Grasklaver kan bij actief sturen stikstofkunstmest vervangen

De drie bedrijven onderzochten vorig jaar op een proefveld in de buurt van het Gelderse Winterswijk de gevolgen van verschillende bemestingsbehandelingen op opbrengst, hoeveelheid geleverde stikstof, het moment van levering en het effect op het klaveraandeel en vice versa.

Op het proefveld liggen objecten met en zonder drijfmest en met een lage (63 kilo stikstof per hectare) en een hoge (89 kilo stikstof per hectare) gift uit kunstmest. Op basis van de grondanalyse en proefveldopbrengsten van de afgelopen jaren schatten de onderzoekers in dat de bodem zelf bij de eerste snede op 30 april 2025 al zo'n 13 kilo stikstof per hectare leverde. Klaver was goed voor een aandeel van 31 kilo stikstof per hectare en drijfmest voor 15 kilo stikstof. Bij de eerste snede werd uiteindelijk 4,5 ton droge stof per hectare geoogst.

Meer kunstmest leidt dus in grasklaver direct tot een hogere stikstofopbrengst, maar heeft ook een duidelijk neveneffect: hoe hoger de stikstofgift (ongeacht of het drijf- of kunstmest is), hoe lager het klaveraandeel. Wie op kunstmest bespaart, moet dus actief sturen op klaverontwikkeling om voldoende natuurlijke stikstofbinding te behouden.

Gevoelig voor pH

De bedrijven stellen dat vlinderbloemigen zoals klaver erg gevoelig zijn voor pH. Dergelijke gewassen presteren het best bij een pH-waarde rond 6 op zandgrond en 6,5 op klei. Het advies is om op zandgronden een pH van minstens 5,8 te hanteren. Uit onderzoek blijkt wel dat witte klaver wat minder gevoelig is voor een lage zuurgraad.

Op het Winterswijkse proefperceel varieerde de pH van 4,4 tot 5,7. Gemiddeld kwam de waarde uit op 5,3, blijkt uit het laatste grondmonster. Door de grote spreiding varieerde de adviesgift van 0 tot 10 ton kalk per hectare.

Verder blijkt dat het klaveraandeel duidelijk invloed heeft op de voederwaarde, uitgedrukt in Voeder Eenheid Melk (VEM). Bij een gemiddeld klaverpercentage van 11 tot 15 procent ten opzichte van gras noteert de VEM per kilo droge stof over alle zes sneden 964. Bij een klaverpercentage van 16 tot 25 procent komt de VEM-waarde uit op 945 en bij een klaverpercentage van 26 tot 30 procent bedraagt de VEM 933.

Maximale benutting grasklaver

Om grasklaver vanaf inzaai maximaal te benutten, adviseren de specialisten om grasklaver na een fase bouwland vóór 1 september in te zaaien. Dit zorgt voor een snelle vestiging en een laag stikstofniveau in de bodem.

Daarnaast kan plaatsspecifiek bekalken zorgen voor een homogener klaveraandeel in het perceel. Voor wat betreft nutriënten is het advies om de stikstofgift te verlagen, maar is het wel noodzakelijk deze besparing te compenseren met kalium. Om direct in het eerste jaar stikstofbinding te krijgen, is het cruciaal om met eenjarige klavers te werken. Rode klaver komt doorgaans pas in de tweede helft van het groeiseizoen op gang.