Boeren tellen recordaantal vlinders: 'We hopen nog op een koninginnenpage'

Jolanda en Rens Vermeer beschikken in Noordwelle over een erf voor reguliere akkerteelt, een weide voor hun paarden en een hooiveld. Wanneer het weer het toelaat lopen de Zeeuwse ondernemers met een notitieboekje in de hand naar buiten om vlinders te spotten.

'Nachtvlinders kun je in principe het hele jaar doortellen', vertelt Jolanda Vermeer. 'Alleen de regen is een spelbreker omdat we werken met emmers. Maar zodra de zon doorbreekt, zijn we wekelijks bezig met dagvlinders tellen.'

Vermeer maakt gebruik van drie emmers met ledlicht. Met de verlichte vangemmer worden nachtvlinders gelokt. Tegen zonsopkomst opent ze de emmers om de vangst te bekijken. 'Je moet telkens vroeg op pad om te tellen, anders zijn deze vlinders weer gevlogen. Van elke vlinder maak ik een foto. Die bewerk ik en vervolgens stuur ik de foto op naar de Vlinderstichting.'

Door deze gegevens van BIMAG-deelnemers te verwerken, krijgt de Vlinderstichting een beter zicht op de ontwikkeling van de vlinderstand in het agrarisch gebied. Daarnaast krijgt zij meer inzicht in de effectiviteit van de genomen natuurmaatregelen.

Vermeer plaatst al sinds jaar en dag planten en bloemen die aantrekkelijk zijn voor vlinders en de algehele biodiversiteit bevorderen. Zo beschikt ze onder meer over een moestuin met bloemenrand en een bloemrijke border op het erf. Verder heeft ze bijvoorbeeld de wei ingezaaid met rode klaver.

Aanstekelijke aanpak

De aanpak van Vermeer werkt aanstekelijk voor de rest van de dorpsgemeenschap in Schouwen-Duiveland, merkt de ondernemer. 'Sinds enkele jaren schrijf ik stukjes in de dorpskrant, de Noordernieuwswelle, over mijn bevindingen bij het monitoren van vlinders. Hierdoor krijg ik steeds meer vragen van buurtbewoners over welke planten zij het beste kunnen neerzetten om vlinders en andere insecten en vogels aan te trekken', licht ze toe.

Hoe meer mensen dit in de hechte gemeenschap doen, hoe aantrekkelijker de omgeving wordt, benadrukt Vermeer. Dankzij haar broer Jan groeide zij vroeger op tussen de vlinders. 'Hij werkte enige tijd voor de Landbouwuniversiteit in Wageningen, waar hij onderzoek deed naar Koolwitjes', vertelt de ondernemer. 'Deze vlinders is hij later ook gaan kweken. We hadden vroeger altijd rupsen in huis waarvoor moest worden gezorgd. Als kind is toen mijn fascinatie voor vlinders ontstaan.'

De eerste teldag van Vermeer was in 2022. Het bleek een fantastisch jaar te zijn, herinnert ze zich. 'Als het niet te droog is, krijg je in het najaar een invasie van vlinders omdat er voldoende voedselplanten zijn voor de rupsen en er voldoende nectarplanten in bloei staan. Daar heb je dan het daaropvolgende jaar ook weer profijt van.'

In totaal werden in 2024 bij alle BIMAG-deelnemers ruim 37.000 nachtvlinders en 7.136 dagvlinders gemonitord. Dat is een toename van 12 procent gevonden nachtvlinders per deelnemer, ten opzichte van het vorige recordjaar 2023.

Opnieuw werden nieuwe zeldzame soorten ontdekt binnen het project, zoals de moeraszeggeboorder. De maansikkeluil, een bruine vlinder, is de grootste stijger. 'Een bijzondere vlinder aantreffen in je emmer is natuurlijk altijd fantastisch', zegt Vermeer enthousiast.

'Zelf heb ik de afgelopen jaren bijvoorbeeld verschillende pijlstaartvlinders gevangen. Dit zijn zulke grote vlinders, dat het elke keer een wowgevoel oplevert als je in de emmer kijkt. Verder ben ik meerdere keren aangenaam verrast door de zuidelijke stofuil, een vlindersoort die in Nederland niet algemeen is.'

Vermeer hoopt nog eens een koninginnenpage te verwelkomen. 'Want dit is toch wel de allermooiste vlinder die je kunt aantreffen', besluit ze. 'Ik heb inmiddels al eens een rups gespot in onze moestuin. Dus wie weet…'

Stabiele nachtvlinderstand

Het Centraal Bureau voor de Statistiek toonde vorig jaar, mede op basis van BIMAG-cijfers, aan dat de nachtvlinderstand in het agrarisch gebied al tien jaar stabiel is. 'Biodiversiteit op een boerenbedrijf is essentieel voor de bedrijfsvoering', stelt projectleider Lisa Ligtermoet. 'Vlinders hebben een belangrijke rol in de bestuiving. Met BIMAG monitoren we trends en onderzoeken we welke maatregelen het beste werken om de biodiversiteit te stimuleren.'

Agrariërs door heel Nederland nemen deel aan BIMAG: van pluimvee- tot melkveehouders en van akkerbouwers tot bollentelers. De meesten zijn gangbaar, bijna een kwart werkt (deels) biologisch. 'Wat de bedrijfsvoering ook is, we zien dat veel boeren maatregelen nemen om de biodiversiteit te stimuleren, zoals bloemenranden, weilanden vol kruiden of struiken langs percelen. Dat levert een vruchtbare bodem, weerbare gewassen en gezonde dieren op', aldus Ligtermoet.