Eerste geval van Newcastle disease op kalkoenenbedrijf in Duitsland

Op het getroffen bedrijf waren eerder verhoogde uitvalcijfers en duidelijke ziekteverschijnselen zichtbaar. De bedrijfsdierenarts stelde daarop een verdenking van NCD. Officiële monsters werden vervolgens onderzocht door het Friedrich-Loeffler-Institut. Zij bevestigden dat het hier inderdaad ging om een geval van NCD.

De vondst zorgt voor grote bezorgdheid binnen de pluimveesector, die deze winter al zwaar werd getroffen door vogelgriep. In Duitsland is vaccinatie tegen NCD al jaren verplicht voor alle pluimveehouders, inclusief hobbyhouders.

Ook het getroffen kalkoenbedrijf heeft de dieren correct gevaccineerd. Toch bleek de basisimmunisatie van de jonge dieren nog niet volledig voltooid, waardoor ze vatbaar bleven voor infectie. Hoe het virus precies het bedrijf heeft kunnen bereiken, is op dit moment niet bekend.

De autoriteiten in het district Oder-Spree bereiden de invoering van beperkende maatregelen voor. Rond het bedrijf komt een beschermingszone met een straal van minimaal 3 kilometer. Daarnaast wordt een bewakingszone van minstens 10 kilometer ingesteld. Deze maatregelen zijn vergelijkbaar met die bij uitbraken van vogelgriep en moeten verdere verspreiding van het virus voorkomen.

Dreiging vogelgriep en terugkerende trekvogels

De NCD-uitbraak komt op een moment dat de Duitse pluimveehouderij al zwaar wordt belast door de verspreiding van het vogelgriepvirus. Het risico op besmetting door wilde vogels neemt nu toe, omdat trekvogels in grote aantallen terugkeren naar Europa.

Omdat NCD vergelijkbare transmissieroutes kent als vogelgriep, roepen Duitse dierenartsen op tot maximale zorgvuldigheid op gebied van bioveiligheid, hygiëneprotocollen en vaccinatie. In andere Europese landen, met name Polen, zijn de afgelopen maanden meerdere NCD-uitbraken gemeld.

Duitsland bleef tot nu toe gespaard dankzij het verplichte vaccinatieprogramma. De huidige vondst is de eerste officiële bevestiging in meer dan twintig jaar en wordt door de autoriteiten zeer serieus genomen.

Situatie in Nederland

In Nederland is er sinds mei 2025 geen uitbraak van de besmettelijke virusziekte geconstateerd. De besmetting was toen bij een Overijsselse duivenhouderij in Oldenzaal. Alle vogelsoorten kunnen virusdragers zijn, het virus verspreiden en ziek worden. In Europa is NCD aangemerkt als een categorie A-ziekte. Dat wil zeggen dat het een bestrijdingsplichtige ziekte is en dat elke verdenking moet worden gemeld bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

In Nederland is het voor commerciële pluimveehouders, met uitzondering van eendenhouders, verplicht om te vaccineren. Volgens Royal GD is de kans op infectie bij bepaalde vogelsoorten groter. Zo zijn kippen en fazanten het meest gevoelig, gevolgd door kalkoenen.

De diergezondheidsdienst wijst ook op de 'duivenvariant' van het virus, die kan overgaan op kippen. Dit type virus is weinig ziekmakend, maar de mogelijkheid bestaat wel dat het virus zich na diverse passages in de kip weet aan te passen en de pathogeniteit voor deze dieren toeneemt.