Plusjes in zuivelmarkt terwijl melk rijkelijk vloeit

Het goede nieuws is te zien over de hele linie. Of het nu de zuivelnoteringen zijn van ZuivelNL, de termijnnoteringen in Chicago, de Nieuw-Zeelandse Global Dairy Trade of de Duitse EEX: overal stonden de seinen afgelopen week op groen. En dat is lang geleden. 'Het is moeilijk te duiden', stelt zuivelmarktkenner Martin Valstar van ZuivelNL. 'Het is dan ook nog niet overtuigend. De melk vloeit overal nog rijkelijk, zowel in Europa, de Verenigde Staten als Nieuw-Zeeland. Maar voor het moment lijkt de bodem bereikt en is er een opleving zichtbaar in de vraag.'

Marktkenners gaan ervan uit dat de opleving te maken heeft met het feit dat inkopende partijen lang hebben gewacht met kopen in de verwachting dat de prijzen misschien nog verder zouden zakken. Daardoor zijn de voorraden teruggelopen en moeten ze nu toch een keer inkopen doen. Nu de prijzen weer omhooggaan, wil iedereen er op hetzelfde moment weer bij zijn om nog te kunnen profiteren van de lage prijzen. Dat geeft een versterkend, maar ook vertekend effect in de prijsstijgingen.

'De eindgebruiker, de retail, lijkt nog niet overtuigd van deze prijsstijgingen', zegt Valstar. Zij zien natuurlijk ook dat er nog steeds een enorme melkproductie is. Het zijn vooral de handelaren die inkopen en hun posities bepalen.'

Valstar ziet wel dat Europa nog steeds heel competitief is op de wereldmarkt, met name in de mageremelkpoeders. Ondanks de zwakke dollar ten opzichte van de euro is Europese mageremelkpoeder goedkoper dan de Amerikaanse en ook dan de Nieuw-Zeelandse melkpoeder.

Valstar: 'De Verenigde Staten zijn ook geen actieve aanbieder meer van mageremelkpoeders. In Amerika is de laatste jaren enorm geïnvesteerd in de productie van kaas. Ook is in Amerika veel aandacht voor proteïne- en sportdrankjes en dus minder voor melkpoeders.'

Volgens Valstar draaien de poedertorens voor de productie van mageremelkpoeders dan ook goed door in Europa en ook de productielijnen voor boter zijn goed bezet. Niet alle room kan worden verwerkt en dat zorgt ervoor dat de roomprijzen tot nu toe laag blijven.'

De analist van ZuivelNL is enigszins verbaasd dat de melkproductie op melkveebedrijven nog steeds zo hoog blijft. In Nederland lag die in december 7 procent hoger dan in dezelfde maand een jaar eerder. Sinds juli ligt de melkproductie in Nederland boven het niveau van een jaar eerder.

Valstar ziet nog geen signalen dat de melkproductie inzakt. 'Blijkbaar kunnen melkveehouders het nog wel lijden, mede door de hoge melkprijzen van afgelopen jaar en de relatief lage voerprijzen. Maar dat gaat wel veranderen. De derogatie is weg, melkveehouders hebben moeite om de mest af te zetten of te laten verwerken. Die kosten drukken zwaar op het bedrijf.'

Boerderijmelk

Deze maand dalen de prijzen voor boerderijmelk opnieuw, maar niet meer zo sterk als in de afgelopen paar maanden. Bij Arla gaat in februari nog 2 euro van de melkprijs af, maar bij FrieslandCampina maar 50 cent per 100 kilo. De garantieprijs voor gangbare melk komt in februari uit op 39 euro. Dat is het laagste niveau sinds september 2021. Over heel 2025 lag de Nederlandse melkproductie 1,9 procent hoger dan in het jaar ervoor, met correctie voor het schrikkeldageffect is het 2,2 procent.

Volgens Klaas Johan Osinga profiteren melkveehouders in Noordwest-Europa nog enigszins van de 'slag om de melk'. Hij is zuivelmarktkenner en beleidsspecialist Internationaal bij LTO Nederland. Zuivelbedrijven willen melkveehouders volgens hem koste wat het kost binnen boord houden. 'Dat heeft een dempend effect op de melkprijsdaling. De zuivelbedrijven zien ook wel dat dit overaanbod van tijdelijke aard is.'

Osinga denkt dat kleinere spelers op de zuivelmarkt het wel eens moeilijk kunnen krijgen. 'Het is belangrijk dat een zuivelfabriek op volle capaciteit kan draaien. Want als een fabriek slechts op 90 procent draait en de vaste lasten lopen door, dan is het een verliesgevende zaak. Grote zuivelbedrijven met wel dertig fabrieken kunnen er een keer een sluiten. Maar een klein bedrijf met twee of drie productielocaties raakt bij een sluiting een groot deel van zijn productiecapaciteit kwijt.'

Enigszins goed nieuws komt er uit China. China verlaagt de importheffingen op Europese zuivelproducten aanzienlijk. In plaats van de eerder aangekondigde 21,7 procent komen de tarieven nu uit tussen 7,4 en 11,7 procent.