‘Beloon de prestaties, niet de omvang’

Een sterke landbouw is niet per se een landbouw met de grootste bedrijven, stelt Jaap Hansen. Andere factoren tellen ook mee.

Koeien op kruidenrijk grasland, goed voor de bodemkwaliteit en de biodiversiteit. Voor die prestatie moeten boeren worden beloond, vindt Jaap Hansen.
© Burt Sytsma

De Nederlandse landbouw staat voor fundamentele keuzes. Boeren moeten een goed inkomen kunnen verdienen en hun bedrijven toekomstbestendig maken. Tegelijkertijd vragen klimaat, stikstof, waterkwaliteit, biodiversiteit en dierenwelzijn om verandering. De vraag is daarom niet alleen hoeveel landbouw Nederland nodig heeft, maar vooral: welke landbouw willen we stimuleren?

Het beleid beloont nog te vaak omvang en investeringen, terwijl maatschappelijke prestaties veel bepalender zouden moeten zijn. Een groter melkveebedrijf is immers niet automatisch een beter bedrijf. Meer koeien, grond en stallen kunnen schaalvoordelen opleveren, maar vragen ook meer kapitaal en vergroten financiële risico’s. Een bedrijf met minder koeien, minder schulden en een goed inkomen per arbeidskracht kan sterker zijn.

Waardestijging grond

We zien dat ook bij landbouwgrond. Een boer kan een relatief bescheiden inkomen hebben, terwijl de waarde van zijn grond sterk is gestegen. Die waardestijging is vermogensgroei, geen jaarlijks inkomen. Wie bijvoorbeeld 900.000 euro investeert in 15 hectare grond, vergroot vooral zijn vermogen. Diezelfde investering in energiebesparing, arbeidsbesparing, efficiëntere voer- en mestbenutting of emissiereductie kan het verdienvermogen direct versterken.

Fiscale faciliteiten en subsidies zouden daarom sterker moeten aansluiten bij wat een investering of bedrijfsvoering daadwerkelijk oplevert. Niet het bedrag dat wordt geïnvesteerd zou centraal moeten staan, maar de prestatie die daar tegenover staat. Wie aantoonbaar emissies vermindert, bodem en waterkwaliteit verbetert, biodiversiteit versterkt, energie bespaart of dierenwelzijn verbetert, zou daarvoor structureel moeten worden beloond.

Andere kijk op grond

Het vraagt ook om een andere kijk op grond. Nederland heeft beperkte ruimte voor landbouw, natuur, water, woningbouw, energie en infrastructuur. Wanneer een agrarisch bedrijf vrijwillig stopt, hoeft de vrijkomende grond daarom niet automatisch naar een groter landbouwbedrijf. Afhankelijk van de locatie kan die ook andere maatschappelijke doelen dienen. Tegelijkertijd moeten boeren die duurzaam en economisch sterk willen doorgaan voldoende ruimte krijgen.

Het uitgangspunt hoeft niet te zijn dat boeren kleiner moeten worden. Schaalvergroting kan een verstandige ondernemerskeuze zijn. Maar groei mag geen beleidsdoel op zichzelf worden. De overheid zou vooral moeten bepalen welke prestaties zij wil stimuleren en daar de financiële prikkels op richten.

Een sterke landbouw is niet noodzakelijk de landbouw met de meeste koeien, hectares of het grootste vermogen

Jaap Hansen, interim-bestuurder primair onderwijs,concerncontroller in Wagenborgen

De kernvraag is dan niet hoeveel hectares boeren bezitten of hoeveel koeien ze houden, maar wat ze met hun bedrijf bereiken. Welk inkomen realiseren ze? Hoe efficiënt gebruiken ze grond, arbeid en energie? En welke waarde creëren ze voor bodem, water, klimaat, biodiversiteit en dierenwelzijn?

Een sterke landbouw is niet noodzakelijk de landbouw met de meeste koeien, hectares of het grootste vermogen. Het is de landbouw waarin ondernemers een goed en stabiel inkomen kunnen verdienen, financieel weerbaar zijn en tegelijkertijd maatschappelijke waarde creëren. Van groter naar beter dus. Van bezit naar prestatie. Niet groter om groter te worden, maar beter om een goed inkomen te verdienen en waarde te creëren voor de samenleving.

Bekijk meer over:

Lees ook

Marktprijzen

Meer marktprijzen

Laatste nieuws

Nieuwste video's

Kennispartners

Meest gelezen

Nieuw op MechanisatieMarkt.nl

Meer advertenties

Vacatures

Weer

  • Donderdag
    11° / 7°
    90 %
  • Vrijdag
    8° / 4°
    40 %
  • Zaterdag
    9° / 1°
    20 %
Meer weer