Belgische bacteriedoorbraak is goed nieuws voor landbouwsector

Bacteriën groeien normaliter exponentieel. Dat betekent dat één cel twee wordt, die worden vier et cetera. Dat brengt in een ongecontroleerde omgeving, zoals een akker, risico met zich mee wanneer genetisch gemodificeerde bacteriën worden ingezet om schimmels en insecten te bestrijden.

'Je wil niet dat genetisch gemanipuleerde bacteriën zich zomaar ongebreideld kunnen voortplanten op een akker', zegt onderzoeker Ronald Van Eyken tegen het Belgische landbouwmedium Vilt. 'Ze kunnen mogelijk de lokale ecologie verstoren. Dat wil je absoluut vermijden. Dat kan door de bacteriepopulatie trager en meer gecontroleerd te laten groeien en de cellen zichzelf te laten verwijderen uit het ecosysteem zodra hun werk gedaan is.'

De Leuvense onderzoekers ontwikkelden een techniek waarbij de groei van E. colibacteriën wordt geherprogrammeerd en niet langer exponentieel verloopt maar lineair. Bovendien slaagden ze erin om een 'einddatum' in te bouwen in de gecontroleerde groei. Hoewel formeel nog niet getest, stellen de wetenschappers dat deze techniek ook geïmplementeerd kan worden op andere bacteriën. Er loopt een patentaanvraag voor de techniek.

Groeilogica veranderen

'We schakelen bacteriën niet uit, maar veranderen hun groeilogica', vertelt Van Eyken. 'In plaats van achteraf nog in te moeten grijpen, zoals de tot nu toe gebruikte methodes voornamelijk doen, kunnen wij vooraf bepalen hoeveel keer een bacterie zich kan delen. Dat maakt het systeem veel veiliger.'

In de veehouderij zou de techniek mogelijkheden geven om vaccins te ontwikkelen op basis van bacteriën die een immuunrespons aanwakkeren en daarna vanzelf weer verdwijnen. 'Wanneer zulke micro-organismen in open veld of in dieren worden toegepast, is volledige controle onmogelijk. Onze techniek die de groei al vooraf begrenst, biedt dan een extra veiligheid', stelt Van Eyken. 'Het mooie is dat alles hieraan op voorhand kan worden voorbereid. Het systeem werkt dus volautomatisch en gecontroleerd.'