Een op de vijf agrariërs heeft financiële zorgen

De zorgen gaan zelden over acute problemen, maar vooral over de langere termijn: kunnen we nog investeren, financiering rond krijgen en ons bedrijf toekomstbestendig doorgeven? Volgens LTO Noord-bestuurders Meindert Talma en Helma Vermuë vormen de zorgen vaak geen acute crisis, maar is er sprake van een sluimerende onzekerheid die investeringen en toekomstkeuzes onder druk zet.

In de open antwoorden klinkt met name kritiek op onzeker beleid en het verdienmodel. 'Met beleid dat elke paar jaar verandert, kun je geen bedrijf runnen', schrijft een van de respondenten. Een ander verwoordt het zo: 'Er wordt veel gevraagd van boeren en tuinders, maar het verdienmodel klopt niet meer.'

Een derde van de respondenten maakt zich zorgen over het financiële perspectief van zijn of haar bedrijf. Bijna een kwart zegt onvoldoende middelen te hebben om te investeren in de toekomst. Ook leeft bij veel agrarisch ondernemers de vraag of het bedrijf later financieel gezond kan worden overgedragen aan een opvolger.

Vooral jonge agrariërs ervaren financiële druk. Boeren en tuinders die midden in een bedrijfsovername zitten, geven vaker aan dat financiering lastig is te regelen en dat investeringen onder druk staan. Ook betalingsproblemen of (dreigend) bijzonder beheer komen in deze groep vaker voor.

Minder sociale activiteiten

Financiële zorgen werken bovendien door in het dagelijks leven. Bijna zes op de tien agrariërs geven aan in de afgelopen vijf jaar stress te hebben ervaren door hun financiële situatie. Daarnaast zegt 44 procent dat werk, gezin of huishouden onder druk heeft gestaan door financiële zorgen.

Ruim een derde van de respondenten nam minder deel aan sociale activiteiten vanwege financiële stress. Tegelijkertijd praat een op de vijf ondernemers met niemand over financiële zorgen, omdat het onderwerp als privé of ongemakkelijk wordt ervaren.

Het toekomstvertrouwen verschilt per sector. In de pluimvee- en kalverhouderij, bollenteelt en bomen en vaste planten overheerst optimisme. In de melkveehouderij, vollegrondsgroenteteelt en akkerbouw is het beeld gematigder, terwijl in sectoren als fruitteelt, glastuinbouw en varkenshouderij relatief veel agrariërs somber zijn over het perspectief.

Druk op ondernemerschap

Volgens Talma en Vermuë laten de resultaten zien hoe groot de druk op het agrarisch ondernemerschap is. Boeren en tuinders zorgen dagelijks voor voedsel, groen en een leefbaar platteland, maar het wordt steeds lastiger om daar zelf een goed inkomen uit te halen.

LTO Noord gebruikt de uitkomsten in overleg met overheid en banken. Inzet is voorspelbaar beleid, minder regeldruk en een verdienmodel dat ruimte geeft om te investeren.