsvoorstel betekent vooral nieuw beleid waar de overheid zelf op kan voortbouwen. Hieronder een stand van zaken over wat er is opgeleverd en wat er nog aan zit te komen aan maatregelen.
Naar een vast reductiedoel
Nu schrijft de Omgevingswet voor dat 74 procent van de kwetsbare natuur in 2035 onder de kritische depositiewaarde (KDW) moet liggen. Dit doel moest behaald worden met tussenstappen. Maar het onlangs ingediende wetsvoorstel vervangt dat doel; het kabinet vindt het niet langer uitvoerbaar. Mede ingegeven door een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving, dat stelt dat er al het maximale wordt gevraagd van de landbouw.
Het wetsvoorstel legt een nieuw wettelijk landbouwdoel vast in kilotonnen, in plaats van op de KDW. In 2035 moet minimaal 45,4 tot 49,7 kiloton minder ammoniak worden uitgestoten dan in 2019. Hierbij geldt voor 2030 een tussendoel van 24,8 tot 27,0 kiloton. Van deze opgave is tussen 2019 en 2024 al 13,1 kiloton reductie behaald.
Met de reductiedoelen moet in 2035 42 tot 46 procent van de stikstofgevoelige natuur onder de KDW komen te liggen. Dit is een forse verlaging ten opzichte van de oude wet. De KDW verdwijnt dus niet volledig uit het stikstofbeleid. De waarde blijft volgens het kabinet een ecologische indicator en blijft dus een rol spelen bij vergunningverlening.
Rekenkundige ondergrens
Het kabinet wil de rekenkundige ondergrens op 1 juli 2027 invoeren. Dat is een versnelling van de eerdere planning. Het kabinet stelt wel als voorwaarde dat de bij punt 1 genoemde emissiedoelen wettelijk zijn vastgelegd en dat de juridische en beleidsmatige randvoorwaarden op tijd zijn geregeld.
Onder die randvoorwaarden vallen de regels waaraan de provinciale plannen voor de zones rond kwetsbare Natura 2000-gebieden moeten voldoen. Hierbij speelt het juridische risico mee waarop de Raad van State eerder heeft gewezen. De Afdeling advisering noemde invoering van een ondergrens van 1 mol stikstof per hectare per jaar kwetsbaar en wees op ‘niet geringe risico's’.
Uiteindelijk kan de nationale of Europese rechter bepalen of zo'n ondergrens juridisch houdbaar is. Het kabinet probeert dat risico te verkleinen door de rekenkundige ondergrens niet op zichzelf in te voeren, maar te koppelen aan een pakket dat de totale uitstoot verlaagt en aan maatregelen gerichte op kwetsbare natuurgebieden.
Nieuw stikstofprogramma
Voor het pakket reductiemaatregelen wordt het nieuwe programma Landbouw, Natuur en Stikstof vastgesteld. Dat vervangt het huidige Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering. Het programma heeft twee doelen: de wettelijke emissiedoelen halen en de instandhoudingsdoelen voor stikstofgevoelige Natura 2000-natuur bereiken.
Belangrijk voor boeren is dat de meeste concrete verplichtingen voor bedrijven nog niet in het ingediende wetsvoorstel staan. Bedrijfsspecifieke emissienormen, zoneringsregels rond Natura 2000-gebieden en een grondgebondenheidsnorm voor melkvee volgen via andere regelgeving. Daarover wordt verder gesproken met landbouworganisaties.
Wel zit er een stevige stok achter de deur in de aanpak: als het landbouwdoel voor 2035 niet wordt gehaald, wil het kabinet een korting op productierechten kunnen inzetten. Ook wil het in de uitwerking van het voorstel de mogelijkheid opnemen om een dergelijke korting te richten op bedrijven die achterblijven bij het reduceren van de ammoniakemissie.
Maatwerk in zonering
Provincies krijgen ruimte voor maatwerk in de zonering rond kwetsbare Natura 2000-gebieden. Hiermee kunnen ze zones van 500 of 1.000 meter voorkomen. De plannen daarvoor moeten uiterlijk op 1 september 2028 worden opgeleverd. Voor deze gebiedsaanpak komt minister Van Essen met rijksinstructieregels. Zo gaat in die zones een norm voor grondgebondenheid gelden van 1,5 grootvee-eenheid (GVE) per hectare. Dit hoeft niet voor elk bedrijf te gelden, maar een gebiedsproces moet dit wel als gemiddeld voor de zone opleveren.
Andere rijkskregels zijn gericht op het verbeteren van de (grond)waterkwaliteit. Daarvoor gaat in de zones een maximum totale stikstofgebruiksnorm van 170 kilo stikstof per hectare per jaar gelden en komen er regels voor waterbeheer en grondwateronttrekking. In beekdalen en kwetsbare watergebieden komen mestvrije stroken van 5 meter.
Dashboard voor boeren
Het kabinet vindt het belangrijk dat boeren bij doelsturing inzicht krijgen in hoe maatregelen uitpakken richting hun bedrijfsnorm. Voor melkveehouders komt daarom uiterlijk begin 2027 een simulatie-instrument – ook wel dashboard genoemd - waarmee zij maatregelen kunnen doorrekenen en zien wat daar ongeveer de kosten van zijn. Ook de KringloopWijzer kan worden gebruikt voor een eerste indicatie.
Het kabinet wil de ‘gereedschapskist’ van boeren met emissiereducerende technieken verder vullen. Daarvoor moet sneller zekerheid komen over welke technieken daadwerkelijk meetellen. Het kabinet wil daarvoor uiterlijk 1 juli 2028 met een nieuw beoordelingsstelsel komen. Ook moeten innovaties die in België, Denemarken of Duitsland al zijn erkend, sneller in Nederland worden toegelaten.
Financiële ondersteuning
Een groot deel van het stikstoffonds van 20 miljard euro gaat naar investeringsondersteuning, extensiveren, omschakelen, verplaatsen of stoppen. Voor stalmaatregelen is 1 miljard euro beschikbaar en voor managementmaatregelen 500 miljoen euro. Hiermee worden onder meer weidegang, en minder ruw eiwit beloond. Voor vrijwillige bedrijfsbeëindiging reserveert het kabinet 2,75 miljard euro. Een aanzienlijk deel van de 9 miljard euro voor de gebiedsgerichte aanpak gaat naar extensivering en grondbeleid (1 miljard euro).
Volg de laatste ontwikkelingen rond de stikstofaanpak op onze overzichtspagina
Het agrarisch natuurbeheer groeit naar 485 miljoen euro per jaar. Verder komen middelen beschikbaar voor mestverwerking, renure, mestvergisting, biologische landbouw en omschakeling. Boeren kunnen ook gebruikmaken van vergoedingen voor advies en begeleiding. Uitgangspunt van de minister is dat ondernemers zelf kunnen kiezen welke ontwikkelrichting het beste bij hun bedrijf past.
Bekijk meer over:
Lees ook
Marktprijzen
Meer marktprijzen
Laatste nieuws
Nieuwste video's
Kennispartners
Meest gelezen
Nieuw op MechanisatieMarkt.nl
-

New Holland T6.180 DC
Nieuw, P.O.A.
-

John Deere 6R 150 trekker (ETT) #688016
Gebruikt, P.O.A.
-

Kuhn GF 8501 TO
Gebruikt, P.O.A.
-

Toro ZS5000
Gebruikt, P.O.A.
Vacatures
Ondernemer/ Bedrijfsleider Fruitteelt (met participatie mogelijkheid)
Landgilde - Goirle
Projectleider Transitiebegeleiding - Natuurinclusieve Landbouw
Wij.land - Abcoude (De Ronde Venen)
(senior) vergunningverlener agrarische bedrijven
Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant - Eindhoven
Financieel Administratief Medewerker Agrarisch
Wageningen University & Research - Wageningen
Vakspecialist / Docent Teelt
Lentiz MBO Middelharnis - Sommelsdijk
Weer
-
Vrijdag7° / 2°20 %
-
Zaterdag9° / 1°30 %
-
Zondag6° / 0°20 %














