‘Niet heel Nederland gaat van het stikstofslot’

Nieuws Politiek René Bouwmeester 21 mei 2026 om 16:20uur

De verwachting dat heel Nederland van het stikstofslot gaat en dat er dan overal weer eenvoudig vergunningen worden verstrekt, is niet realistisch. Stikstof blijft een drukfactor. Die waarschuwing geeft Martijn Vink, programmaleider bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), af aan de Tweede Kamer.

Vink gaf donderdag met collega’s een toelichting aan de landbouwcommissie van de Tweede Kamer op het PBL-rapport 'Monitoring en evaluatie van het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN)'. In dit rapport onderzoeken de kennisinstituten PBL, WUR en RIVM de voortgang en effecten van het PSN en van het sindsdien vastgestelde beleid.

‘Het scenario waarin Nederland van het slot gaat en stikstof geen rol meer speelt bij het vergunnen van activiteiten, is op basis van de huidige natuurwetenschappelijke inzichten en wetgeving niet voorstelbaar’, aldus Vink.

‘Het is niet de verwachting dat stikstof nooit meer een beperking zal opleveren; zolang je stikstofuitstoot hebt, zul je altijd een beperking houden’, vervolgt de PBL-programmaleider. ‘Het is belangrijk om aan te geven dat het weer 'volop vergunningen verlenen' niet gaat gebeuren.’

Stikstofruimte

De grote bottleneck bij specifieke locaties waar geen vergunningen kunnen worden verleend, is volgens Vink dat de additionaliteit niet kan worden aangetoond. Het additionaliteitsvereiste betekent kortweg dat stikstofruimte die vrijkomt door bijvoorbeeld de aanpassing of sluiting van een bedrijf, niet automatisch mag worden gebruikt voor een nieuw project. ‘Je moet eerst aantonen dat deze stikstofwinst niet al nodig is voor natuurherstel.'

Dat vraagt om een specifieke argumentatie van de provincie waarom die maatregelen de additionaliteit uiteindelijk aantonen, aldus Vink. ‘Dat is iets anders dan een administratief makkelijke vergunningverlening voor alle initiatiefnemers.’

Zolang een activiteit stikstofdepositie veroorzaakt op stikstofgevoelige natuur nabij de Kritische Depositiewaarde, blijft stikstof een drukfactor en is men gebonden aan de huidige wetgeving, stelt de programmaleider.

Het rapport waar de Tweede Kamer over sprak, is in maart van dit jaar gepresenteerd. De kernboodschap van het rapport is dat stoppersregelingen het meest bijdragen aan de vermindering van de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. Desondanks worden de wettelijke stikstofreductiedoelen niet gehaald. Voor natuurherstel is beleid nodig dat stuurt op andere drukfactoren, zoals verdroging en verzuring.