Krimpende kalkoensector profiteert van betere prijzen

De Nederlandse kalkoenhouderij krimpt hard. In 2000 telde Nederland nog 120 kalkoenhouders, nu zijn het er zestien. De overblijvers profiteren de laatste paar jaar wel van betere prijzen. Na kerst moet blijken hoe stevig de markt echt is.

De uitloop is van belang voor het Beter Leven-keurmerk in Nederland.
© Eigen foto

Dat de sector krimpt, is niet alleen terug te zien in het aantal bedrijven dat kalkoenen houdt. Ook het aantal kalkoenen zelf neemt af. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren dat er in 2024 nog 502.000. Dit jaar zijn het er nog 253.000. Ongeveer een halvering van het aantal dieren. De bedrijven die overbleven zijn wel groter geworden: de meeste bedrijven houden zo’n 20.000 dieren, maar er zijn ook een paar bedrijven met meerdere locaties.

De meeste kalkoenhouders zitten in het zuiden van het land, vooral in Limburg en daarnaast in Noord-Brabant. Daarbuiten zijn er twee bedrijven in Groningen, twee in Drenthe en een op de Veluwe. Nederland heeft al ruim twintig jaar geen kalkoenslachterij meer.

Duitse slachterijen

Sinds de laatste Nederlandse slachterij stopte, gaan alle kalkoenen naar Duitsland. Ook daarvoor ging al een flink deel die kant op. ‘Als Nederlandse kalkoenhouderij zijn we eigenlijk onderdeel van de Duitse sector’, zegt Dirk van der Sterren. Hij is kalkoenhouder en lid van de vakgroep Pluimveehouderij van LTO Nederland.

Zelf levert hij kalkoenvlees voor het Nederlandse Beter Leven-concept. Van der Sterren: ‘Dat ligt onder meer bij Jumbo en de supermarkten die zijn aangesloten bij SuperUnie. Albert Heijn haalt zijn kalkoenvlees uit Frankrijk.’ Slachterij Geestland, onderdeel van de PHW-Gruppe, slacht de kalkoenen voor het Beter-Leven-Keurmerk in Nederland. Het wordt in Nederland op de markt gebracht via Esbro, dat ook onderdeel is van PHW.

Als kalkoenhouderij zijn we eigenlijk onderdeel van de Duitse sector

Dirk van der Sterren, kalkoenhouder en lid van LTO-vakgroep Pluimveehouderij

Reguliere kalkoen brengt volgens Dirk van der Sterren in Nederland nu 1,90 tot 1,95 euro per kilo levend gewicht op, met uitschieters naar boven en beneden door de staffeling in de prijssytematiek. Beter Leven-kalkoen levert zo’n 30 cent meer op, maar de kostprijs ligt ook hoger. ‘Wel is de prijs voor Beter Leven-kalkoen iets stabieler’, licht Van der Sterren toe. De prijs daalt doorgaans minder hard, maar als de prijs stijgt profiteren wij ook minder.’

‘Als je wilt weten hoe de Europese kalkoenmarkt er echt voor staat, moet je kijken naar de Poolse vrije kalkoenprijs’, zegt René Arts. Hij is al dertig jaar kalkoenhouder en coördinator bij de Coöperatie Bevordering Afzet Vleeskalkoenen (BAV). Deze vereniging richt zich op diverse zaken rond de afzet en contracten voor vleeskalkoenen.

Polen is verreweg de grootste kalkoenproducent van Europa. ‘De Poolse kalkoenprijs lag anderhalf jaar lang 30 tot 40 cent boven de Nederlandse prijs’, vertelt Arts. ‘Nu is de Poolse prijs iets aan het dalen, naar zo’n 2,10 euro. Dat kan in zo’n markt vrij hard gaan. In Duitsland en Nederland dalen de prijzen niet.’ Midden januari geeft de Poolse vrije prijs volgens hem aan hoe goed de markt loopt. ‘We hebben de laatste twee jaar goede prijzen gekend, onder meer door vogelgriep, afnemend aanbod en een goede vraag naar kalkoenvlees.’

De situatie in de Europese kalkoensector is de afgelopen decennia drastisch veranderd. Twintig jaar geleden was Frankrijk nog hét kalkoenland van Europa en de belangrijkste exporteur. Op dit moment exporteert Frankrijk nauwelijks nog kalkoen en is die rol volledig overgenomen door Polen.

Belangrijkste landen

Arts: ‘Polen en Duitsland zijn op dit moment de belangrijkste landen voor kalkoen. Het aantal bedrijven en bedrijfsuitbreidingen is in Polen heel groot geweest. Nu gaat dat wat minder hard. De afgelopen jaren was er ook grote vraag naar vleeskuikens. In onder meer Duitsland, Nederland en Polen zijn best wel wat kalkoenhouders overgeschakeld op vleeskuikens. In Polen worden voornamelijk hennen gehouden. Daar is niet veel aanpassing voor nodig in de stallen. Voor hanen, die vooral in Nederland en Duitsland gehouden worden, ligt dat anders.’

Van der Sterren kijkt wat betreft concurrentie op de markt meer naar Brazilië. ‘Polen en wij hebben elkaar in zekere zin nodig. Zij doen de hennen, wij de hanen. Dat zijn verschillende specialismes in onze sector. ‘Op dit moment komt er geen pluimveevlees uit Brazilië naar Europa, maar dat is maar tijdelijk denk ik. De Duitse slachterij Sprehe, dat alle Nederlandse contracten heeft opgezegd, zou aardig wat kalkoenvlees uit Brazilië gehaald hebben. Daar krijg je nooit goed hoogte van. Maar het kan in de toekomst weer een concurrent worden.’

Voer- en energiekosten hoger

Arts noemt de huidige prijzen behoorlijk goed. ‘Voor de saldo’s zijn uiteraard ook de kosten belangrijk. En die nemen toe. Het voer is veel duurder dan vier maanden geleden. Dat scheelt vier à vijf euro per 100 kilo. Voer kost nu zo’n 40 euro per 100 kilo. Dus de prijzen zijn in die tijd wel met 10 procent gestegen. Dat geldt ook voor energie en andere kosten op onze bedrijven.’

In Nederland wordt relatief weinig kalkoen gegeten. ‘In Duitsland is het pluimveeschap voor de helft gevuld met kip en de andere helft met kalkoen’, stelt Van der Sterren. ‘De consumptie per hoofd van de bevolking ligt er hoger en de prijzen liggen ongeveer op gelijk niveau. Bij ons is dat anders. Je moet zoeken naar kalkoen en het is veel duurder. Er liggen kansen voor de Nederlandse retail om dat te verbeteren.’

Lees ook

Marktprijzen

Meer marktprijzen

Laatste nieuws

Nieuwste video's

Kennispartners

Meest gelezen

Nieuw op MechanisatieMarkt.nl

Meer advertenties

Vacatures

Weer

  • Zaterdag
    9° / 1°
    30 %
  • Zondag
    7° / -1°
    20 %
  • Maandag
    5° / -1°
    20 %
Meer weer