Visuele+bodemanalyse+wint+terrein+bij+telers
Achtergrond
© Remco van der Meij

Visuele bodemanalyse wint terrein bij telers

Bas Slagter deed veel ervaring op met bodembeheer door zijn teelt van 150 hectare bloemkool rondom Lutjebroek. Als bodemcoach bij Landbouwportaal Noord-Holland draagt hij kennis over op een nieuwe generatie. 'Wat er ín de bodem gebeurt, bepaalt soms voor 40 procent of meer wat er óp die bodem gebeurt.'

Visuele bodemanalyse krijgt steeds meer betekenis onder boeren en tuinders. Dit jaar houdt Vollegrondsgroente.net bijeenkomsten die gericht zijn op duurzaam bodembeheer via de inzet van bodemcoaches. De kennis in de sector is op dit punt nog onvoldoende, is een veelgehoorde stelling.

Maar klopt dit wel? Veel telers geven hun kennis van vader op zoon door. Je zou toch mogen verwachten dat de bodem weinig geheimen meer kent voor vakmensen die hun hele werkzame leven op de akker staan.

Eigen wijsheid

'Een misvatting', zegt bodemcoach Bas Slagter stellig. 'Vaders blijken regelmatig de verstorende factor, als ik ergens een visuele analyse voor jonge telers doe. Deze mensen hebben vaak de eigen wijsheid in pacht, als je begrijpt wat ik bedoel. Uiteraard is er veel vakkennis over het product aanwezig, maar gezond bodembeheer is iets waar de oude generatie over het algemeen niet in uitblinkt.'

Streef ernaar je grond niet nutteloos zwart te laten liggen

Bas Slagter, bodemcoach bij Landbouwportaal Noord-Holland

De oorzaak hiervan is de onbekendheid met de materie, meent Slagter, die zo milieuvriendelijk mogelijk probeert te produceren op zijn percelen. Hij las veel over bodembeheer en bezocht legio bijeenkomsten over dit onderbelichte onderwerp. 'Je zou de bodem een persoonlijke passie kunnen noemen.'

Complexe materie

Zijn kennis viel andere telers op. Slagter werd benaderd om bodemcoach te worden. 'Daar hoort een opleiding bij, maar tegen mij zeiden ze: 'Jij weet het meeste wel.' Toch is gezond bodemleven complexe materie. Ik leer nog elke dag bij', vertelt hij.

Het kennisniveau bij collega's is niet altijd wat je ervan zou mogen verwachten, merkt de bodemcoach. 'De jonge generatie staat open voor andere inzichten, maar de oude garde houdt vaak halsstarrig vast aan eigen kennis en bewerkingen, waarvan we weten dat er betere alternatieven zijn.'

Angst voor wormen

Als voorbeeld noemt Slagter de ongegronde angst voor wormen in de bodem. De angst bij telers zit 'm in de wormen die in de bovenlaag zo veel slijm afscheiden dat de die keihard wordt. Vooral in 2014 gebeurde dit. 'Maar dit probleem is beheersbaar en de voordelen van een goed bewurmde grond wegen sterk op tegen de nadelen. Veel telers weten niet dat er wel 25 verschillende soorten wormen zijn. Dus heb ze lief.'

Slagter somt de voordelen op: 'De grond is losser, het gewas wortelt beter, er zijn vaak minder middelen nodig, dus lagere kosten, en de uiteindelijke opbrengsten zijn hoger. Wat er ín de bodem gebeurt, bepaalt op sommige percelen voor 40 procent of meer wat er óp die bodem gebeurt', zegt hij.

'Voer daarom voldoende organische materialen aan, restproducten, gebruik bewerkte dierlijke mest en werk met groenbemesters. Dan stimuleer je het bodemleven volop. Bodemleven en beworteling is investeren in je land.'

Aardbeving

Welke veelgemaakte fouten kan de bodemexpert verder nog benoemen? 'Te veel ploegen is slecht. Ik gebruik daarvoor de volgende metafoor: na een aardbeving duurt het bij ons mensen vaak ook een tijdje, voordat je weer knap kunt wonen. Dat is bij wormen niet anders', zegt hij.

'Scheur de grond niet te veel open. Dan droogt deze alleen maar uit. Natuurlijk heb je een schoon zaaibed nodig, maar daarvoor hoef je alleen maar de bovenlaag ondiep te ploegen. Bij sommige teelten, neem aardappelen, is ploegen vaak niet nodig.'

Waterkwaliteit

Telers moeten ernaar streven hun grond niet nutteloos zwart te laten liggen. Een weerbare bodem is belangrijk voor optimale productie, goede opname van voedingsstoffen en gewasbeschermingsmiddelen. Er is minder kans op uit- en afspoeling. Een gezonde bodem is daarom ook goed voor de waterkwaliteit.

'Zorg dus altijd voor begroeiing op het land. Dat valt niet mee, maar is wel het beste.' Wisselteelten met sierteeltbloemen kunnen hierbij helpen. 'Dat vraagt soms best wat organisatie met kwekers, maar er staan ook extra inkomsten tegenover. De bodemverdichting, waterhuishouding, beworteling, verslemping, biodiversiteit en organische stofbalans breng je er beter mee op orde.'

Erna Steenhuis van Vollegrondsgroente.net.
Erna Steenhuis van Vollegrondsgroente.net. © Remco van der Meij

Vollegrondsgroente.net wil telers aanzetten tot duurzaam bodembeheer
Erna Steenhuis is netwerkmanager bij Vollegrondsgroente.net. Deze netwerkorganisatie voor telers verzorgt dit jaar diverse bijeenkomsten die gericht zijn op duurzaam bodembeheer. Bijvoorbeeld via workshops visuele bodemanalyse in de praktijk, zoals onlangs bij firma Z.A. de Wit en Zonen in Hoogkarspel. 'Iedere teler neemt zijn eigen schop mee om een profielkuil te graven en de structuur van de bodem te analyseren. Het gaat er daarbij om het pakket grond zo heel mogelijk uit de profielkuil te halen, zodat de laag tussen de 25 en 50 centimeter diepte goed onderzocht kan worden.' Samen met een bodemcoach brengen de telers vervolgens in een paar uur de kwaliteit van de bodem van het perceel in beeld. Dat geeft inzicht in hoe de teler de bodemkwaliteit kan bewaken en zo nodig verbeteren. 'Daarmee blijft de bodem, maar ook het bedrijf op termijn levensvatbaar.' De praktijkbijeenkomsten worden goed gewaardeerd en blijken ook waardevol voor de onderlinge kennisdeling. Juist tijdens het netwerkmoment, 'de derde helft', vinden er innovaties en samenwerkingen plaats, merkt de netwerkmanager. 'Voor de toekomst is het belangrijk dat telers ervaringen en kennis met elkaar uitwisselen, niet alleen met de eigen sector, maar ook daarbuiten.' Bodem en water zijn speerpunten die hoog op de agenda staan bij Vollegrondsgroente.net. De bodemcoaches zijn een initiatief van Landbouwportaal Noord-Holland, agrarische natuurvereniging Water, Land & Dijken en provincie Noord-Holland.

Bekijk meer over:

Weer

  • Maandag
    7° / 4°
    90 %
  • Dinsdag
    7° / 4°
    40 %
  • Woensdag
    6° / 0°
    10 %
Meer weer