Zuid-Tirol is fruitregio met ideaal teeltklimaat: 'Appels met smaak en bite'

De combinatie van frisse Alpenlucht en mediterrane wind uit het zuiden creëert bijzondere appels, vertelt Alexander Höller aan de telefoon. 'Onze appels groeien in een gebied met een zeer gunstig klimaat, waardoor ze veel smaak en een goede bite hebben.'

Höller is samen met zijn vader eigenaar van de Judhof, een familiebedrijf van 8 hectare in Terlan. Het dorp in Italiaans Tirol telt ruim vijfduizend inwoners en ligt in het uiterste noorden van het land. De teler is trots op de historie van het familiebedrijf. 'Ons 'hof' wordt als locatie al genoemd in een kroniek uit de twaalfde eeuw. Maar het bedrijf zoals het nu ongeveer is, bestaat zo'n honderd jaar.'

Met 8 hectare telt de Judhof meer dan het dubbele aan oppervlak van het gemiddelde fruitbedrijf in Zuid-Tirol. In de appelgaarden op de zuidflanken van de Alpen worden zo'n veertig verschillende appelrassen geteeld. Op de Judhof van Höller zijn tien rassen ingeplant. 'Wij verbouwen onder andere Gala, Golden Delicious, Granny Smith en Red Delicious.' Höller produceert ongeveer 50 ton per hectare, dus bij elkaar zo'n 400 ton appels per jaar.

De Judhof is een van de in totaal zesduizend fruitbedrijven in Zuid-Tirol. Bijna al die microbedrijven, met een gemiddelde grootte van ongeveer 3 hectare, zijn aangesloten bij het Südtiroler Apfelkonsortium. Volgens voorzitter Georg Kössler van het consortium zijn de omstandigheden de reden voor de kleine bedrijfsomvang. 'Zuid-Tirol is een berggebied en kent daardoor een lappendeken aan kleine stukjes vruchtbare grond.'

De soms kilometerslange, strak in het gelid staande rijen fruitbomen steken schril af tegen de ruige en steile bergwanden ernaast. De beroemdste 'appelvallei' is de Val Venosta, waar tot op 1.100 meter hoogte appelrassen als Gala, Fuji en Jonagold worden geteeld.

Fris bergklimaat

Diezelfde ruige en vaak onvoorspelbare bergomgeving zorgt volgens consortiumvoorzitter Kössler voor een hoge kwaliteit van appels. 'Onze appels groeien in gunstige geografische omstandigheden. In Zuid-Tirol hebben we te maken met relatief warme mediterrane winden, heerst een fris bergklimaat met een groot verschil tussen dag- en nachttemperatuur en zorgt de goede grond voor een goede smaak en hoge kwaliteit.'

Italië is met ruim 2 miljoen ton appels per jaar goed voor zo'n 20 procent van de totale appelproductie in Europa. Dat de helft daarvan uit Zuid-Tirol komt, ziet Kössler als bewijs dat de omstandigheden in de Italiaanse Alpen uitzonderlijk goed zijn. Met ruim 1 miljoen ton is de productie bijna vier keer zo groot als die in Nederland.

Höller is trots op de hoge kwaliteit van de Zuid-Tiroolse appels. 'Van onze appels wordt 90 procent als vers product verkocht, de rest is voor de verwerking tot appelsap of appelmoes', vertelt de teler. De appelproductie in Zuid-Tirol is minder gevoelig voor extreme weersomstandigheden; de klimatologische omstandigheden in de Alpen zijn al jaren redelijk stabiel en zorgen dus voor een constante, zij het langzame, groei van de productie.

Maar volgens Kössler is het succes van de appelteelt er niet alleen te verklaren door de gunstige geografische omstandigheden. De lange traditie van opeenvolgende generaties fruittelers speelt volgens de consortiumvoorzitter ook een belangrijke rol. 'Al in de negentiende eeuw werden in Zuid-Tirol op grote schaal appels verbouwd. En we weten uit de literatuur dat die onder andere naar het hof van de Russische tsaar werden gestuurd.'

Nog steeds is de regio een belangrijke speler op de Europese appelmarkt. Ook vandaag de dag wordt het overgrote deel van de lokale appelproductie geëxporteerd. Zo was vorig jaar ruim 900.000 van de in totaal 1 miljoen ton appels bestemd voor het buitenland, met andere Europese landen als voornaamste afnemers. In met name Duitsland zijn de Noord-Italiaanse appels erg populair.

Kleine gemeenschap

De Tiroolse fruitteler is de vierde generatie Höllers die appels verbouwt in Terlan. 'Mijn opa nam het bedrijf over van zijn oom. Ik weet niet of hij het bedrijf heeft opgericht of dat hij het zelf ook heeft geërfd. Het kan dus zijn dat de Judhof al veel langer bestaat.'

Höller vertelt zijn verhaal in een mengelmoes van Duits, Italiaans en Engels. Hoewel in Zuid-Tirol Italiaans een verplicht vak is op school, wordt in de regio vooral Duits gesproken. De Duitse voertaal en de relatief kleine gemeenschap in het grote Italië wakkeren het gevoel van samenhorigheid aan.

De duizenden appeltelers besteden de marketing, verkoop en distributie uit aan het appelconsortium. 'De samenwerking binnen het consortium is hecht en van groot belang', verklaart Höller. 'Hoewel onze bedrijven relatief klein zijn, voelt het niet zo. We zijn onderdeel van een groter geheel.' Het is een van de redenen waarom appeltelers in Zuid-Tirol, in tegenstelling tot veel boerenbedrijven in andere delen van Italië, niet veel moeite hebben om opvolgers te vinden.

'De toekomst ziet er voor ons goed uit', constateert Höller. Bij zijn collega's staan jonge telers te trappelen om net als hun vaders in de appelteelt te stappen. En ook hijzelf heeft al een opvolger op het oog. 'Ik ben niet iemand die zijn kinderen een richting in wil duwen, maar als mijn dochter straks het bedrijf wil overnemen, dan kan dat. Ik hoop dat ze de familietraditie voortzet.'