Landbouw heet hangijzer bij toekomstig handelsakkoord tussen EU en Australië

Na urenlang overleg afgelopen vrijdag in Brussel tussen de Australische handelsminister Don Farrell en de Eurocommissarissen Maros Sefcovic van Handel en Christophe Hansen van Landbouw zijn de EU en Australië ervan overtuigd dat hun langverwachte handelsakkoord op het hoogste politieke niveau kan worden bezegeld.

De gesprekken in Brussel zijn nu doorgeschakeld naar het hoogste politieke niveau. Premier Anthony Albanese van Australië en voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie moeten het laatste woord spreken over de resterende knelpunten. Volgens Politico bereidt Von der Leyen een reis naar Australië voor, een duidelijke indicatie dat beide partijen geloven dat er iets te winnen valt in de komende weken.

Quotum voor rundvlees

Ondanks het optimisme, blijft landbouw nog steeds een heet hangijzer. Het voorgestelde quotum van 30.000 ton Australisch rundvlees is voor de EU al een forse concessie, maar wordt door Australië als onvoldoende gezien. Australische onderhandelaars, onder druk van hun eigen rundvlees- en schapensector, vinden een quotum van 40.000 tot 50.000 ton pas commercieel relevant.

Tijdens gesprekken eerder deze maand liepen de spanningen zo hoog op dat de Australische delegatie zelfs kort van tafel liep. Toch stapte Farrell vorige week in het vliegtuig richting Brussel, een teken dat de politieke wil groter is dan de irritatie.

Landbouwsector bezorgd

De EU staat onder druk van de eigen boerenorganisaties, die vrezen dat extra import van Australisch rund- en schapenvlees de Europese markt verder kan ontwrichten. De Europese boerenkoepel Copa-Cogeca spreekt van 'olie op het vuur' in een markt die door stijgende kosten, strengere klimaat- en dierenwelzijnsregels en vooruitzichten van eerdere handelsakkoorden zoals Mercosur toch al behoorlijk onder druk staat. 'Zelfs beperkte extra markttoegang kan de markt destabiliseren, dit met blijvende gevolgen voor productie, prijzen en de leefbaarheid van bedrijven', waarschuwt Copa-voorzitter Massimiliano Giansanti.

De Australische landbouwsector uit eveneens zijn zorgen. De National Farmers' Federation riep de Australische regering op om 'geen ondermaats akkoord' te accepteren. Volgens de federatie dreigt de Australische regering een deal te sluiten waarin de EU vrijuit zuivel kan blijven exporteren, ruim 70.000 ton per jaar, terwijl Australië slechts 1.500 ton richting de EU mag sturen. 'Hoe eerlijk is dat?', vragen Australische zuivelproducenten zich af.

Ook in de vleesketen staat Australië steeds verder onder druk, onder andere door nieuwe Chinese importheffingen. Onlangs kondigde China een importtarief van 55 procent aan op de export van Australisch rundvlees boven het afgesproken quotum. In die context willen Australische boeren dat hun regering stevig onderhandelt en niet toegeeft uit geopolitieke opportuniteit.

Geopolitieke noodzaak

Tegelijkertijd hebben beide partijen sterke strategische redenen om een handelsakkoord te willen sluiten. De EU wil zich wapenen tegen de grilligheid van de handelspolitiek van de Amerikaanse president Donald Trump en zoekt naar nieuwe economische samenwerkingen buiten het eigen continent. Daarnaast probeert de EU haar afhankelijkheid van China voor kritieke grondstoffen, zoals lithium en koper, te verminderen.

Australië beschikt over enorme reserves en geldt als een betrouwbare partner in een wereld waarin grondstoffenpolitiek steeds gevoeliger wordt. Voor Australië is een handelsakkoord een kans om toegang te krijgen tot de Europese markt van 450 miljoen consumenten, zeker nu Australië zowel met China als met de Verenigde Staten spanningen kent en op zoek is naar stabielere handelsrelaties.

Of het langverwachte akkoord werkelijk binnen handbereik is, hangt af van de vraag of de EU en Australië bereid zijn de laatste politieke risico's te nemen, vooral op het uiterst gevoelige landbouwdossier. Brussel en Australië werken daarnaast aan een partnerschap op het gebied van veiligheid en defensie. Ook wil de EU via nauwere banden met Australië dichter aansluiten bij het Indo-Pacifische handelsblok (CPTPP) rond de Stille Oceaan.

De EU en het CPTPP voeren verkennende gesprekken over nauwere economische samenwerking om de impact van Trumps tarieven te beperken en wereldwijde handelsschokken op te vangen. Canada speelt hierin een voortrekkersrol. De Canadese premier Mark Carney wil een economische 'brug' slaan tussen de EU en de CPTPP-landen, wat een potentieel handelsblok van 1,5 miljard mensen zou opleveren.