'Ben je boer of natuurbeheerder?'

Deze vraag heeft mij de afgelopen tijd beziggehouden. Voor mij persoonlijk is boer zijn werken met dieren, gewassen en grond. Juist ook in die kringloop. Agrarisch natuur- en landschapsbeheer past daar prima bij. Al zijn de gewassen misschien een bijzondere akkerrand in plaats van aardappelen en de dieren geen koeien maar boerenlandvogels. De combinatie met voedselproductie maakt dat het agrarisch natuurbeheer is.

Ik hoor soms: maar ben je dan nog wel boer? Word je dan niet een parkwachter of natuurbeheerder, zeker in gebieden waar steeds meer agrarisch natuur- en landschapsbeheer komt? Dat vind ik niet. Het verschil is juist dat je ook voedsel produceert. Je zou misschien kunnen stellen dat er dan nog wel een bepaald evenwicht moet zijn, een grens. Is iemand met 200 hectare land met natuurfunctie en tien stuks vleesvee nog boer? En maakt het uit dat we hier een label aan hangen?

Dat blijkt dus wel uit te maken, in ieder geval voor het gevoel van identiteit. Want hoe voelt het voor boeren om grote delen van hun bedrijf om te zetten naar agrarisch natuurbeheer? Dat zal van boer tot boer verschillen. Ik denk dat we als sector in zijn totaliteit in ieder geval deze 'zwaardere' agrarischnatuurbeheerboeren moeten omarmen, en ook particulieren met agrarische grond die aan agrarisch natuurbeheer doen. Door de mix zorgen we met elkaar voor voldoende agrarisch natuurbeheer. De een doet meer en de ander wat minder.

Dit omarmen geldt ook voor natuurorganisaties. Natuurlijk zal daar minder het idee leven dat boeren met veel agrarisch natuurbeheer geen boeren meer zijn. Maar daar leeft misschien de gedachte dat boeren geen echte natuurbeheerders kunnen zijn omdat zij ook voedsel produceren. Maar juist door de samenwerking op te zoeken en beheer goed af te stemmen en serieus te nemen, zorgt agrarisch natuurbeheer ervoor dat het beheer in natuurgebieden succesvoller kan zijn en wordt versterkt.

Ook in mijn rol als voorzitter van Boeren-Natuur komt de vraag nog weleens aan de orde: kan een boer een echte natuurbeheerder zijn? Zo sprak ik onlangs met twee Eurocommissarissen: Jessika Roswall (Milieu, Waterweerbaarheid en Circulaire Economie) en Christophe Hanssen (Landbouw).

Ruimte voor diversiteit

Agrarisch natuurbeheer vraagt om een landschapsbenadering waarin verschillende functies een plek hebben en ruimte is voor diversiteit. Natuurgebieden, de agrarische functie en de verwevenheid daartussen. De landschapsschaal geeft ruimte aan ondernemers om verschillen te hebben in de bedrijfsvoering en dus ook in de mate waarin ze agrarisch natuurbeheer toepassen. Alles dichtregelen op perceelniveau helpt daarbij niet.

Elkaars rollen erkennen in het landschap, een systeem met ruimte voor diversiteit en vrijwilligheid met sturing op de juiste maatregelen op de juiste plek: dat is wat nodig is en waar de agrarische collectieven hun kracht vinden. Deze week komt landbouwminister Jaimi van Essen bij ons op werkbezoek. Ik ben benieuwd of hij het landschap in zijn kracht wil zetten door de boeren hun rol als voedselproducent en agrarisch natuurbeheerder in al hun diversiteit te laten benutten.