Arne Bac: 'Gewasbescherming, arbeid en klimaat zijn dé thema's in 2023'

2022 was voor veel tuinders een roerig jaar. De extreme weersomstandigheden, een tekort aan personeel en hoge energieprijzen kenmerkten het jaar. Wat zijn de verwachtingen voor 2023? Sectormanager Arne Bac van Rabobank blikt vooruit naar de kansen en uitdagingen voor de sector.

Arne+Bac%3A+%27Gewasbescherming%2C+arbeid+en+klimaat+zijn+d%C3%A9+thema%27s+in+2023%27
© Rabobank

Nog relatief veel ondernemers kunnen opgelucht ademhalen, zegt Bac. 'Uiteraard hebben meer bedrijven het besluit moeten nemen om te stoppen, wat tot moeilijke keuzes en ongetwijfeld verdriet heeft geleid. Aan de andere kant, de grote vraaguitval die was voorspeld, heeft niet plaatsgevonden en de productprijzen zijn redelijk op peil gebleven.'

Als energieneutraal bedrijf ben je niet meer uitwisselbaar met importproduct uit Spanje of Noord-Afrika

Arne Bac, sectormanager Rabobank

De verhouding van gasinkoop versus elektraverkoop was goed, stelt de sectormanager van de Rabobank. 'De hoge energiekosten konden daardoor enigszins worden gecompenseerd. Ondernemers waren onzeker of ze het thema energiemanagement goed onder de knie zouden krijgen, maar daar zijn ze goed in geslaagd.'


Met welk gevoel zijn ondernemers aan het nieuwe jaar begonnen?

'Hoewel velen nog altijd gespannen zijn, hebben tuinders in 2022 ook gezien dat extreme situaties beheersbaar zijn. Nu is een dalende trend zichtbaar in de energieprijzen en dat geeft wat rust. Ik sprak onlangs een tuinder die aangaf dat energiemanagement met de dag makkelijker en overzichtelijker wordt. Er zijn veel ondernemers die met dat gevoel het nieuwe jaar in zijn gegaan.'


Rabobank verwacht voor dit jaar een stevige productiedaling in de tuinbouw. Heeft dat effect op de binnenlandse markt?

'Nee, dat verwachten wij niet. In tijden van tekorten zullen meer tomaten uit Spanje of Noord-Afrika worden gehaald, maar die landen beleveren Nederland in de zomermaanden niet. Ik verwacht eerder dat we een verschuiving in de seizoenen gaan zien. Dat betekent dat de consument eraan moet wennen dat bepaalde Hollandse producten niet meer jaarrond beschikbaar zijn. Denk aan Nederlandse aardbeien met kerst. Dat zullen voorlopig vooral Portugese of Spaanse aardbeien zijn.'


Heeft de productiedaling grote gevolgen voor de Nederlandse exportpositie?

'Ook dat valt mee. Voor de groenteteelt zijn Spanje en Noord-Afrika de grootste concurrenten. Maar de kwaliteit van het Nederlandse product is beduidend beter, vooral als je kijkt naar de CO2-voetafdruk. Als we dit jaar markten verliezen, dan verwacht ik dat we die in de toekomst terug kunnen winnen.

'Wat betreft bloemen en planten is Nederland wereldwijd de belangrijkste leverancier. Er is wel wat import vanuit Afrikaanse landen en Midden-Amerika, maar wij zien niet dat die landen anticiperen op eventuele tekorten vanuit Nederland. Dus ook op de wereldwijde sierteeltmarkt verwachten we niet dat het effect groot is. We gaan ervan uit dat de lagere productie op hoofdlijn zal aansluiten bij de verminderde consumentenvraag.'


Tekst gaat verder onder het kader

Minder glasgroenten en snijbloemen

Rabobank verwacht dit jaar een productiedaling van 5 tot 10 procent voor glasgroenten. Dit komt enerzijds door een areaalafname en anderzijds door het wegvallen van de belichte (winter)teelt. Voor snijbloemen komt de productiedaling uit op 10 procent en voor potplanten is dat zo'n 5 procent. Sectormanager Arne Bac meldt dat in de sierteeltsector vooral een afname zichtbaar is in planten die veel energie vragen, zoals potorchideeën. 'We zien dat 30 tot 35 procent van de bedrijven in die sector het werk heeft neergelegd. Dat is heel veel.' Rabobank constateert ook een terugval in de productie van lisianthus, chrysant, gerbera en roos. In de groenten komt de productiedaling vooral voor rekening van de tomatenteelt. Hoewel de energieprijzen weer neerwaarts bewegen, verwacht de Rabobank-sectormanager niet dat de voorspelde productiedalingen heel anders gaan uitvallen. 'We voorzien ook een dalende vraag naar sierteeltproducten, omdat de consument minder te besteden heeft. De druk om te moeten produceren is daardoor minder groot.'

Welke thema's gaan de agenda van tuinders dit jaar domineren?

'Arbeidsbeschikbaarheid is een onderwerp waar tuinders voldoende aandacht aan moeten besteden. Nederlandse bedrijven hebben veel Poolse medewerkers in dienst en in Polen zijn nu veel Oekraïners aan het werk. De vraag is of dat na de oorlog zo blijft. Je merkt dat in heel Europa wordt geconcurreerd om de laatste hand. Daarom wordt het prijsinstrument ingezet. Om minder afhankelijk te worden van arbeidskrachten uit buitenland is het essentieel dat ondernemers zich verdiepen in de mogelijkheden van automatisering en robotisering op hun bedrijf. Als je dat niet doet, heb je in de toekomst een probleem.


'Ten tweede moeten tuinders het thema gewasbescherming niet onderschatten. Er moeten dit jaar weer grote stappen worden gezet en dat maakt de teelt niet gemakkelijker. In sommige gevallen betekent het krimpende middelenpakket zelfs dat tuinders hun teelt opnieuw moeten uitvinden.

'Het krimpende middelenpakket hangt uiteraard samen met de klimaatdoelstellingen. Dat is een derde agendapunt voor 2023. De sector heeft het afgelopen jaar een flinke reductie gerealiseerd als het gaat om klimaatimpact, maar dat betekent niet dat de ambitie voor bijvoorbeeld 2030 al is behaald. Daarbij moeten ondernemers beseffen dat er maatschappelijk steeds meer discussie is over de nut en noodzaak van bepaalde tuinbouwgewassen in combinatie met hun energie-input. We moeten voorkomen dat ook Fransen, Duitsers en Engelsen er zo over gaan denken. Kortom: verduurzaming blijft ook dit jaar een speerpunt.'


Onlangs is de borgstellingsregeling in het leven geroepen. Op welke manier biedt dit kansen voor ondernemers?

'We hebben hard moeten lobbyen voor deze regeling. Het is een manier om ondernemers door het huidige, diepe financiële dal te helpen en hen vervolgens te ondersteunen bij het zetten van stappen in de energietransitie. De hoge energieprijzen verdwijnen niet zomaar. De borgstellingsregeling kan ervoor zorgen dat dit voor bedrijven geen showstopper wordt.'


Het doel is om een energieneutrale sector te worden. Is dat realistisch?

'Ja en nee. Technisch gezien is de ambitie goed haalbaar, maar de mogelijkheden verschillen per regio. In Zuid-Holland is geothermie bijvoorbeeld veel beter beschikbaar dan wanneer je een solitair bedrijf in Noord-Holland of Gelderland hebt. Daarom verwacht ik dat bedrijven in gebieden waar de energietransitie minder goed haalbaar is, ervoor kiezen andere teelten te zetten. Denk aan teelten die een lagere klimaatimpact hebben.

'Tegelijkertijd vind ik wel dat iedere glastuinder deze doelstelling als een kans moet zien. Het is een manier om je bestaansrecht te legitimeren. Je bent als energieneutraal bedrijf namelijk niet meer uitwisselbaar met importproduct uit Spanje of Noord-Afrika. Je zet zo onder je bedrijf een belangrijker pijler om er over tien jaar ook nog te zijn.'



Op welke kansen moeten ondernemers inspelen?

'Denk niet alleen aan klimaatneutraal worden, maar heb ook aandacht voor energieleverend zijn. De kas is een grote warmtecollector. Er wordt veel meer warmte geoogst dan dat er in de kas wordt verbruikt. Die warmte kunnen tuinders verwaarden richting anderen zoals de industrie of de bebouwde omgeving. Daar zie ik een enorme kans.'


Welke steun op het gebied van financiering kunnen tuinders dit jaar van Rabobank verwachten?

'Wij willen ondernemers blijven helpen hun dromen te verwezenlijken. Daarom kijken we kritisch naar ons financieringsbeleid. We willen niet alleen maar rentekortingen of ruimere looptijden bieden, we zoeken naar manieren op standaardoplossingen te bieden op energievraagstukken. Daarnaast willen we bedrijven die in energievraagstukken en emissiereductie willen investeren, blijven helpen om een stap verder te zetten. Dit is echt nodig om de sector in de benen te houden.'


Webinar Telen met data: dit zijn de laatste ontwikkelingen

In de land- en tuinbouw wordt steeds meer gewerkt met digitale tools. Harde data helpen boeren en tuinders betere beslissingen te nemen. Maar sluiten oplossingen aan bij de praktijk, welke oplossingen zitten in de pijplijn en welke valkuilen komen we als sector tegen? In dit webinar van Nieuwe Oogst en Bayer gaan verschillende experts in op deze vragen. Aanmelden kan hier: Telen met data: dit zijn de laatste ontwikkelingen, 25 januari van 19.30 tot 20.30 uur.

Lees ook

Marktprijzen

Meer marktprijzen

Laatste nieuws

Nieuwste video's

Kennispartners

Meest gelezen

Nieuw op MechanisatieMarkt.nl

Meer advertenties

Vacatures

Weer

  • Zaterdag
    8° / 7°
    30 %
  • Zondag
    8° / 5°
    20 %
  • Maandag
    7° / 1°
    10 %
Meer weer