‘Sterke keten begint bij een stevige telerspositie’

De Nederlandse aardappelsector behoort tot de wereldtop. Jaarlijks investeren telers in kwaliteit, duurzaamheid, innovatie en voedselzekerheid. Zij dragen de grootste risico's in de keten en hebben tegelijkertijd amper invloed op de opbrengsten.

Klimaatverandering, strengere regelgeving, hogere kosten en stijgende grondprijzen: de risico’s voor telers nemen jaarlijks toe. Ketenpartijen schuiven die risico's vaak eenvoudig naar de primaire producent. Wanneer opbrengsten tegenvallen of markten veranderen, vangt de teler de grootste klappen op.

Immers, de onderhandelingspositie van individuele ondernemers is beperkt ten opzichte van grote afnemers en verwerkers. Uitwassen zoals het eenzijdig aanpassen van afzetcontracten gedurende het seizoen door afnemers zijn ronduit onacceptabel. 34 procent van de aardappeltelers heeft hier dit seizoen mee te maken gehad, blijkt uit een peiling van Nieuwe Oogst onder ruim vierhonderd telers. Het onderzoek legt de scheve verhouding in de keten bloot.

Toch is het primair de verantwoordelijkheid van de producenten zelf om hun eigen marktpositie te verbeteren. Dit kan door samenwerking, betere afstemming van vraag en aanbod en marktmacht te creëren.

De discussie zou niet alleen moeten gaan over prijzen of contractvoorwaarden. De fundamentele vraag is hoe de keten ervoor zorgt dat telers voldoende perspectief houden om te blijven investeren. Dat kan niet als de producent altijd de financiële sluitpost is.

De aardappelketen is zo sterk als de boeren die aan het begin ervan staan. Wie verwacht dat zij blijven investeren in hun bedrijf en product, zal ook moeten zorgen voor een eerlijke positie en een gezond verdienmodel. En dat is in het belang van de hele keten.