Zeeuwse fruittelers verzamelen data in boomgaard

In het midden van een aanplant met Conference is het basisstation van Wolky Tolky bevestigd aan een stevige paal. Er hangen draden die verbonden zijn met diverse sensoren. Om de stam van de dichtstbijzijnde perenboom is een soort klem aangebracht die via een draad ook in verbinding staat met het station.

'Hier meten we de temperatuur op verschillende hoogten, in het seizoen de bladnatmeting, de luchtvochtigheid, de luchtdruk, de windrichting en de lichtintensiteit', vertelt fruitteler René Bal. De klem rond de stam van de boom is een dendrometer die vrijwel continu doorgeeft wat de stamdikte is. Diezelfde meter wordt in het groeiseizoen om een peer geklemd en geeft dan elke vijf minuten de vruchtdikte door via een datalogger.

Bal heeft in het Zeeuwse Kwadendamme samen met zijn oom Toon Steijn een fruitbedrijf in maatschap. Ze telen 16 hectare peren en 6 hectare appels. Naast fruitteler is Bal ook fruitteeltadviseur bij adviesorganisatie Delphy. Over de teeltstrategie vertelt hij dat de focus ligt op efficiëntie en hoge opbrengsten van een goede kwaliteit.

Bal: 'Onze peren telen we intensief in grote blokken. We streven naar 55 tot 60 ton per hectare, met uitschieters tot 70 ton. Bij teeltoptimalisatie hoort in onze visie ook het verzamelen en analyseren van data en daarom hebben we dit basisstation aangeschaft voor metingen in de boomgaard.'

Het basisstation is geleverd door het Limburgse bedrijf Wolky Tolky. Medeoprichter Yannick Smedts begeleidt klanten bij het vastleggen en de analyse van data. Zo heeft hij ook regelmatig contact met de maatschap Steijn-Bal. Smedts vertelt dat de Zeeuwse telers onder meer zoeken naar een goede strategie voor de watergift in het seizoen. Voor irrigatie is een zoetwaterbron met beperkt volume beschikbaar.

'De essentie van het verzamelen van data is in het geval van watergift dat we beter kunnen onderbouwen wanneer we wel of geen water moeten meegeven', legt Bal uit. 'Juist de dendrometer, waarmee we sinds vorig groeiseizoen testen, levert waardevolle informatie. De meter geeft continu de vruchtmaat door. Normaal handelen we meer op gevoel. Nu krijgen we feedback en luisteren we als het ware naar wat de fruitboom te zeggen heeft.'

Nog uitvogelen

Bal erkent dat hij samen met Smedts nog aan het uitvogelen is hoe de informatie van de dendrometer moet worden geïnterpreteerd. Wolky Tolky heeft de meters in 2025 op drie Nederlandse perenbedrijven en twee bedrijven in België geïnstalleerd, op percelen Conference. 'Daaruit blijkt dat de vruchtgroei niet gestaag verloopt, maar met horten en stoten. Soms is zelfs sprake van een tijdelijke krimp. In onze filosofie moet de groeicurve geleidelijk verlopen', stelt Smedts.

Bal sluit zich daarbij aan, maar vraagt zich wel af of krimp van de vruchtgroei alleen te voorkomen is door het toedienen van extra vocht. 'Je kunt ook te veel water geven. Dat gaat ten koste van het zuurstofgehalte in de bodem. De dendrometer geeft volgens mij goed aan of een boom stress beleeft in het groeiseizoen. Stress is ongunstig voor de weerstand en maakt een gewas gevoeliger voor bijvoorbeeld zwartvruchtrot. Dat is momenteel een serieus probleem in de perenteelt.'

Chatbot

Data verzamelen is geen doel op zich, benadrukt Bal. Toepassing in de aansturing van de teelt houdt hem bezig. Via een app kan hij op zijn telefoon elk moment van de dag de meetgegevens van het basisstation opvragen. Voor het helpen verklaren van de data bouwen de systeemontwikkelaars van Wolky Tolky aan een chatbot. Smedts: 'Die noemen we Cloudia en kan eenvoudige vragen van telers over hun data beantwoorden. Ook is het op termijn mogelijk om met deze chatbot de eigen data te vergelijken met die van andere bedrijven.'

Bal vertelt dat hij de data van het weerstation in het vroege voorjaar gebruikt voor de nachtvorstmelding. Om schade te voorkomen, maken hij en zijn oom gebruik van een Tow & Blow-windmachine, bestaande uit een ventilator die warmere bovenlucht tussen de bomen blaast.

Via temperatuurmetingen op verschillende hoogten in de boomgaard is vrij nauwkeurig te bepalen wanneer de machine moet gaan draaien. Inmiddels is de Tow & Blow zodanig uitgerust dat de ventilator automatisch wordt ingeschakeld als dat nodig is.

In het groeiseizoen is een weerpaal met eigen klimaatdata vooral van waarde voor de gewasbescherming. Bal vertelt dat hij de bladnatgegevens en de temperatuur koppelt aan het waarschuwingssysteem voor schurftinfecties. 'Hierdoor kunnen we timen wanneer bespuitingen het meeste effect hebben of wanneer het mogelijk is om een bespuiting achterwege te laten.'

Waarschuwingsmodel

Voor de bestrijding van perenbladvlo gebruikt Bal een waarschuwingsmodel van de Belgische onderzoeksinstelling PC Fruit. Dit model voorspelt vluchten op basis van groeigraaddagen. 'Ook hiermee maken we een link met onze eigen klimaatgegevens en dat gebruiken we om te bepalen wat de insectendruk is en of ingrijpen nodig is.'

Bal concludeert dat de verzamelde data steeds meer feitelijk inzicht geeft in wat er in de boomgaard gebeurt. Zo merkt hij samen met Smedts nu op dat de stamdikte van een perenboom in de winter behoorlijk varieert. 'Het is niet altijd direct duidelijk wat we met data kunnen doen', verklaart Smedts.

Hij vervolgt: 'Maar hoe meer we verzamelen en analyseren, hoe beter we ook leren om buitenteelten te sturen naar een gewenst resultaat. Net zoals we in kasteelten doen.'