Tussen jonge bomen groeit een ander boerenbedrijf

Aan de Voorpeelweg in het Nood-Brabantse Deurne zijn de varkensstallen verdwenen. In de nieuwe loods krijgt de inrichting vorm. Naast agrarische opslag is er ruimte voor begeleidings- en coachingsgesprekken en de verwerking van producten uit het toekomstige voedselbos en de voedseltuin. Buiten liggen de plannen klaar voor een landschap dat uitnodigt om even te blijven.

Van Leeuwen ziet het voor zich: cliënten die na een gesprek tussen de bomen wandelen, voordat ze terugkeren naar hun dagelijkse bezigheden. ‘Mijn kern is een-op-eencoaching.’ Het voedselbos ondersteunt die praktijk. De ondernemer wil mensen een rustige omgeving bieden. ‘Je bent uit de sessie en je komt meteen honderdduizend prikkels op straat tegen. De combinatie met een voedselbos lijkt me perfect.

Sterker nog, de Noord-Brabander kiest voor een belevingsvoedselbos, met wandelpaden en verschillende soorten bomen en struiken. Perzik, pruim, moerbei en vijg staan op zijn lijst. ‘Bij mij moet eigenlijk alles met de hand worden geoogst.’ Een zo groot mogelijke productie is niet het uitgangspunt. ‘Ik doe het niet voor het geld.’

Doorgaan voor de familie

Die richting lag niet voor de hand toen de agrariër als negentienjarige doorging met de varkenshouderij. Zijn grootvader begon het bedrijf, zijn ouders bouwden het uit. Eigenlijk was broer Rick de opvolger. Toen die in 2007 bij een auto-ongeluk om het leven kwam, veranderde ook de toekomst van Van Leeuwen. Zijn andere broer zette de kalkoenladerij voort.

‘Ik vond dat het varkensbedrijf door moest gaan. Dus toen ging ik daarmee verder. Vanaf dat moment zat ik wel in de overlevingsstand.’ Bovendien herstelde Van Leeuwen nog van een ernstig ongeluk, kort voor het overlijden van zijn broer. ‘Ik zat met mijn handen in het haar. Hoe moet je hier de boerderij nou gaan aansturen?’

Gaandeweg kreeg Van Leeuwen plezier in het ondernemen. Hij breidde uit en nam de onderneming eind 2019 volledig over van zijn ouders. Na jaren samenwerken kon hij zelfstandig beslissen. ‘Het was een stukje laten zien dat ik het kan. Dat ik een bedrijf kan runnen op mijn eigen naam. En ik wilde het doen op mijn manier.’

Tijdens corona ontdekte de ondernemer hoeveel van zijn werkplezier buiten de stallen lag. Bestuurswerk, studieclubs en activiteiten organiseren: juist de ontmoetingen gaven hem energie. Toen die wegvielen, bleef vooral het dagelijkse werk over. ‘Ik zat helemaal alleen. Ik was toen single. Toen had ik echt zoiets van: ik en alleen de varkens, daar word ik niet gelukkig van.’

Onvrede groeit

Ook binnen het bedrijf groeide zijn onvrede. Van Leeuwen vond het moeilijk voldoende grip te krijgen op de gezondheid van de aangekochte biggen. Regelgeving en terugkerende investeringen versterkten zijn twijfel. Tegelijk legde hij de lat hoog voor zichzelf. ‘Het kan altijd beter. Dat is aan de ene kant heel fijn, want dan kom je enorm ver in het leven.’

Een erfbetreder zag dat het niet goed ging. Een voergeldovereenkomst verminderde vervolgens de financiële druk en maakte tijd vrij om de toekomst van de ondernemer te onderzoeken. ‘Ik kwam erachter dat ik mijn leven anders moest vormgeven. Ik moest tijd kopen om mezelf te gaan scholen, om in therapie te gaan en met mezelf aan de slag te gaan.’

De beëindigingsregeling versnelde dat proces. Zonder die mogelijkheid was Van Leeuwen waarschijnlijk ook gestopt, denkt hij, maar dan vijf of tien jaar later. Het erf verkopen wilde hij niet: zijn ouders willen er oud worden. Zelf zag hij mogelijkheden om er op een andere manier mee door te gaan.

Begrip voor verdriet

Zijn besluit om de varkenshouderij te beëindigen, vonden Van Leeuwens ouders moeilijk. ‘Ik zag er enorm tegenop. Ik moest sterk in mijn schoenen staan om te kunnen zeggen: ik blijf toch bij mijn standpunt.’ Hij begreep hun verdriet. ‘Natuurlijk, je leeft op hetzelfde erf. Ze hebben het allemaal opgebouwd.’

Van Leeuwen zocht begeleiding en volgde de opleiding psychosociale basiskennis en hypnotherapie. ‘Na traumabehandeling en mezelf leren begrijpen, kwam ik van mijn prestatiedrang af en ontdekte ik hoeveel voldoening werken met mensen gaf. Toen kon ik voor de eerste keer zeggen dat ik echt gelukkig was met mezelf.’

Met zijn coaching richtte de Brabander zich aanvankelijk op jonge boeren. Nu kijkt hij breder naar bedrijfsopvolgers, ook in de bouw en industrie. Zijn eigen ervaring met het familiebedrijf neemt hij mee. Hij wil mensen langere tijd begeleiden. ‘Een halfjaar tot een jaar. Ik heb wat trajecten gehad van drie maanden en daar kwam ook goed resultaat uit.’

Ook buiten krijgt de omschakeling vorm. Rond het toekomstige voedselbos staan 1.400 jonge bomen in een beschermende houtsingel. De verdere aanplant volgt stapsgewijs. Na de sloop en het grondwerk wil de ondernemer de bodem eerst rust geven. Pioniersbomen gaan vooraf aan de verdere aanplant van fruit- en andere voedselgewassen. De voedseltuin, ongeveer 16 bij 25 meter, kan eerder iets opleveren. Daar denkt Van Leeuwen aan aardbeien en groenten zoals paprika. Zo kan hij bezoekers al producten laten zien terwijl de bomen nog groeien.

Samenwerking

Voor onderhoud en aanplant zoekt Van Leeuwen samenwerking met een basisschool en twee organisaties voor dagbesteding. Met hen heeft hij intentieovereenkomsten gesloten. Daarnaast blijft agrarisch natuurbeheer onderdeel van zijn bedrijf. Een bestaande oppervlakte breidde hij uit met ruim 3,5 hectare. Het past bij de omgeving die hij rond zijn praktijk wil creëren. Akkerbouw blijft eveneens onderdeel van zijn activiteiten.

De nieuwe richting betekent nog geen rust. Vergunningen, bouw en inrichting vragen aandacht. De ZLTO’er kreeg hulp van adviseurs en een zaakbegeleider, maar voelde onzekerheid over de mogelijkheden. ‘Ik ben continu bezig met allerlei zaken en cliënten helpen komt er op het einde van de dag gewoon bij’, zegt hij. Toch weet Van Leeuwen waarvoor hij het doet. Terwijl het voedselbos langzaam groeit, bouwt de ondernemer aan werk dat beter bij hem past. De grond en het erf blijven vertrouwd. ‘Ik voel mij boer.’

‘Toen had ik echt zoiets van: ik en alleen de varkens, daar word ik niet gelukkig van’

Meerdere inkomstenbronnen geven de praktijk tijd
Van het voedselbos verwacht Van Leeuwen voorlopig weinig inkomsten. De bomen moeten nog groeien en zijn belevingsbos vraagt straks om handmatige oogst. Het ondersteunt vooral de coachingspraktijk die hij opbouwt.
Zijn inkomen komt uit verschillende activiteiten: akkerbouw, agrarisch natuurbeheer, zonnepanelen, werk buitenshuis en coaching. Van Leeuwen wil ongeveer drie dagen per week elders werken en twee dagen aan zijn eigen praktijk besteden. ‘Op basis van al die dingen moet ik het doen.’ Die verdeling staat voor hem niet vast. ‘Als dat niet lukt, dan ga ik vier dagen per week werken. En als dat niet lukt, dan ga ik vijf dagen per week werken.’
Zo geeft hij zijn onderneming tijd om te groeien, terwijl inkomsten uit andere werkzaamheden doorlopen. De Brabantse ondernemer rekent er niet op dat het voedselbos op korte termijn zijn levensonderhoud betaalt. Het moet waarde toevoegen aan de plek waar hij mensen ontvangt.