‘We weten waar we naartoe willen: nu moet het gebeuren’

Het vertrouwen in de toekomst van de sector is ruimschoots aanwezig. Maar ambitie alleen is niet genoeg, vindt hij. Het kabinet moet passend beleid maken om de jongeren te faciliteren en daarin worden de komende maanden heel belangrijk.

Hoe wordt jonge boeren perspectief geboden?

‘Jongeren hebben zekerheid nodig. Dat betekent niet alleen stoppersregelingen, maar juist ook fiscale maatregelen en ondersteuning voor innovatie.’

Hoe staat de jonge boer ervoor? Is er vertrouwen?

‘De afgelopen jaren zijn stappen gezet in het creëren van perspectief. Innovaties gaan door. Tegelijkertijd wordt bijna elke oplossing langs de juridische meetlat gelegd. Daarom is het zo belangrijk dat overheidsbeleid op bedrijfsniveau duidelijkheid en handelingsperspectief biedt, met innovatie, verplaatsing en stoppen als samenhangend pakket.’

Lees ook: Doelgerichte Gerben Boom kent de realiteit waar jonge boeren mee te maken hebben

U zit nu ruim een maand in deze functie. Waarom wilde u voorzitter worden van NAJK?

’Die vraag heb ik de afgelopen tijd vaak gekregen. De afgelopen jaren heb ik het NAJK vanuit verschillende perspectieven leren kennen: eerst provinciaal, later landelijk en Europees. Wat mij daarin steeds opviel is de enorme diversiteit binnen de achterban, maar ook de drive. Jongeren willen echt stappen zetten, met hun bedrijf en met de sector.’

‘Veel van mijn vrienden zijn boer of werken in de landbouw. Juist daardoor vind ik het mooi om op mijn manier een bijdrage te leveren aan de toekomst van de land- en tuinbouw in Nederland. Het motiveert mij om me in te zetten voor een sector die zo dichtbij staat en waar zoveel mensen uit mijn omgeving dagelijks in werken.’

‘Ik vind het mooi om de brug te vormen tussen Den Haag en Brussel aan de ene kant en de praktijk op het erf aan de andere. Dat geeft me energie.’

Wat typeert die drive bij jonge boeren volgens u?

’Wat je overal ziet is dat ondernemers zoeken naar perspectief: wat moet ik doen om mijn bedrijf over tien of twintig jaar duurzaam voort te zetten, economisch en ecologisch? Dat leidt tot concrete vragen aan het bestuur en aan mij, maar het leidt ook tot oplossingen die jongeren zelf aandragen. Die proactiviteit is kenmerkend.

U staat als voorzitter zichtbaar ‘met de kop in de wind’. Hoe gaat u daarmee om?

’Altijd vanuit de gedragenheid van de vereniging. En ik heb een netwerk van boeren en tuinders om me heen die me scherp houden en corrigeren. Ik heb het gevoel dat er mensen om mij heen zijn die mij ook een spiegel kunnen voorhouden. Daardoor doe ik dit werk niet alleen en dat geeft vertrouwen om dit avontuur aan te gaan.’

Wat zijn uw speerpunten als voorzitter van NAJK?

‘Op één: een duidelijke Nederlandse strategie richting Europa. Op twee: vergunningverlening weer vlot trekken zodat bedrijven kunnen investeren en verduurzamen. Op drie: data. De rol van data groeit explosief. Denk bijvoorbeeld aan eigenaarschap, gebruik en verwaarding. Dat raakt direct aan doelsturing. En daarmee samenhangend: zorgen dat afrekenbare doelsturing daadwerkelijk werkbaar en haalbaar wordt voor ondernemers.’

Uw voorganger, Roy Meijer, sprak over chaos die voorafgaat aan verandering. Ziet u nu meer lijn?

’Absoluut. Twee jaar geleden discussieerden we over de koers. Nu we weten waar we naartoe willen, gaat het over de uitvoering. Dat lijkt een nuance, maar het is een wezenlijk verschil. We staan op een T-splitsing: nu moet het gebeuren.’

Lees ook: NAJK gaat volgende fase in: 'Als jonge boerenclub zijn we volwassen geworden'

U bouwt voort op het werk van uw voorganger. Wat neemt u over en waar legt u zelf accenten?

‘Roy heeft gezorgd voor mandaat: een breed gedragen visie vanuit de leden, de afdelingen en het bestuur. Dat is ontzettend waardevol. Mijn taak is nu om dat interne mandaat om te zetten in concrete invloed in Den Haag en Brussel. Aan visies en ambitie is geen gebrek, maar de vraag is nu: hoe zorgen we dat afspraken en ambities daadwerkelijk landen in beleid en praktijk?’

De agrarische sector is sterk verdeeld. Hoe zorgt u dat de neuzen dezelfde kant op blijven staan?

‘Dat doen we door het praktisch te maken. Onze kernwaarden zijn ondernemerschap, innovatie en langetermijnperspectief. Onze koers is daarin helder: afrekenbare doelsturing als sleutel naar perspectief. Als agrarisch ondernemer moet je weten: dit zijn de kaders, dit zijn de keuzemogelijkheden. Innoveren, verplaatsen of stoppen.’

‘Vanuit die logica zoeken we coalities met partijen die vooruit willen. Het bouwstenendocument over stikstof is daar een voorbeeld van. We zoeken steeds samenwerking op inhoud.’

U was als portefeuillehouder internationaal de NAJK-bestuurder die zich sterk richtte op Brussel. Wat neemt u daaruit mee?

’Het simpele principe: als je ruimte vraagt, moet je iets teruggeven. In Europa werkt dat al sinds het begin van de Europese Unie. Nederland heeft te vaak gevraagd zonder goed uit te leggen wat we bieden.’

‘Onze intensieve landbouw heeft logische redenen, maar die hebben we onvoldoende uitgelegd. Als je blijft redeneren vanuit alleen het Nederlandse perspectief, blijf je tegen een Brusselse muur aanlopen. Wanneer je Brusselse argumenten meeneemt in je Nederlandse oplossingen, maak je meer kans op draagvlak.’

Is Brussel daarmee belangrijker dan Den Haag?

’Nee, anders. Brussel stelt de kaders, Nederland moet daar slimme invulling aan geven. Als we dat goed doen, kunnen we vanuit Nederland een sterk verhaal neerleggen: dit leveren wij, dit vragen wij en dit is ons gezamenlijk belang.’

Europa werkt aan herziening van de wetgeving. Wat betekent dat voor Nederlandse boeren?

‘Een groot deel van de Europese basiswetgeving is meer dan twintig jaar oud. Die wordt nu geëvalueerd. Dat raakt aan de kernvraag: welke ruimte willen we voor de Nederlandse land- en tuinbouw? Neem de Nitraatrichtlijn: die stuurt op middelen, terwijl wij toe willen naar doelen, zoals schoon grond- en oppervlaktewater. Dat is een cruciale discussie voor de komende jaren.’

Hoe kijkt u naar de internationale situatie met oorlogen en ontwrichting?

’De geopolitieke onrust laat zien hoe belangrijk het is dat Europa de eigen voedselproductie op orde heeft. Tegelijkertijd wringt dat met vrije handel. Wij kunnen als Nederland laten zien hoe je met minder input efficiënt produceert. Die innovatiekracht moeten we benutten, ook richting Europa.’

Dan Nederland: hoe beoordeelt u het minderheidskabinet?

’We wisten bij de formatie al dat het spannend zou worden om ambities om te zetten in wetgeving. Als we blijven doen wat we deden, komen we nergens. Neem bijvoorbeeld het legalisatieprogramma voor Programma Aanpak Stikstof (PAS)-melders en interimmers. Er ligt nu een concept ter consulatie, maar dat is in onze ogen doen wat je deed.’

‘Als je kijkt naar het bouwstenendocument of het nieuwste rapport van Wageningen University & Research, dan staan daar duidelijke oplossingsrichtingen met onderbouwde voorstellen in. Durf je die ook echt te kiezen of blijf je bij wat je deed? Dat gaat bepalend zijn voor het succes van dit kabinet.’

Ziet u ruimte voor meerderheden in de Kamer?

’Ja, neem bijvoorbeeld weer de vergunningverlening. Die is in het belang van veel meer sectoren dan alleen landbouw: industrie, natuur, economie. Als we vanuit dat bredere belang kijken en minder focussen op details, moet een meerderheid mogelijk zijn. Die stap zal misschien niet voor iedereen volmaakt zijn, maar laten we hem zetten.’

Wat is uw eerste indruk van de minister en staatssecretaris?

‘Ze zijn ambitieus, toegankelijk en ze gaan het land in om te luisteren. Dat is een goede start. Nu moeten de ambities uit het coalitieakkoord worden omgezet in concreet beleid.’

Wat vragen jonge boeren van de politiek?

‘Goede fiscale randvoorwaarden en duidelijkheid over de beschikbare milieugebruiksruimte en fysieke ruimte zijn essentieel. Daarbij hoort ook de vraag hoe de overheid ons ondersteunt. Subsidies spelen daarin een rol, maar het is minstens zo belangrijk om ondernemerschap op de lange termijn te stimuleren. Hierbij is het stimuleren van investeringsbereidheid in de sector cruciaal.’

Wanneer is uw voorzitterschap geslaagd?

’Als voorzitter wil ik me inzetten voor meer duidelijkheid en voortgang op een aantal cruciale punten: het weer mogelijk maken van vergunningverlening, heldere ondersteuning bij verduurzaming en een zorgvuldige omgang met data, waarbij het eigenaarschap bij boeren en tuinders blijft.’

Akkerbouwer en voorzitter Gerben Boom (26) is opgegroeid in het Brabantse Babyloniënbroek, waar zijn ouders een melkveehouderij hadden en tegenwoordig aan akkerbouw wordt gedaan. Na zijn middelbareschooltijd studeerde Boom bedrijfskunde en agrifoodbusiness aan HAS green academy in Den Bosch. Tussen 2021 en 2023 behaalde hij op Wageningen University & Research een master Development & Rural Innovation. Boom kwam in 2023 in het hoofdbestuur van NAJK, waar hij vicevoorzitter en portefeuillehouder Internationaal was. Ook is hij voorzitter van de publiek-private samenwerking True Value Language.