Onderzoekers vinden methode om infectie valse meeldauw realtime te volgen

Delftse wetenschappers hebben onder meer infecties van valse meeldauw in sla bekeken. Deze schimmel veroorzaakt gele of bruine vlekken op de bovenkant van bladeren. Normaal gesproken is een infectie van valse meeldauw pas in het eindstadium te zien, maar met een nieuwe beeldvormingstechniek kunnen wetenschappers realtime volgen hoe deze ziekte zich in een levende plant ontwikkelt.

Volgens de TU Delft kan dat voor het eerst zonder de plant dood te hoeven maken en veel sneller dan met de gangbare microscopie. 'Tot nu toe moesten onderzoekers voor elke stap in het proces een plant doodmaken, kleuren en dan onder een microscoop bekijken', legt Jeroen Kalkman uit. Hij is universitair hoofddocent in natuurkundige beeldvorming bij de TU Delft.

Inzicht in infectieverloop

Volgens Kalkman weten plantenwetenschappers vaak niet hoe een infectie precies verloopt in de plant en wat bepaalde gewassen ongevoelig maakt voor een ziekteverwekker. 'De nieuwe methode geeft daar inzicht in. Dat helpt om gewassen te veredelen met een bredere resistentie voor verschillende ziekten.'

De techniek die de Delftse wetenschappers samen met onderzoekers van de Universiteit Utrecht hebben gebruikt, heet dynamische optische coherentie tomografie (dOCT). 'Daarbij zend je licht uit en meet je de tijd die het licht nodig heeft om te reflecteren. Een soort van echoscopie met licht in plaats van geluid', licht natuurkundige Jos de Wit toe.

'Op die manier kun je binnen 1,5 seconde vijftig tot honderd plaatjes schieten van een geïnfecteerd slablad. Plantenziektes kunnen we met dOCT goed in kaart brengen, omdat de ziektekiemen meer bewegen dan plantcellen. Door kleurtjes aan te geven aan gebieden met meer beweging, kunnen we een sterk contrast genereren tussen de ziekteverwekker en de plant. Zonder dOCT kun je de ziekte pas in een veel later stadium zien', zegt De Wit.

Instrument werkt ook voor andere gewassen

Behalve voor sla hebben de onderzoekers aangetoond dat hun instrument ook werkt voor andere gewassen, zoals radijs en paprika met parasitaire rondwormen. Wel is er vervolgonderzoek nodig om van de techniek een makkelijk bruikbaar stuk gereedschap te maken voor biologen zonder technische achtergrond.

Kalkman: 'Ik wil graag verder met dit onderzoek om de brug te slaan tussen de technologie en de biologie.'